De rechterhand van Mark Rutte gaat nu zelf de Tweede Kamer in

De VVD maakte vrijdag de kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen bekend. Onder hen Sophie Hermans (35), de politiek assistent van Mark Rutte. Ze is „intelligent, nuchter en oergeestig”.

Als premier Mark Rutte op pad gaat voor de VVD, gaat zij alvast vooruit. Even kijken wat voor types er zijn en wat ze van hem willen.

Zoals laatst in Arnhem, bij de ‘bakkie-doen-bus’ waar de VVD mee door het land toert. Je krijgt er gratis koffie en een praatje met de premier. „Natuurlijk kun je het hem vragen, maar ik weet niet of hij de details kent hoor”, waarschuwt ze dan, als het bijvoorbeeld over de nieuwe regels voor mondhygiënisten gaat.

Zij neemt de cadeautjes voor hem aan en maakt de foto’s. Of ze houdt zijn koffie vast, als het een selfie moet zijn. En als een gesprekje licht ongemakkelijk dreigt te worden, zegt zij dat hij nu echt verder moet. Op naar de volgende.

Sophie Hermans (35) is de politiek assistent van Mark Rutte. En inderdaad, dochter van Loek Hermans, die onder andere minister van Onderwijs was voor de VVD en jarenlang in beide Kamers zat. Volgend jaar verruilt ze haar werk op de achtergrond voor een publieke politieke baan. Vrijdag werd bekend dat ze op de kandidatenlijst voor de VVD staat voor de komende Tweede Kamerverkiezingen. Op de zestiende plek, verkiesbaar dus.

Ze werkt hetzelfde als Rutte

Hermans’ baan houdt veel méér in dan koffie vasthouden en foto’s nemen. Als assistent van de premier zit zij het overleg voor van alle politiek assistenten van de VVD’ers uit het kabinet. Ze is secretaris van het bewindspersonenoverleg, dat is het topoverleg van de VVD-ministers en fractievoorzitters, elke donderdagavond. Zij bepaalt, samen met Rutte, welke interviews hij wel of niet moet doen. En wat hij dan vertelt.

Lees hier over Ton Elias, die tegen zijn zin niet terug mag keren in de Kamer: Ton Elias niet op de VVD-lijst, maakt bezwaar bij bestuur

Ruim anderhalf jaar geleden stapte Sophie Hermans over naar Algemene Zaken, daarvoor werkte ze voor VVD-minister Stef Blok (Wonen en Rijksdienst). Ze nam het werk van Annelies Pleyte over. In het begin vonden ze dat bij coalitiegenoot PvdA wel spannend. Want Pleyte werkte al járen met de premier. Zij was flink aanwezig en durfde Rutte de harde waarheid te zeggen als dat nodig was. Hermans komt rustiger over, ze is jonger en lijkt terughoudender.

Binnen een maand of twee, zegt een politiek assistent van een PvdA-minister, waren die zorgen verdwenen. Hermans werkte zich snel in. Ze is „intelligent, nuchter en oergeestig”. Andere politiek assistenten hebben wel erg vaak de neiging om het VVD-geluid te laten horen, Hermans niet. „Ze snapt dat zoiets niet altijd nodig is. Zij ziet dat vechten niet de enige manier is om iets te bereiken.”

Pleyte was meer op ‘het merk Mark’ gericht dan Hermans nu, volgens een VVD’er die met allebei heeft gewerkt. Hermans let meer op de lijntjes tussen Rutte en de VVD-fractie, tussen Rutte en de PvdA en tussen Rutte en de oppositie.

Hermans geeft ook meer ruimte dan Pleyte, zeggen ze bij de VVD. „Sophie heeft pas behoefte zich ermee te bemoeien als zij het idee heeft dat iets de verkeerde kant op gaat”, vertelt Dimitri Gilissen, hij is politiek assistent van minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie). „Je kunt haar altijd bellen, dat zeker. Maar ze denkt totaal niet hiërarchisch, heel fijn.”

Hermans’ manier van werken kun je volgens VVD’ers goed vergelijken met hoe Rutte zijn ministersploeg runt. Je lost je eigen sores op en pas als het misloopt, klop je bij de premier aan. Maar als het klaar is, is het klaar, ook voor Hermans. In dat groepje assistenten was eens gemopper, over een dubbelinterview dat Mark Rutte met Lodewijk Asscher had gegeven. Veel te klef, vonden ze. Nu ophouden, zei Hermans. Het is gebeurd, wij vonden het een goed idee en het zou fijn zijn als jullie het gewoon verdedigen.

Mensen werken graag met haar

„Sophie is inhoudelijk sterk en creatief. Mensen werken graag met haar samen”, zegt premier Rutte in reactie op haar kandidatuur. Hijzelf incluis.

Oud-collega’s bevestigen dat beeld. Hermans’ eerste baan was bij adviesbureau Andersson Elffers Felix in Utrecht.

Hermans is vrolijk, analytisch en zelfstandig, zeggen oud-collega’s. Een „dappere dodo”, typeert er eentje haar. Hermans klom in vijf jaar op van stagiaire tot senior adviseur. Dat was sneller dan normaal, Hermans was de jongste senior uit de geschiedenis van het bedrijf. „Geen stress”, was haar belangrijkste motto. En daarna: „Het kan altijd beter.”

Sophie Hermans stelt de juiste vragen, vertelt Barbara Rijntjes. Zij deed allerlei projecten met Hermans bij AEF. Als voorbeeld geeft ze een klus op Curaçao. Ze evalueerden het onderwijssysteem daar en spraken met een schooldirecteur.

Vertel eens, vroeg Hermans, die Nederlandse boeken waar u budget voor kreeg. Hoe zit dat, u wilde toch liever in het Papiaments lesgeven? „Klopt, zei die directeur. ‘Die boeken hebben we helemaal niet uitgedeeld hoor, die liggen hier gewoon in de kast.’ Weggegooid geld dus, dat vertellen mensen Sophie gewoon”, vertelt Rijntjes. „En na afloop willen ze dan ook nog een drankje met haar doen, hè.”

Eerder te bescheiden

In haar werk nu is Hermans gebaat bij zo min mogelijk publieke aandacht. Heeft ze er het karakter wel naar om straks zelf in de belangstelling te staan? Geen probleem voor haar, denken mensen om haar heen. „Het nam me juist voor haar in dat ze rustig is”, vertelt iemand die samen met haar het talentenklasje volgde in 2014. „De meeste VVD’ers hebben een grote mond. Zij niet, maar áls ze dan gaat praten, luister je dus wel.”

Voor spreken in het openbaar is ze niet bang, zegt ex-collega Barbara Rijntjes. Als er een collega afscheid nam, hield Hermans meestal de toespraak. „Dan stelde ze een boek of een filosofie centraal, ze maakte er echt werk van.” Is er dan echt geen rafelrandje te bedenken? „Hooguit dat ze té bescheiden is”, zegt Rijntjes, „complimentjes wuift ze altijd liever weg. Maar daar is ze de afgelopen jaren ook wel steviger in geworden”.

De vraag die open ligt is die over Hermans’ eigen politieke opvattingen. Of ze vrijzinnig of juist een conservatieve liberaal is. „Vrijzinnig, precies haar vader”, zegt de één, verwijzend naar VVD’er en oud-Eerste Kamerlid Loek Hermans. „Ze zit in elk geval niet aan de strenge Fred Teeven-kant”, zegt de ander.

Maar, geven ze toe, eigenlijk is het moeilijk te zeggen, omdat Hermans nu zo nauw met premier Rutte samenwerkt dat dát simpelweg haar lijn is. Dus ze is „niet van dat zogenaamde vrijzinnig liberalisme zoals Alexander Pechtold van D66 aanhangt. Ze is gewoon pragmatisch liberaal”.

Het duurt nog wel even voordat Hermans haar onzichtbaarheid kwijt zal zijn. De verkiezingen zijn in maart volgend jaar, daarna moet er nog een nieuw kabinet worden geformeerd. En als zij mag kiezen, zeggen de mensen die haar kennen, zal ze eerst inhoudelijk willen verdiepen in haar portefeuille. Met mensen uit het veld praten, informatie verzamelen. „Na een jaartje is het dan tijd voor haar om aan te schuiven bij Pauw.”