Het natuurtalent versus de vlijmscherpe rekenaar

Wereldtitel schaken

Vrijdag beginnen de Noor Magnus Carlsen en de Rus Sergej Karjakin in New York aan hun tweekamp om de wereldtitel.

Regerend wereldkampioen Magnus Carlsen (links) met naast hem zijn Russische uitdager Sergej Karjakin op een persconferentie in New York. Foto Seth Wenig/AP

De organisatie heeft in New York een mooie locatie gevonden voor de tweekamp om de wereldtitel tussen de Noorse wereldkampioen Magnus Carlsen en zijn Russische uitdager Sergej Karjakin: de ‘Fulton Market’ op de zuidpunt van Manhattan aan de kade van de East River, met een fraai uitzicht op de Brooklyn Bridge.

Kirsan Iljoemzjinov, de president van de wereldschaakbond, heeft prominente Amerikanen uitgenodigd om daar van het uitzicht te genieten. De cybergiganten Mark Zuckerberg en Bill Gates, die in het verleden beiden tegen Carlsen een potje geschaakt hebben, en ook Barack Obama, Donald Trump en Hillary Clinton zijn uitgenodigd, misschien in de hoop dat die laatste drie nog wat na willen praten over de recente presidentsverkiezingen. Niemand van deze prominenten heeft nog toegezegd en misschien is dat ook maar goed.

Karjakin zei een tijdje geleden dat Trump naar zijn bescheiden mening de krankzinnigste van de drie politici was en hij wil in het nieuwe Amerika de goede stemming vast niet bederven.

Carlsen en Karjakin zijn geboren in 1990; Karjakin in januari en Carlsen in november. De iets oudere Karjakin ontwikkelde zich aanvankelijk het snelst. Hij was een wonderkind dat op zijn twaalfde de jongste grootmeester uit de geschiedenis werd, een record dat nog steeds staat. Carlsen heeft wel eens gezegd dat hij in zijn jeugd tegen Karjakin opkeek.

Later was daar geen reden meer toe. Carlsen is sinds 2011, toen hij voor het eerst de internationale ratinglijst aanvoerde, de koning van de schaakwereld. Hij werd in 2013 wereldkampioen door de vorige kampioen Viswanathan Anand in een tweekamp te verslaan, en verdedigde zijn titel met succes in 2014, weer tegen Anand.

Nationale held in Noorwegen

Hij werd in Noorwegen een nationale held en was te zien op allerlei plaatsen waar je schakers niet verwacht. Op grote reclameborden als fotomodel voor een kledingmerk, op de middenstip van het stadion van Real Madrid om de aftrap te doen, en twee maanden geleden nog aan een eettafel in New York met oud-politicus Henry Kissinger.

De grootste eer kwam volgens hemzelf in 2014, toen hem werd gevraagd om mee te werken aan de Noorse editie van weekblad Donald Duck die helemaal over hem ging. Begin deze week kwam er weer zo’n nummer uit, met nieuwe verhalen over de grote schaker Makspuls Clarsyn.

Karjakin raakte de voorbije jaren wat achterop, al bleef hij steeds een van de sterkste spelers van de wereld. Zijn natuurlijk talent lijkt kleiner dan dat van Carlsen, die alle stellingen kan spelen. Gooi de stukken in een hoge hoed, keer die om op het bord, en Carlsen zal de stelling die is ontstaan met gemak spelen. Karjakin lijkt veel meer gebonden aan de bekende patronen.

Maar hij is niet voor niets uitdager geworden. Als het aankomt op exacte berekening en niet op een intuïtief oordeel, is hij scherp, misschien scherper dan Carlsen. Zijn openingsvoorbereiding is ook veel concreter dan die van Carlsen, voor wie een speelbare stelling vaak genoeg is. Bovendien heeft Karjakin stalen zenuwen en is hij nooit uit het veld geslagen.

Karjakin is geboren in Simferopol op de Krim, als Oekraïener. In 2009 verhuisde hij naar Moskou en werd hij door een speciaal decreet van de toenmalige Russische president Medvedev tot Rus genaturaliseerd. Er is zijn nieuwe land veel aan gelegen dat hij de schaakkroon terughaalt naar waar die volgens de Russen hoort: in Rusland.

Staatssteun voor Karjakin

De Russische minister van sport Vitali Moetko zei onlangs dat Karjakin alle secondanten, coaches, dokters, psychologen en trainingsfaciliteiten kon krijgen die hij maar wilde. Zo lijken de oude tijden van de Sovjet-Unie teruggekeerd.

Een deel van dat grote team gaat mee naar New York, maar er zijn ook secondanten, zei Karjakin, die in verschillende delen van de wereld via Skype hun bijdragen leveren. Bij Carlsen zal het niet veel anders toegaan. Diens manager Espen Agdestein heeft al laten weten dat hun communicatielijnen met hulp van de Noorse vestiging van Microsoft met ‘Pentagon security’ beveiligd worden tegen hackers.

Carlsen en Karjakin konden altijd goed met elkaar overweg, maar nu heerst strenge tucht. „We kunnen niet meer met elkaar via Skype chatten of samen naar de disco”, zei Karjakin een beetje spijtig.