Nu zijn het de Democraten die plots in enorme crisis zitten

Democratische Partij De partijtop is verouderd en het vermogen kiezers te mobiliseren was onvoldoende. De partij staat nu voor „lange en moeizame wederopbouw”.

Hillary Clinton tijdens een rally aan de vooravond van de verkiezingen. Foto Jeff Kowalsky/AFP

De Democraten hebben een dreun tussen de ogen gekregen en liggen nog knock-out. De man van wie ze walgen, komt in het Witte Huis. Hun prachtige kansen op een meerderheid in de Senaat zijn verspeeld, en het Huis van Afgevaardigden bleef helemaal buiten bereik. De kans op een benoeming in het Supreme Court is verkeken. De Republikeinen cirkelen als prairiewolven om Obama’s aanstaande erfenis. En het dramatische Democratische verlies zal nu deel uitmaken van Obama’s erfenis.

Opeens zitten de Democraten middenin een majeure crisis. Een crisis van het type dat zich, zo dachten ze tot dinsdagnacht, alleen bij de Republikeinen afspeelde. Al het vertrouwen is weg. Hun fameuze ‘groundgame’, het vermogen om kiezers systematisch, met behulp van talloze vrijwilligers en de nieuwste technologie tot achter hun voordeur en in hun smartphone te achtervolgen, heeft het afgelegd tegen de massabijeenkomsten van Trump.

De coalitie van Afro-Amerikanen, latino’s, jongeren en vrouwen die Obama twee keer aan de macht hielp, kwam nu onvoldoende de deur uit. En de witte arbeiders van de Rust Belt, die ooit de ruggegraat van de partij vormden, overhandigden de overwinning aan Donald Trump.

111116_VS-stemgedrag

Somber

De toekomst lijkt somber. Bij de tussentijdse Congresverkiezingen van 2018 zijn het vooral Democratische zetels die verkiesbaar zijn – en dus gevaar lopen. Met het verdwijnen van de Clintons komt voor een hele generatie bejaarde Democratische kopstukken de eindstreep in zicht. Nancy Pelosi, voorzitter van de Democraten in het Huis, is 76. De vooraanstaande Californische senator Dianne Feinstein is 83.

Er dient zich nog geen talent aan voor de presidentsverkiezingen van 2020, en de kweekvijver is sinds dinsdag een miezerig plasje. „We zijn totaal van de kaart. Het wordt komende tijd heel moeilijk om een Democraat te zijn”, zei James Carville, een politiek adviseur van de partij en spindokter uit de tijd van Bill Clinton, dinsdag terwijl hij het Javits Center op Manhattan verliet waar Clinton haar overwinning had zullen vieren.

Het enige lichtpuntje is dat Clinton wel de meerderheid van stemmen haalde, de popular vote.

„We gaan de scherven onderzoeken en de lange en moeizame taak van wederopbouw beginnen”, zei Donna Brazile, voorzitter van het Democratic National Committee, woensdag tegen Politico.

„We zijn een partij die naar de toekomst kijkt.”

Bernie Sanders, die de voorverkiezingen verloor van Hillary Clinton, was donderdag bepaald harder: „Het is beschamend”, zei hij tegen AP. „Er was een gebrek aan enthousiasme. Mensen zijn niet gaan stemmen.”

Reddingsboot

Zozeer stond vast dat Clinton Obama zou opvolgen, dat zich nu een fiks machtsvacuüm aandient. De Clintons likken hun wonden. Obama werkt aan zijn machtsoverdracht. Misschien dat de Newyorkse senator Chuck Schumer, die leider zal worden van de Democratische minderheid in de Senaat, in het Congres de reddingsboot kan besturen.

Maar de problemen zijn veel groter dan het Congres. De geoliede organisatie die de Democratische partij is, verhulde lang de wezenlijke problemen: een verouderde partijtop, weinig aansluiting bij de kiezer en een onderhuids schisma tussen de linker vleugel, onder aanvoering van senatoren Elizabeth Warren en Sanders, en het centrum van Obama en Clinton. Na de voorverkiezingen werd de barst vakkundig gelijmd, maar het is de vraag of de Democraten de eenheid kunnen bewaren als de blamegame echt begint.

Het verpletterende verlies van Clinton, doet de Sanders-aanhang morren. Was híj niet een beter antwoord geweest op de kiezersopstand tegen Washington? „Democraten moeten beter op kiezerswoede reageren,” zei Adam Green, oprichter van een campagnecomité dat de linker vleugel steunt, tegen The Washington Post.

„Ze moeten de partij hervormen naar de ideeën van Elizabeth Warren en met een authentiekere boodschap komen.”

„Dit verlies doet pijn, en dat zal nog wel even zo blijven”, zei Clinton woensdag in de speech na haar nederlaag.