Column

Mark Clinton en Geert Trump

tomjanmeeus0

Democratie is een prachtig idee. De winnaar mag regeren en de verliezer gunt de winnaar zijn kans. De VS hebben Donald Trump tot president gekozen en het is zinloos, ook voor de Haagse politiek, te mieren over de uitslag.

Nadenken over de gevolgen is ook niet ingewikkeld: die zijn potentieel enorm. Drie zekerheden waarop onze politiek al decennia rust, komen onder druk te staan. De veiligheidsalliantie in de NAVO, de omarming van vrijhandel, en de Europese samenwerking in de EU zullen door president Trump niet automatisch gesteund worden.

De puur Nederlandse gevolgen kun je ook uittekenen. Trump benadrukt graag zijn bewondering voor Poetin, dus na vannacht moet Den Haag niet verbaasd opkijken als het onafhankelijk onderzoek naar de ramp met de MH17 sneuvelt door de nieuwe Amerikaans-Russische vriendschap.

Aanhangers van Wilders en andere inbrekers in het bestel (Monasch?) zullen zich de komende tijd sterker dan ooit voelen. Geef ze eens ongelijk. Ook daar helpt geen gemier tegen. Brexit, Oekraïnereferendum, Trump: het is nu wel duidelijk dat kiezers wereldwijd tabak hebben van geprofessionaliseerde politiek.

Ingestudeerde verklaringen en voorspelbare vraaggesprekken, loze beloften, compromissentaal, geveinsde deskundigheid: kiezers kijken er dwars doorheen. Maar beroepspolitici gaan er al jaren mee door, en zo groeide de geliefdheid van populisten die de middelvinger naar hun mediagetrainde collega’s opsteken.

Terreurangst, afkeer van immigratie en economische onzekerheid voeden hun succes, en de verleiding is nu groot de komende stembusstrijd in Nederland, 15 maart 2017, in de context van Brexit en de Amerikaanse uitslag te plaatsen: Mark Clinton of Geert Trump?

Nederland volgde de laatste veertig jaar bij Tweede Kamerverkiezingen vrijwel altijd de politieke richting van de VS in zijn laatste presidentsverkiezing. Dat ziet er dus gezond uit voor Wilders, en je hoeft geen professional te zijn om te voorzien wat dit met de VVD doet: daar zullen ze niet geneigd zijn het populisme alleen aan Wilders te laten. Evengoed wordt het voor de premier een hele toer alle boze burgers te antwoorden die nu indringender dan ooit het woord zullen krijgen..

Nederland heeft een meerpartijenstelsel en kiest zijn eerste minister niet direct, dus een premier Wilders zullen we minder eenvoudig krijgen dan in de VS een president Trump. Maar vannacht zal Rutte hebben geleerd dat herverkiezing vragen op grond van alleen bestuurskracht en politieke ervaring, een hachelijke zaak is geworden.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus