‘Er zijn altijd meer toeristen dan inwoners in Venetië’

Dat schreef de Italiaanse krant La Repubblica.

De aanleiding

Zaterdag gaan jonge Venetianen demonstreren tegen de enorme veranderingen in hun stad. Er komen steeds meer toeristen, terwijl het aantal inwoners gestaag daalt. Voor veel mensen wordt de stad te duur en te druk om in te wonen. Met carnaval of, begin deze maand nog, Allerheiligen, is de dam naar de stad één grote file en is er in de smalle calles geen doorkomen aan. Venexodus, zo luidt de protestslogan van de jongeren van ‘Generatie 90’. Ze willen met koffers de straat op gaan, om te laten zien dat ze zich gedwongen voelen te vertrekken uit een stad die een pretpark dreigt te worden waar niemand meer kan wonen.

Waar is het op gebaseerd?

Op de explosie van het toerisme. In een reactie daarop wordt al jaren gesproken over manieren om het toerisme naar Venetië beter te reguleren en de stad voor zijn inwoners leefbaarder te houden. Van dat beoogde ‘duurzame toerisme’ komt In de praktijk weinig terecht. Mede gealarmeerd door de beelden van kolossale cruiseschepen voor het San Marcoplein heeft de Unesco gedreigd Venetië op de ‘schandelijst’ te zetten van ‘Werelderfgoed in gevaar’. In juli kon Italië deze blamage ternauwernood voorkomen, maar of dat volgend jaar lukt is onzeker. Intussen worden in Venetië steeds meer woonhuizen omgevormd tot bed and breakfasts, is de markt voor koopwoningen oververhit geraakt door steenrijke buitenlanders die er een pied-à-terre willen – dat ze weinig gebruiken – en stijgen de huurprijzen.

En, klopt het?

Een van de verwijten van de Unesco aan Venetië is dat betrouwbare cijfers over het aantal bezoekers ontbreken. Die zijn er wel van mensen die blijven overnachten, blijkt als we contact zoeken met de wethouder van toerisme. Haar medewerkers verwijzen naar het Toerismejaarboek 2015. Daarin staat dat in 2015 4,5 miljoen mensen vakantie hebben gehouden in Venetië. Ze bleven gemiddeld 2,26 dagen. De explosie van het toerisme wordt hierin al zichtbaar: in 2003 waren er nog 2,8 miljoen mensen, in 2011 werd de 4 miljoen overschreden – de tijd die mensen in de stad doorbrengen, is ongeveer gelijk gebleven. Ongeveer eenzevende is Italiaan, de rest komt uit een buitenland: de topvijf bestaat uit Amerikanen, Britten, Fransen, Chinezen en Duitsers. Het statistisch bureau van de regio Veneto komt desgevraagd met ongeveer dezelfde gegevens.

Probleem is dat hierbij niet wordt gekeken naar de miljoenen dagjesmensen. Ook veel individuele toeristen en reisorganisaties vinden Venetië te duur om te blijven slapen en doen ‘een dagje Venetië’. Italiaanse media schrijven over 25 tot 30 miljoen ‘toeristen’ per jaar. We mailen met Jan van den Borg, toerisme-onderzoeker aan de universiteit Ca’Foscari van Venetië. Hij zegt dat volgens de laatste gegevens ongeveer 28 miljoen mensen (overnachters en dagjesmensen) per jaar naar het historische centrum van Venetië komen.

Dan het aantal inwoners. Daar zijn de cijfers preciezer. In 1946 woonden er ongeveer 190.000 mensen in Venetië. Nu zijn dat er 54.000, en hun aantal daalt met ongeveer duizend per jaar. Per jaar 28 miljoen bezoekers betekent, gemiddeld, 76.712 bezoekers per dag. Dat is, weer gemiddeld, 22.000 mensen meer dan het aantal inwoners.

Conclusie

La Repubblica schreef dat er altijd meer toeristen dan inwoners zijn in Venetië. Hoewel precieze cijfers over het aantal dagjesmensen ontbreken en het bezoek niet iedere dag van het jaar even intens is, is het verschil tussen het gemiddelde aantal bezoekers en het aantal inwoners dusdanig groot dat deze uitspraak als waar wordt beoordeeld.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt