Opinie

Onder Trump zal juist Rusland groot worden

Opinie Amerika kan zich niet zomaar terugtrekken uit het Midden-Oosten, schrijft . Niet handelen betekent juist daar: ook handelen.

Foto AP/ANP/fotobewerking NRC

Donald Trump ging de verkiezingen in met een isolationistische agenda. Amerika komt voor hem op de eerste plaats, de rest van de wereld moet het zelf uitzoeken. Maar in een regio waar niet handelen óók handelen is, zal hij willen en moeten handelen. Het Midden-Oosten wordt meer dan nu een grote ‘McArabia’ waar geld, (autoritair) militarisme en een trojka van Poetin, Erdogan en Trump de dienst uitmaken.

Clinton zou de huidige koers voortzetten, maar haar rol is uitgespeeld. Hoewel weinig burgers in de Arabische wereld blij zullen zijn met Trump, werd Clinton daar alom gehaat. Als minister van Buitenlandse Zaken onderhield ze nauwe banden met religieuze terreurstaten als Saoedi-Arabië, Qatar en het sunnitische bewind van Bahrein.

Niet alleen minderheden, ook politieke activisten en feministen in de regio voelden zich verraden. Wegens haar steun aan de toenmalige Egyptische president Morsi, haar nauwe banden met het Saoedische koningshuis en het in de kou laten staan van seculiere, democratische bewegingen. Clinton was grondlegger van Obama’s zwabberende, weinig transparante buitenlandbeleid: een wirwar aan CIA-acties, droneaanvallen, deals, infiltraties en confrontaties met radicale bewegingen. Trump kan daaraan een einde maken.

Reken op een trojka van Trump, Poetin en Erdogan

Als Trumps beleid iets zal betekenen, dan is het ‘Make Russia great again’. Zijn geflirt met Poetin en hun gedeelde islamofobie zal de strijd tegen IS intensiveren. Trump beloofde IS te verpletteren en dat zal hij in zijn eerste termijn proberen, samen met Rusland. De NAVO zal hij pareren – te bureaucratisch en anti-Rusland. De gevolgen voor het vredesproces in Syrië zullen desastreus zijn. Met het aantreden van Trump zal Assad aanblijven. In weerwil van welk bewind ook, krijgt Rusland vrij baan om de bombardementen in Syrië op te voeren. De vluchtelingen komen weer voor rekening van Europa, want de Amerikanen voeren nu al een moeizaam toelatingsbeleid. Onder Trump zullen de grenzen verder dichtgaan.

Sisi, de huidige president van Egypte, zal blij zijn met Trump. Egypte is woedend over de deals die Amerika eerder sloot met de Moslimbroederschap. Ook lieten de VS het afweten in de strijd tegen IS in buurland Libië. Ondertussen versterkten Egypte en Rusland hun militaire, economische en politieke samenwerking. In dat licht valt te verwachten dat onder Trump de relatie tussen de VS en Egypte – direct of indirect – verbetert. Een Egyptisch-Amerikaans-Russische aanval op het islamitische deel van Libië behoort nu serieus tot de mogelijkheden.

Uiteindelijk staat Trump voor een veilig Israël. Om daar de grenzen te bewaken is het met de Egyptische regering en het Jordaanse koningshuis goed zakendoen. Voor Palestijnen is Trump een stap terug. Hun verlangen naar een eigen staat kan de ijskast in. Hij zal Israël niet storen in uitbreiding van macht over Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook.

Wapenwedloop waarin democratie het onderspit delft

Wat de koers van Trump richting Golfstaten wordt, is nog onduidelijk. Zeker is dat hij weinig om mensenrechten geeft. Als zakenman zal hij met iedereen in zee gaan waarmee te onderhandelen valt. De banden tussen de VS en Saoedi-Arabië zullen goed blijven, zij het minder warm dan onder Clinton. Niet alleen wil hij investeren in fossiele brandstoffen, ook functioneert de Arabische Golf als tegenwicht tegen Iran. Als Israël-sympathisant zal hij de pas geopende diplomatieke deuren van Iran sluiten. Israël is in zekere zin gebaat bij ontwrichting van de Arabische buurlanden door interne verdeeldheid, islamitische terreur en IS. Maar Israël vreest wel het nucleaire Iran.

In de strijd tegen Iran sluit Trump nucleaire bewapening van landen als Saoedi-Arabië niet uit. Dat kan tot een wapenwedloop leiden en het vooruitzicht op democratie tenietdoen, want het Westen duldt geen kernwapens in handen van jonge, Arabische democratieën.

Het idee van een Koerdische staat zal Trump – in tegenstelling tot Obama, die de komst van een Koerdische federatie faciliteerde – niet steunen. Zijn wereldkaart kent duidelijke staten en partijen. Turkije is daarin een probleem vanwege zijn regionale islamitische politiek en impliciete steun aan IS, maar als nationalisten kunnen Trump, Poetin en Erdogan een trojka vormen. Dat betekent een verhevigde strijd tegen IS, isolatie van Iran, militaire en economische investeringen, versteviging van de militair-autoritaire grip op de regio, en bovenal: groei van multinationals. Niks hervorming en democratie, maar business as usual.