Hoe gaan beleggers om met politieke risico’s als Trump en de Brexit?

Foto’s Spencer Platt/AFP, Richard Drew/AP

Grexit of niet? Brexit of niet? Trump of niet? En, nu Trump ook echt de president van de Verenigde Staten wordt: wat gaat hij doen?

Het zijn niet de vragen waar beleggers zich van nature mee bezighouden. Ze zijn eerder geschoold in koers-winstverhoudingen en kasstromen dan in verkiezingen. Maar ze moeten wel. Want het risico voor hun portefeuilles ligt steeds meer óók in de politiek. ‘Politiek risico’, het is een term die je nu regelmatig tegenkomt in notities van financiële instellingen.

Niet al te lang geleden gold ‘politiek risico’ vooral voor opkomende landen, waar onbetrouwbare regeringen investeringen saboteerden, of over het Midden-Oosten als de olieproductie gevaar liep. Nu ligt het risico toenemend in de westerse wereld. President Trump, dat is politiek risico in optima forma.

In de campagne heeft Trump gezegd radicaal te willen breken met economische principes die iedereen zo’n beetje als vanzelfsprekend was gaan beschouwen. Meer vrijhandel door meer handelsverdragen, goedkope arbeid van immigranten, de transitie naar een groene economie: het staat nu allemaal op losse schroeven.

Beleggers reageerden niet paniekerig op Trumps zege. De Amerikaanse aandelenindices stonden woensdag alweer hoger dan voor de verkiezingen, onder meer vanwege Trumps verzoenende woorden na de uitslag. Maar daarmee is het verhaal niet ten einde. Het sleutelwoord is onzekerheid. „Wat Trump daadwerkelijk gaat doen? We weten het niet”, zegt Léon Cornelissen, hoofdeconoom van Robeco.

Eerder dit jaar was er een andere politiek riskante gebeurtenis: het Britse EU-referendum. Dat is ook zo’n radicale, politiek geforceerde breuk in de economische verhoudingen. De Europese Unie, met meer dan 500 miljoen inwoners de grootste binnenmarkt ter wereld, dreigt nu 65 miljoen mensen kleiner te worden.

Voor beleggers gaat dat allemaal over geld. De waarde van portefeuilles is goeddeels gebaseerd op verwachtingen over economische groei, die nu door nieuwe handelsbarrières kan gaan afnemen. En specifieke bedrijfstakken kunnen klappen krijgen, zoals duurzame energie (VS) en het exporterend midden- en kleinbedrijf (Verenigd Koninkrijk). Daar bovenop komt valutarisico. Denk aan de grote buiteling die het Britse pond heeft gemaakt na het Brexit-referendum.

Dat is wennen voor de financiële wereld. Daar moet men, behalve het beleid van centrale banken, nu ook allerlei verkiezingen op de voet volgen. Makkelijk is dat niet in een tijd waarin peilingen steeds onbetrouwbaarder blijken. Voorafgaand aan het Britse referendum keken beleggers vooral naar de wedkantoren, want daar werd immers écht geld ingezet op de uitslag. Maar ook deze bookmakers zaten er massaal naast.

Financiële instellingen presenteren graag vol overtuiging hun „visie” op ontwikkelingen in de markt. Maar politieke ontwikkelingen zijn nauwelijks te voorspellen. Robeco zette, net als de meeste beleggers, in op een overwinning van Hillary Clinton. Er werden voor sommige portefeuilles extra aandelen ingekocht, om te profiteren van een snelle stijging van de beurs na de uitslag, vertelt Cornelissen. Het liep net even anders.

Voorbeelden van verkeerde inschattingen zijn er te over. Om klanten de indruk te geven dat ze de politiek begrijpen, strooien zakenbanken met kansenpercentages. De Franse vermogensbeheerder Amundi schatte eind oktober de kans op een overwinning van Clinton op 80 procent. De kans dat de Britten stemmen voor een Brexit is 35 procent, stelde zakenbank Morgan Stanley een jaar geleden. En banken als BNP Paribas, RBS en Barclays gokten in het voorjaar van 2015 allemaal op de Grexit, die er dan weer níét kwam.

In de wereld van verhoogd politieke risico vallen bestaande zekerheden weg. Overal in de westerse wereld komen kiezers in opstand tegen de geglobaliseerde orde. „Politiek risico op korte termijn is belangrijker geworden”, zegt Lodewijk van der Kroft van vermogensbeheerder Comgest.

De volgende risico’s dienen zich al aan. De Italianen dreigen op 4 december een referendum over constitutionele hervormingen aan te grijpen om premier Renzi af te straffen. Als de hervormingsgezinde Renzi aftreedt, kan het weer gaan gisten in de eurozone. In maart volgen verkiezingen in Nederland, in mei kiezen de Fransen een nieuwe president en in de herfst gaan de Duitsers naar de stembus. Overal dagen anti-EU-politici de gevestigde orde uit.

Niemand durft, na de Brexit en Trump, nog uit te sluiten dat Marine Le Pen het Elysée betreedt.