NRC checkt: ‘Half Nederland in geldproblemen’

Dit berichtte de Volkskrant deze week naar aanleiding van Nibud-tips om verstandig met geld om te gaan.

Foto Getty Images/iStockphoto

De aanleiding

Het Nationaal Instituut voor Bugetvoorlichting (Nibud) gaf begin deze week tips om verstandig met geld om te gaan. Zo adviseert het 10 procent van je inkomen te sparen. En we kunnen volgens het Nibud het best eens per week ons banksaldo checken en jaarlijks onze inkomsten en uitgaven plannen.

Verschillende media besteedden aandacht aan deze „vuistregels”. De Volkskrant schreef in een artikel over het onderzoek dat „de helft van Nederland met geldproblemen kampt”. Die stelling checken we.

Waar is het op gebaseerd?

De set „vuistregels” is tegelijk gepresenteerd met het Nibud-rapport Kans op financiële problemen 2016. Daaruit blijkt dat mensen die bewust met hun geld omgaan minder financiële problemen hebben. In het rapport staat dat 45 procent van de Nederlanders moeilijk kan rondkomen – ongeveer de helft van Nederland dus.

En, klopt het?

Die 45 procent komt uit een onderzoek van het Nibud uit 2015. Het vroeg toen bijna drieduizend mensen hoe zij „rondkomen”. Van de ondervraagden koos 6 procent voor de antwoordoptie „zeer moeilijk”, 11 procent antwoordde „moeilijk” en 28 procent „eerder moeilijk dan makkelijk”. Samen is dat 45 procent.

Maar heeft iemand die aangeeft moeilijk rond te kunnen komen automatisch „geldproblemen”? Volgens de definitie van het Nibud niet, zegt onderzoekster Anna van der Schors.

Het Nibud deed ook onderzoek naar betalingsproblemen. Daarvan is sprake, aldus het instituut, als betalingsachterstanden „uit de privésfeer worden gehaald” en de schuldeiser of de maatschappij er kosten voor maakt.

Van de Nederlandse huishoudens heeft 79 procent géén betalingsproblemen, 11 procent lichte en 10 procent ernstige. Dat komt dus niet in de buurt van „de helft van Nederland”. Ernstig is een betalingsprobleem bijvoorbeeld als er beslag op het salaris wordt gelegd, als iemand vaak een voorschot op het salaris vraagt of als de energie wordt afgesloten omdat de rekening niet is betaald.

Er zijn meer onderzoeken naar de financiële situatie van Nederlanders. Huishoudens in de rode cijfers (2015) is een studie naar schulden, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hieruit blijkt dat een op de vijf huishoudens te maken heeft met schulden. Het grootste deel van deze schuldenaren – 614.000 tot 858.000 huishoudens – heeft ‘risicovolle schulden’. Dit zijn huishoudens die een of meer rekeningen niet op tijd hebben kunnen betalen, rood staan of een creditcardschuld hebben.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek stelde vorig jaar vast dat in Nederland 734.000 mensen van een laag inkomen moeten leven: hooguit 1.020 euro per maand voor een eenpersoonshuishouden. Twee op de drie van hen kampen met schulden.

„Wij zien het lage inkomen niet zozeer als directe reden dat het risico op geldproblemen groter is”, zegt onderzoekster Anna van der Schors. Belangrijkste risicofactoren zijn volgens het onderzoek impulsieve aankopen, gerichtheid op de korte termijn en slecht bijhouden van de administratie. Het Nibud ziet wel dat er in huishoudens met lagere inkomens vaker geldproblemen zijn.

Conclusie

„Half Nederland in geldproblemen”, kopte de Volkskrant begin deze week. Uit onderzoek van het Nibud blijkt dat 45 procent van de Nederlanders aangeeft moeilijk rond te komen. Maar dat ze het moeilijk vinden om rond te komen, betekent niet per se dat zij geldproblemen hebben. Uit het onderzoek van het Nibud blijkt een op de vijf mensen „betalingsproblemen” te hebben. Eerder bleek uit het onderzoek Huishoudens in de rode cijfers dat een op de vijf Nederlanders schulden heeft.

We beoordelen de stelling als grotendeels grotendeels onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wil zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt