Verrassend modern: Tsjechov met een beat

Muziektheater

Toneelklassiekers gebracht als popconcert? Three Sisters in Concert pakte Tsjechov aan. „We willen de onderliggende laag naar boven brengen.”

Foto Frank Auperlé

Een popconcert blijven losse nummers die na elkaar worden gespeeld, vertelt Helge Slikker. Hij is componist voor film en theater en ging op zoek naar een manier om uiteenlopende muzieknummers tot een interessant geheel te smeden. En kwam uit bij theaterklassiekers. Vanaf deze week toert Three Sisters in Concert door Nederland, een popconcert gebaseerd op Anton Tsjechovs toneelstuk Drie zusters.

Wie de oefenruimtes van Matzer Theaterproducties in Den Bosch binnenwandelt heeft niet meteen door dat er repetities plaatsvinden voor de bewerking van een theaterstuk uit 1900. In de gang hoor je al het ene soulvolle nummer na het andere. Binnen staat Manoushka Zeegelaar Breeveld te zingen, heupwiegend, omringd door twee medezangeressen en muzikanten. „Sisters, sisters, get up, get up. Don’t you got anything better to do then to complain about getting old.”

Wie langer luistert, beseft dat de ‘zussen’ die in het nummer worden aangespoord Olga, Masja en Irina Prozorova zijn, de drie hoofdpersonages van Tsjechov. In de klassieker praten – en zeuren – de drie twintigers over hoe groots en meeslepend ze zouden kunnen leven als ze in Moskou zouden wonen, en niet in het provinciestadje waar ze zich nu bevinden. Iets ondernemen doen ze niet. Aandacht voor de wereld buiten hun eigen kleine bubbel hebben ze nog minder.

De tekst gaat verder na de video

Regisseur Madeleine Matzer maakte een eerste versie van de liedteksten, gebaseerd op een Tsjechov-bewerking van Peter De Graef. Hierin zijn alle personages geschrapt, op de drie zussen na. Ook het getalenteerde maar gokverslaafde broertje van de zussen. Slikker ging aan de slag met Matzers tekst. In de muziek zijn de drie zussen herkenbaar via verschillende melodieën en de klankkleur van de stemmen van Celine Cairo, Manoushka Zeegelaar Breeveld en Lottie Hellingman.

Waar bleef jullie ‘Fire’?

In de repetitieruimte wordt het volgende nummer ingezet. Na een halve minuut staat Helge Slikker op achter zijn piano. „Dit is te snel”, verbetert hij de drummer en bassist. Tegen de zangeressen: „En waar bleef jullie ‘Fire’?” Wie Tsjechovs origineel kent, herkent het verloop van het stuk – zoals de brand in het derde bedrijf – maar Slikker houdt niet krampachtig vast aan het origineel, vertelt hij. „Eerder zette ik Romeo and Juliet op muziek, toen probeerden we anekdotes uit te leggen. Dat doen we nu niet. We willen vooral de onderliggende laag naar boven brengen: de worsteling met de vraag ‘Is dit het nu?’” Bij Tsjechov wordt volgens Slikker veel gepraat, maar echte gevoelens komen niet ter sprake. In dit concert wel. „Als het moest, hebben we een nummer met eigen teksten toegevoegd.”

Dat was niet vaak nodig. Als er iets opvalt, dan is het wel hoe verrassend modern Tsjechovs zinnen klinken als ze in het Engels worden uitgesproken met een beat eronder; enkele zouden zo op een plaat van een feministische popdiva kunnen staan.

Een eerste versie van Three Sisters in Concert werd in 2015 gespeeld op Theaterfestival Boulevard. Toen moest de aandacht van een luidruchtige feesttent worden vastgehouden. Nu kunnen meer subtiele, stillere momenten worden ingebouwd, zegt regisseur Matzer. Haar werk bestond ditmaal minder uit acteeraanwijzingen, want de drie dames ‘acteren’ niet. Ze ging met hen op zoek naar overeenkomsten tussen de tekst en hun eigen leven. Het origineel van Tsjechov lezen hoefde niet, vertelt Zeegelaar Breeveld (Masja), liever niet zelfs. „Het moet er op het podium uitzien alsof ik over mijn eigen ervaringen en die van kennissen zing.” Om lachend te vervolgen: „Het gevaar is dat mijn man zo meteen denkt dat ik een buitenechtelijke relatie heb omdat ik ontevreden ben met mijn leven.”