Kamer hoopt dat Trump zal bijdraaien

De uitslag van de Amerikaanse verkiezingen zorgt voor onrust onder Nederlandse politici. Hoe verder met onze trouwste bondgenoot?

Alexander Pechtold en Diederik Samsom reageren op de winst van Donald Trump. Bas Czerwinski/ANP

Onrust onder Nederlandse politici. Hoe verder met onze trouwste bondgenoot na De Uitslag? Het Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66) liet er woensdag geen gras over groeien. De bekendmaking van de verkiezing van Donald Trump als president van de Verenigde Staten was nog geen vijf uur oud of hij vroeg in de Tweede Kamer al een debat aan met minister Koenders van Buitenlandse Zaken (PvdA) over de ontstane situatie.

De uitspraken van Trump over de NAVO, vrijhandelsverdragen, klimaatverandering en nucleaire ontwapening waren volgens hem „verregaand” en „beloven weinig goeds”. Daar moest dan ook op de kortst mogelijke termijn met de minister over worden gesproken.

Zo’n haast had het nu ook weer niet, vond de rest van de Tweede Kamer, maar zorgen zijn er in de nationale politiek wel degelijk. Zoals bij minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA), die er woensdag op wees dat Donald Trump tijdens zijn verkiezingscampagne uitspraken heeft gedaan „die haaks staan op hoe wij onze samenleving en wereldorde graag zien”. Als voorbeelden noemde hij de NAVO, de relatie met Rusland en Europa en Trumps bejegening van bevolkingsgroepen.

Maar, zo weten politici maar al te goed, campagnetaal is iets anders dan beleid. Wat gaat Trump werkelijk doen? Premier Rutte zei enkele uren na Trumps verkiezing ervan uit te gaan dat de nieuwe door hem te vormen regering „op basis van de gedeelde waarden en uitgangspunten de samenwerking met Nederland en de rest van de wereld zal voortzetten, in lijn met de sterke Amerikaanse traditie”.

Dat neemt niet weg dat als Trump zijn uitspraken van de afgelopen maanden enigszins trouw blijft er wel het een en ander zal veranderen. Maar wat? In juni van dit jaar noemde Tweede Kamerlid Han ten Broeke (VVD) toen nog presidentskandidaat Trump „volledig onvoorspelbaar”. Hij had toen net een rede van hem over buitenlands beleid gelezen. Ten Broeke: „Voor zover er al een touw aan viel vast te knopen, zat die vol tegenstrijdigheden”. Sindsdien heeft hij geen verandering waargenomen, zei Ten Broeke dinsdag. „Deal with it”, luidt zijn antwoord nu. Hetzelfde zegt PvdA-leider Samsom: „We moeten ermee verder.”

Meest concreet zijn Trumps ideeën over de NAVO. Als hij zijn zin krijgt is het afgelopen met de meer dan evenredige financiering van de militaire verdragsorganisatie door de Verenigde Staten. De andere lidstaten zullen meer voor hun eigen verdediging moeten betalen. Zoniet, dan hoeven zij niet meer te rekenen op verdediging door de Verenigde Staten, zei Trump eind april. Wordt dit dreigement werkelijkheid dan gaan de Nederlandse defensie-uitgaven de komende jaren fors omhoog. De NAVO norm is dat landen 2 procent van hun nationaal inkomen aan Defensie moeten spenderen. Op dit moment bedraagt dit percentage voor Nederland 1,14, een verschil van rond de zes miljard euro.

Angstige vraag bij veel Nederlandse politici is ook wat Trump wil gaan doen met het verstrekkende klimaatakkoord van Parijs met zijn talloze afgeleide milieumaatregelen. Hij is van de school die zegt dat de mens niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor klimaatverandering. Het Parijse verdrag moet van tafel, zei hij in mei, want dit was slecht voor het bedrijfsleven. Hoe gaan de andere ondertekenaars, waaronder Nederland, reageren als Trump deze verkiezingsbelofte nakomt?

En zo zijn er nog vele andere vragen bij de opvattingen van Trump. Alles komt nu allereerst neer op de uitwerking van de ideeën van de aanstaande president. Hierbij verwoordde D66-leider Alexander Pechtold het overheersende gevoel onder Kamerleden misschien wel het best toen hij zei: „Het is te hopen dat Trump verstandige mensen om zich heen krijgt, die voorkomen dat hij zijn idiote beloftes waarmaakt.”