Column

The day after: tafels vol experts die succes Trump duiden

De talkshows gingen allemaal over de uitslag van de presidentsverkiezingen. Redacties konden weinig welbespraakte fans van president Trump vinden.

CNN-commentator Van Jones.

Overvolle talkshowtafels trachtten de hele avond te duiden wat er nu toch gebeurd was bij de Amerikaanse presidentsverkiezing en bovenal wat dat betekende „voor ons in Nederland.”

De gesprekken gingen alle kanten op en leverden weinig nieuwe inzichten op, maar aan een paar details bleef ik haken.

Natuurlijk hadden de redacties heel diep in de Rolodex moeten duiken om verklaarde voorstanders van aankomend president Donald Trump voor de camera te krijgen. We moesten het doen met niet al te heldere analisten als de libertarische student politicologie Yernaz Ramautarsing (Pauw) en lingerieondernemer Rob Heilbron (RTL Late Night).

Ook opvallend was de dominantie van economisch getinte interpretaties van de motieven van de kiezers die Trump zelf „vergeten mensen” noemde. Natuurlijk behoren daar uitgerangeerde arbeiders uit de langzamerhand legendarische Rust Belt toe, evenals andere verliezers van de globalisering, maar er moeten toch ook grote maïsboeren uit Kansas en jachtopzieners uit Montana tussen zitten, die een heel scala aan bezwaren tegen de stadse fratsen van de moderne tijd koesteren.

De meest extreme economische duiding kwam van Paul Scheffer in Nieuwsuur: hij voerde de woede aan jegens bankiers en andere belasting ontwijkende grootverdieners. Okee, en dan stem je dus op een miljardair die de belastingen wil verlagen en die er trots op is nooit zelf de fiscus te hebben bediend?

Er moet nog iets anders aan de hand zijn, en dat kwam vooral ter sprake in RTL Late Night. In een lang fragment van CNN liet dat programma commentator Van Jones aan het woord (door Humberto Tan abusievelijk aangeduid als Vernon Jordan, een voormalig adviseur van Bill Clinton).

Tekst gaat verder onder de video

Die Jones is een interessante man, voormalig burgerrechtenactivist en duurzaamheidsadviseur van president Obama. In die laatste hoedanigheid werd hij nog aangevallen door nu aankomend vicepresident Mike Pence, wegens zijn activistische verleden.

Heilbron mocht die Jones al nooit, omdat hij in panels altijd zo dramatisch deed. Maar in de verkiezingsnacht noemde Jones het beestje bij de naam: „De overwinning van Trump is een protest tegen de elite. Maar het is ook een witte zweepslag, tegen de veranderende wereld en, deels, tegen een zwarte president.”

Tekst gaat verder onder de video

De verkiezing van Trump en zijn toekomstige daden zullen mogelijk ook een radicalisering van jongeren en etnische minderheden in de hand werken. Als in 2020 de linkerzijde van de Democraten een presidentskandidaat zou leveren (Bernie Sanders, Elizabeth Warren), dan was Trump misschien toch niet het begin van een nieuwe tijd, maar een laatste eruptie van de oude.

Hoe de opmars in de VS en Europa van de kampioenen van het radicale conservatisme ook hier het debat naar twee kanten beïnvloedt, bleek uit een felle discussie in Pauw tussen Sylvana Simons (DENK), langzamerhand een geducht debater, en wethouder Joost Eerdmans (Leefbaar Rotterdam). Ook zij gelooft niet dat het verzet tegen de gevestigde orde louter wortelt in de verwaarlozing van „die wijken”.