Nu regent het mea culpa’s

Amerikaanse nieuwsmedia Vrijwel alle media in de VS werden verrast door de zege van Donald Trump. Onze eigen schuld, zeggen ze nu vol zelfkastijding.

Trump in het Witte Huis: journalisten moesten hartelijk om het idee lachen tijdens het Correspondents Dinner in 2011. Daar toonde president Obama deze foto

Misschien vatten twee covers van Time Magazine het best samen samen hoe Amerikaanse nieuwsorganisaties de laatste maanden over Donald Trump berichtten. Eind augustus stond op de cover van Time een tekening van Trumps gezicht als een druipend ijsje, met de kop: Meltdown. Het coverartikel ging over de ineenstorting van Trumps campagne. Twee weken geleden herhaalde Time de cover, maar nu was van Trumps gezicht niet meer over dan een plasje: Total Meltdown.

Time

Twee Time-covers gepubliceerd in augustus (links) en eind oktober (rechts). Time

Geen enkele grote nieuwsorganisatie in de VS zag dinsdag Donald Trumps verkiezingszege aankomen. De verontwaardiging over een tape waarop hij vulgaire uitspraken deed over vrouwen, de vooraanstaande Republikeinen die na de onthulling hun steun introkken, de peilingen waarin hij een duikvlucht nam: het leek er allemaal op te wijzen dat Trumps kansen op het presidentschap waren verkeken.

Clinton zou winnen

Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, gebaseerd op peilingen die achteraf niet bleken te kloppen en gebaseerd op de ervaring dat geen kandidaat zulke schandalen kon overleven, voorspelden kranten als The New York Times en The Washington Post dat Clinton zou winnen.

Nu stromen de mea culpa’s binnen. Op nieuwssites, Twitter en Facebook verontschuldigen Amerikaanse journalisten zich voor wat een van hen omschrijft als „een van de grootste mediablunders van een generatie”.

„Ik zat er deze verkiezing helemaal naast. We zaten er allemaal helemaal naast. En dat spijt me”, twittert bijvoorbeeld de chef politiek van webtijdschrift Slate en analist voor televisiezender CBS.

Losgezongen

Het gevoel overheerst dat de media zijn losgezongen van een deel van de Amerikaanse realiteit. De in de grote steden gevestigde nieuwsredacties hebben niet gezien hoe groot de onvrede onder Trump-aanhangers werkelijk is. In een interview met zijn eigen krant zegt hoofdredacteur Dean Baquet van The New York Times: „Als ik een mea culpa heb voor journalisten en de journalistiek, dan is het dat we beter veldwerk moeten doen. We moeten het land in. Meer met verschillende mensen praten dan we nu doen – zeker als je toevallig een in New York gevestigde nieuwsorganisatie bent – en onszelf eraan herinneren dat New York niet de echte wereld is.”

In de VS zijn door de opkomst van internet en gratis nieuws lokale kranten en tv-zenders in rap tempo aan het verdwijnen. De kantoren van de grote nieuwsorganisaties staan allemaal in New York of een van de andere grote steden, vooral aan de oost- en westkust. En ook opkomende digitale nieuwsbedrijven als Vice en BuzzFeed zitten in hippe gebouwen in Brooklyn of San Francisco, waar de bevolking overwegend Democratisch stemt.

Mediacolumnist Jim Rutenberg (New York Times) over de blinde vlek van de Amerikaanse media:

De journalistiek, zo luidt de analyse die Amerikaanse journalisten nu op zichzelf loslaten, is zijn voelsprieten kwijtgeraakt in gebieden waar Trumps aanhang woont; de wegkwijnende industriestadjes in de Rust Belt en grote delen van ‘flyover country’, zoals het gebied tussen New England en Californië wordt genoemd.

Die blinde vlek voor de zorgen van een deel van de bevolking, komt aan het licht in een tijd waarin het vertrouwen in de media tot een historisch dieptepunt is gedaald. Slechts 32 procent van de Amerikanen heeft (veel of een beetje) vertrouwen in de media. Herstel van dat vertrouwen zal moeilijk zijn nu zij meer dan ooit worden gerekend tot het establishment waarmee de kiezer heeft afgerekend. Zeker omdat bijna alle grote nieuwsorganisaties de afgelopen maanden een stemadvies voor Clinton gaven. Hoe gekleurd was de berichtgeving?

Woedend over de media

Filmmaker Michael Moore, die eerder de winst van Trump had voorspeld, schrijft op Facebook woedend over de media. „Ontsla alle experts, voorspellers en alle andere mensen in de media die een verhaal bleven vertellen dat ze niet wilden loslaten en die weigerden te accepteren wat werkelijk aan de hand was.”

Volgens Moore zullen „diezelfde nepexperts” nu vertellen „dat we ‘de kloof moeten overbruggen’, en moeten ‘samenkomen’. Ze zullen meer van die onzin verkondigen de komende dagen. Luister er niet naar.”

Het is ook een ongemakkelijke positie waar veel nieuwsorganisaties zich na Trumps overwinning in bevinden: ze moeten vier jaar verder met een man die ze vorige week nog totaal ongeschikt vonden voor het presidentschap. Het tijdschrift People plaatste vorige maand nog een spraakmakend artikel van een journalist die zegt te zijn aangerand door Trump, volgende week staat een op het oog kritiekloos verhaal op de cover over „[Trumps] leven, zijn familie, en zijn verbazingwekkende weg naar het Witte Huis”.

Zullen de media Trump toch nog omarmen?