Opinie

Het antwoord op Trumps isolationisme is een Europees leger

Opinie Voor het eerst sinds de Eerste Wereldoorlog komt Europa er alleen voor te staan. Tijd om ons te verenigen onder één Europees commando, betoogt europarlementariër .

Guy Verhofstadt. Foto Marcel van Hoorn / ANP

Net als bij de Brexit, zaten de peilingen compleet fout. Net als bij de Brexit is het ondenkbare gebeurd. Net als bij de Brexit, triomfeerde etnocentrisme over openheid. Meer dan ooit is dit het gevecht tussen de open en gesloten samenleving waarbij de laatste duidelijk aan de winnende hand is. De liberale democratie lijkt goed op weg een verzetsbeweging te worden.

Nu Donald Trump de nieuwe president van de Verenigde Staten wordt, zal Amerika zich meer op zichzelf terugplooien. TTIP mag gerust dood beschouwd worden. Maar de gevolgen voor Europa zijn veel diepgaander dan een misgelopen vrijhandelsovereenkomst. Dit is een geopolitieke aardverschuiving van formaat.

Trump heeft het de afgelopen maanden niet onder stoelen of banken gestoken. Europa’s prioriteiten zijn niet de zijne. Hij ziet met de beste wil van de wereld de strategische noodzaak van de NAVO niet in. Zijn trans-Atlantische betrokkenheid gaat niet verder dan het wijzen op onbetaalde facturen. Voor het eerst sinds de Eerste Wereldoorlog komt Europa er alleen voor te staan. We zullen ons niet langer kunnen verstoppen onder de Amerikaanse paraplu.

Het moest vroeg of laat wel mislopen met de perverse wet die de trans-Atlantische politiek zo lang gedicteerd heeft: hoe actiever Amerika was, des te verder dommelde Europa in. We maakten ons het leven wel erg gemakkelijk. Wanneer de Amerikanen ingrepen (denk: Irak), stond Europa op de tribune en schreeuwde: “imperial overstretch”. Wanneer Amerika niet tussenbeide kwam, of wanneer het naar onze mening te laat en te zwak intervenieerde (denk: Libië, Syrië), riep Europa doodleuk op tot meer Amerikaanse leiderschap. Zo aten we al die tijd van beide walletjes. Aan dit eenvoudige tijdperk komt nu een einde.

Buitenlands beleid VS was geen onverdeeld succes

Donald Trump weet immers dat Europa het geld, de technologie en de intelligentie heeft om net als de VS een mondiale macht te worden. Het feit dat het ons aan politieke wil ontbreekt om dit potentieel waar te maken, is niet zijn probleem. Toch denken we nog steeds dat het goedkoper en veiliger is om Amerika de problemen in onze geopolitieke achtertuin te laten oplossen. Een vreemde veronderstelling, zeker na de verkiezing van Trump. Het resultaat van Amerikaans buitenlands beleid bovendien geen onverdeeld succes.

‘President Trump’ moet een wake-up call voor Europa zijn om ons lot in eigen handen te nemen. De Russische interventie in Oekraïne en het bloedige conflict in Syrië hebben een rechtstreekse impact op onze Europese economie en samenleving. De Russen en de Amerikanen beslissen over het lot van onze grenslanden en op die manier over onze veiligheid, onze mogelijkheden om de handel te drijven en over het aantal vluchtelingen dat we te verwerken krijgen.

Amerikaans Onderminister van Buitenlandse Zaken voor Europa, Victoria Nuland, zei letterlijk “fuck the EU” toen haar werd gevraagd hoe de machtsovergang in Oekraïne moest plaatsgrijpen nadat president Janoekovitsj uit het land verjaagd werd. Het is niet zozeer de opmerking zelf die aanstootgevend is, maar het feit dat we ze rimpelloos lieten passeren. Dit was nog onder Obama’s regering. Wie weet doet Trump niet eens de moeite een ‘onderminister van Buitenlandse Zaken voor Europa’ aan te stellen.

Daarom kunnen we niet langer wachten met de oprichting van de Europese Defensie Gemeenschap. We moeten de huidige inflatie van de bilaterale en regionale samenwerkingsverbanden stroomlijnen. Er is de samenwerking tussen de Baltische staten, tussen de Scandinavische landen, tussen België en Nederland, tussen Duitsland en Frankrijk enzovoort enzoverder. We moeten deze allemaal verenigen onder één Europees commando met een gemeenschappelijk aanbestedingsplan.

Dit is de enige manier om het Europees grondgebied te beschermen en om Europa onafhankelijk te laten opereren op buitenlands terrein. Europa heeft deze moeilijke, maar cruciale beslissing altijd uitgesteld. Nu president Trump aan de macht komt, kan uitstel niet langer een optie zijn.