Het is nu wachten op de Belgen

Post

Het kabinet ziet niets in een overname van PostNL door het Belgische Bpost. Ook PostNL wil niet. Maar een overname is is nog niet van de baan.

Een Foto’s Peter Hilz / Hollandse Hoogte en Lex van Lieshout / ANP

Geruststellende woorden van minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) vrijdag. Een buitenlandse overname in de postsector levert geen risico op voor de nationale veiligheid, verzekert Kamp in een Kamerbrief. Dat heeft hij door de ‘interdepartementale werkgroep economische veiligheid’ laten onderzoeken.

Toch is Kamp niet blij met het voorstel van het Belgische postbedrijf Bpost om PostNL over te nemen. „Een overname van PostNL door een bedrijf dat grotendeels in staatshanden is, beschouw ik als een stap terug”, schrijft Kamp, zoals hij ook in Nieuw-Zeeland al zei. Premier Rutte noemde een overname eerder „een stap in de verkeerde richting”.

Serieuze bedenkingen

In zijn brief gaat Kamp nog iets verder. Hij heeft „serieuze bedenkingen”, en met hem het hele kabinet. Door het gebrek aan nationale veiligheidsrisico’s zijn er „geen directe aanknopingspunten voor een eventuele blokkade van een overname”. Maar Kamp gaat „zo nodig” wel op zoek naar „aanvullende maatregelen” om de nationale belangen – goede postbezorging en werkgelegenheid van de 50.000 werknemers – te beschermen.

Zo’n duidelijke politieke afkeuring van een privaat bedrijf is ongebruikelijk. En dan ook nog eens door liberale politici. Het wekte alom verbazing en verontwaardiging, ook bij topman Koen Van Gerven van Bpost. De Nederlandse vrees voor Belgische staatsbemoeienis draaide uit op Nederlandse staatsbemoeienis.

Kamps brief volgde kort na een nog hardere afwijzing van PostNL zelf, in reactie op het overnamevoorstel dat Bpost zondagavond had uitgestuurd. Ook voor de bestuurders en commissarissen van PostNL speelt de afkeer van controle door de Belgische overheid een grote rol. Het staatsbelang zou worden teruggebracht van 51 naar ongeveer 40 procent. Maar dan nog maakt het „Belgische politieke sentiment” effectieve bedrijfsvoering moeilijk, vreest de top van PostNL.

Ambtenaren

Bpost mag dan doen alsof het met de staatsinvloed wel meevalt, daar zijn ze bij PostNL niet van overtuigd. De Belgische minister Alexander de Croo heeft zelf gezegd dat ook na een overname „geen enkele beslissing” zal passeren „waar de Belgische staat het niet mee eens is”, schrijft PostNL in haar persbericht. Ook wijst het bedrijf erop dat postbodes van Bpost officieel ambtenaren zijn. Of, in het Vlaams, ‘statutairen’.

Met zoveel weerstand uit Den Haag, zowel van het kabinet als vanuit het hoofdkantoor van PostNL, lijkt een overname kansloos. Toch zijn er genoeg redenen waarom een Belgisch-Nederlands postbedrijf nog mogelijk is.

Ten eerste heeft PostNL eerder dit jaar wél maanden met Bpost om tafel gezeten om te praten over samengaan. Zo onlogisch is een combinatie met het Belgische bedrijf blijkbaar niet. Dat erkennen bronnen aan de kant van PostNL ook best. Een groot en financieel sterk postbedrijf kan de dalende postvolumes beter opvangen en sneller groeien in de pakketbezorging.

De bedrijven zijn ver gekomen in de onderhandelingen, zeggen ingewijden. Er werd zelfs al gewerkt aan een fusieprotocol, een document met alle afspraken die gaan gelden, bijvoorbeeld over werkgelegenheid. Onder meer op de Belgische staatsinvloed en de pensioenen van PostNL-werknemers zou de deal zijn gestrand. Net als nu kwam de zaak in een stroomversnelling door een lek. De partijen moesten eind mei in één weekend de laatste hobbels gladstrijken en dat is niet gelukt.

De afwijzing van PostNL vrijdag wordt door sommigen bovendien niet gezien als een definitieve. Immers: PostNL wijst de voorwaarden van het bod af, niet het idee op zichzelf. De taal die het bedrijf gebruikt is „stevig”, zegt een ingewijde, „maar er staat niet: ‘never nooit niet’.” Waar de een de verklaring van vrijdagochtend opvat als een definitief dichte deur, ziet de ander juist een opening: als Bpost het bod verbetert, is er nog een kans.

Druk van aandeelhouders

Ten slotte kunnen de aandeelhouders van PostNL grote druk uitoefenen op de bestuurders van PostNL, Herna Verhagen en Jan Bos. Aandeelhouders geven niets om politieke weerstand, alleen om de prijs per aandeel. Media-ondernemer en belegger John de Mol, die 5 procent van de aandelen bezit, wil dat de bedrijven met elkaar aan tafel gaan, meldde hij via zijn woordvoerder in Het Financieele Dagblad. Ook andere aandeelhouders, zoals de Amerikaanse beleggingsfondsen Causeway en Fidelity, met een belang van 10 procent, zullen zich ermee bemoeien. Een betrokkene: „Politiek is belangrijk, maar aandeelhouders en bestuurders beslissen.”

Bpost heeft vrijdagavond laten weten een reactie voor te bereiden op de afwijzing van PostNL. Dat zou een verbeterd bod kunnen zijn, maar het zou ook kunnen proberen om PostNL vijandig over te nemen. Of in jargon: go hostile.

Eerder heeft Bpost gezegd alleen een bod uit te zullen brengen als bestuurders en commissarissen instemmen, maar na de harde afwijzing en de politieke bemoeienis zou het bedrijf die belofte kunnen loslaten. In dat geval gaat Kamp wellicht op zoek naar blokkadetrucs.