Straf me niet te hard, vraagt voormalig Rabobank-handelaar Paul Thompson

Libor-fraude

Rabobank-handelaar Paul Thompson krijgt drie maanden cel voor fraude met de Libor-rente.

Huilend vroeg voormalig Rabobank-handelaar Paul Thompson de rechter woensdag om hem niet al te hard te straffen. Hij stond terecht voor een Amerikaanse rechtbank wegens het jarenlang frauderen met de Libor-rente. Dat is een internationale rentevoet die banken gebruiken voor het bepalen van de rente op miljarden aan financiële producten, zoals hypotheken en kredieten. Thompson probeerde de rente te manipuleren om zo een hogere bonus te kunnen opstrijken. Maar klanten van de bank werden er mogelijk door gedupeerd. Daar had hij, achteraf, enorme spijt van.

„Ik smeek uwe edelachtbare om mededogen”, aldus de 50-jarige Australiër, terwijl zijn vrouw hem gadesloeg vanaf de publieke tribune. Hij zou willen dat hij er niet aan had meegedaan, dat hij zich had uitgesproken tegen de praktijken van zijn collega’s – ook al was er volgens hem geen enkele handelaar die vond dat hij iets verkeerds deed. Maar telkens als hij er nu aan terugdenkt, verklaarde Thompson, „draait mijn maag om”,

Hij was toch ook al hard genoeg gestraft? Sinds de fraude komt hij nergens meer aan de bak in de financiële wereld. Hij had – tot nu – geen strafblad en heeft schuld bekend. En vorige week vertelde zijn uroloog hem ook nog dat de kans 80 procent is dat hij prostaatkanker heeft. Zijn vrouw heeft een hartaanval gehad, een van zijn drie kinderen is ernstig ziek en de afgelopen jaren moest hij zorgen voor zijn moeder, die vecht tegen kanker.

De rechter toonde zich gevoelig voor die argumenten. Thompson kreeg drie maanden cel, de laagste straf van alle voor de fraude vervolgde handelaren wereldwijd. Thompson moet zijn straf uitzitten in een gevangenis in Los Angeles. Dat hij zo drie maanden lang duizenden kilometers verwijderd is van zijn gezin – hij woont in Perth – woog ook mee voor de rechter. Die toonde zich verder coulant door Thompson toe te staan de Kerst thuis door te brengen. In februari hoeft hij zich pas te melden. De Amerikaanse aanklager had 3,5 jaar geëist.

Het aantal Rabobank-handelaren dat rechtstreeks betrokken was bij de fraude en celstraf heeft, staat daarmee op drie. In 2013 was Rabo de zoveelste bank die werd beboet voor de internationale Libor-fraude. Een aantal van de grootste banken van de wereld, waaronder UBS, RBS, JPMorgan Chase en Barclays, ging haar voor of volgde. De Rabobank schikte voor een recordbedrag van 774 miljoen euro met de Amerikaanse, Britse, Japanse en Nederlandse autoriteiten. Twee topmannen van de bank, bestuursvoorzitter Piet Moerland en bestuurslid Sipko Schat, sneuvelden.

Ook de Britse ex-Rabobank-handelaren Anthony Allen en Anthony Conti zijn veroordeeld, tot celstraffen van respectievelijk twee en één jaar. Allen geldt als sleutelfiguur in de fraude bij Rabo. Hij omschreef zichzelf tegenover collega’s als „de Libor-bitch”.

Het waren Amerikaanse rechtbanken die de vonnissen uitspraken. Het Nederlandse Openbaar Ministerie heeft vervolging ook onderzocht, maar liet in januari aan RTLZ weten dat „de mensen van wie het functioneel parket vindt dat ze moeten worden vervolgd, vervolgd worden in de VS.” Daar lopen ook nog vier andere strafzaken tegen Rabo-handelaren. Een van hen is de Japanner Tetsuya Motomura. De Amerikaanse justitie heeft hem aangemerkt als voortvluchtig.

De echte boeven waren al weg

Uit documenten die Rabo destijds verspreidde, bleek dat in totaal dertig medewerkers op de een of andere manier te maken hadden met de fraude. Vijftien van hen hebben zich volgens Rabo schuldig gemaakt aan minder ernstige vergrijpen. Tegen hen zijn „strenge disciplinaire maatregelen” getroffen, zoals demotie of het terugvorderen van bonussen. Ze mochten wel blijven bij de bank. De andere vijftien, dat waren de echte boeven. De suggestie leek dat tegen hen nog wel vervolging zou kunnen worden ingesteld. De meesten van hen werkten toen al niet meer bij de bank, sommigen waren in de aanloop naar de schikking ontslagen.

Justitie in de VS en het Verenigd Koninkrijk hebben, in het kielzog van de vele schikkingen met banken wegens de fraude, kritiek gekregen dat de individuele verantwoordelijken te gemakkelijk wegkwamen. Alleen de banken werden immers beboet. Bij Rabobank staat de teller als het om vervolgingen gaat dus op zeven, uit een mogelijke vijftien. Voor zover bekend zijn er nog geen zaken begonnen tegen de andere acht betrokkenen. Dat terwijl de vergrijpen die er gepleegd werden zo ernstig waren dat Rabo het kolossale bedrag van 774 miljoen moest betalen.

Wereldwijd, dus ook buiten Rabo, zijn een stuk of tien handelaren veroordeeld, volgens internationale media. Meestal kregen zij celstraffen van een paar jaar. De Brit Tom Hayes, kreeg in eerste instantie veertien jaar celstraf opgelegd. Dat werd later verkort tot elf jaar. En als hij zich goed gedraagt kan hij na het uitzitten van de helft van zijn straf onder voorwaarden vrijkomen. De 35-jarige voormalige ‘superhandelaar’ van UBS werd bij zijn veroordeling door de rechter omschreven als een „leider” van de internationale fraude. Hij spande samen met handelaren van banken. Hij beweerde dat zijn bazen, inclusief de allerhoogste bij de Zwitserse bank, precies wisten wat hij deed.

Volgens financieel persbureau Bloomberg loopt er in de VS nog een handvol zaken. In januari moest het Amerikaanse OM de vervolging van drie handelaren staken. In Nederland legde een zelfreguleringsorgaan van de financiële sector vier Rabo-medewerkers onlangs tuchtrechtelijke sancties op. Zij zijn nog in dienst en hebben dus minder ernstige dingen gedaan. Zij troffen schikkingen variërend van 750 tot 3.000 euro. Een vijfde medewerker vertrok een jaar voor de schikking. Zij kreeg een boete van 1.500 euro en een berisping.