De breuk die iedereen zag komen

PvdA Jacques Monasch verliet deze week de PvdA-fractie. Zijn oud-partijgenoten denken dat hij bewust aanstuurde op een breuk.

Foto Koen van Weel/ANP

Ze hadden zich deze week anders voorgesteld bij de PvdA. Wat ze wilden: een vrolijke aftrap van de lijsttrekkerverkiezing. Wat ze kregen: een interne communicatieoorlog, een vertrekkend Kamerlid en een partijvoorzitter die dat Kamerlid uitmaakte voor zetelrover en „minidictator”.

Afgelopen maandag trok Jacques Monasch zich terug als kandidaat-lijsttrekker en verliet hij de PvdA-fractie. Het partijbestuur wilde volgens hem niet tegemoetkomen aan twee van zijn eisen: stemrecht voor niet-leden bij de interne verkiezing, en inspraak in het verkiezingsprogramma als hij tot lijsttrekker zou worden gekozen.

De breuk heeft tot veel boosheid geleid: bij de partij, en bij Monasch zelf. De ex-PvdA’er vindt dat hij geen eerlijke kans heeft gekregen als kandidaat-lijsttrekker. Zijn oud-partijgenoten zeggen dat Monasch vanaf het begin aanstuurde op een vertrek uit de fractie en vermoeden dat hij een eigen partij wil beginnen.

Vooral de manier waarop Monasch het nieuws bekendmaakte, heeft tot boosheid geleid. Zondagavond laat was duidelijk geworden dat hij zich zou terugtrekken als kandidaat-lijsttrekker, na een lang gesprek met partijvoorzitter Hans Spekman op het partijbureau in Amsterdam. Afgesproken werd dat Monasch zich stil zou houden totdat de partij de volgende dag omstreeks twaalf uur een persbericht had gestuurd.

Het ging anders. Om kwart voor negen ’s ochtends plaatste Monasch op Facebook een bericht: het partijbestuur had besloten zijn kandidatuur „niet te accepteren”. Pas enige tijd later kwam het bestuur met een andere lezing: Monasch was wel degelijk toegelaten als kandidaat, maar had zich teruggetrokken. Voor die vertraging was een reden: Hans Spekman moest die ochtend met zijn zieke zus mee naar het ziekenhuis. Monasch wist van het ziekenhuisbezoek, zo bevestigt hij. Hem was verteld, zegt hij, dat het persbericht om negen uur zou verschijnen. „En daar ben ik bewust iets voor gaan zitten.” Het resultaat was dat de partij een ochtend lang achter liep in de beeldvorming.

Het Facebookbericht van Monasch. De tekst gaat hieronder verder.

‘Matchfixing’

Deze breuk was helemaal niet zo spontaan, zeggen PvdA-ingewijden: Monasch was al langer bezig om uit de partij te stappen. Waarom, zeggen ze, viel hij als kandidaat anders zó hard de partijtop aan, met woorden als ‘matchfixing’? Waarom stelde hij eisen waarvan hij wist dat ze niet zouden worden ingewilligd?

Monasch ontkent dat zijn eisen „zonder meer door de partij geaccepteerd moesten worden”:

„Als ik gekozen was als lijsttrekker, wilde ik aan het partijcongres vijf nieuwe programmapunten voorleggen. Het bestuur wilde daar niet in meegaan.”

In de fractie was al langer sprake van verwijdering tussen Monasch en de rest, vertellen Kamerleden. Tijdens fractievergaderingen zocht hij regelmatig de confrontatie met Samsom: de koers van de PvdA was volgens hem verkeerd. Hij wilde een ander beleid op het gebied van integratie, Europa en de verzorgingsstaat. Toen hij in februari aankondigde na de verkiezingen niet terug te keren in de Tweede Kamer, kwam dat voor weinig PvdA’ers als een verrassing. Dat hij zich hij zich later bedacht en zich als lijsttrekker kandideerde, des te meer.

Alles netjes betaald

Sommige PvdA’ers vinden dat het bestuur te naïef is geweest in de omgang met Monasch. Als bewijs daarvoor voeren bronnen aan dat hij al enkele maanden geen contributie en afdrachten meer had betaald. Dat zou een probleem worden als hij wilde meedoen aan de verkiezing, zo waarschuwde de kandidatencommissie hem.

In de week voor zijn laatste gesprek met Spekman loste Monasch zijn achterstallige betalingen in, zo zeggen ingewijden: op die manier had hij de handen vrij om zelf uit de PvdA te stappen. „Op het moment dat het bestuur vergaderde over Jacques’ kandidatuur, waren er op dat vlak geen belemmeringen”, zegt de woordvoerder van Spekman. Monasch spreekt van „laster uit het campagneteam van Samsom of Asscher”, maar wil verder alleen kwijt: „Alles is netjes betaald.”