India verklaart biljetten in één klap ongeldig

Zwarte economie Indiërs kunnen niet meer betalen met biljetten van 500 en 1.000 roepie. Zo moet er een einde komen aan de zwartgeldeconomie.

Foto AFP / Sanjay Kanojia

Hoe ingrijpend de trap op de rem precies zal zijn, weet nog niemand. Maar dat de Indiase economie de komende tijd vaart zal verliezen, daarover heerst bij experts geen enkele twijfel.

Dinsdagavond verscheen premier Narendra Modi op tv om een even drastische als onverwachte maatregel aan te kondigen. Vanaf woensdag zijn alle biljetten van 500 en 1.000 rupees – de grootste coupures van de Indiase munt – ongeldig verklaard.

Omgerekend zijn de biljetten respectievelijk 7 en 14 euro waard. Maar door de veel lagere prijzen in India, is de operatie te vergelijken met het in één klap uit de roulatie halen van alle 20 en 50 eurobiljetten.

De maatregel moet een einde maken aan de omvangrijke zwartgeldeconomie van contante betalingen waarover geen belasting wordt betaald. De verborgen geldstromen van 500 en 1.000 biljetten faciliteren corruptie. Bovendien heeft India veel last van valsemunterij.

De zwarte economie bedraagt volgens onderzoekers zo’n 20 procent van het bbp. Ook de legitieme economie wordt gedomineerd door cash transacties, waarvan bijna de helft in biljetten van 500 en 1.000 rupees.

Vanaf donderdag tot de laatste dag van 2016 kunnen de ongeldig verklaarde biljetten ongelimiteerd op persoonlijke bankrekeningen worden gestort. Het geld kan vervolgens worden opgenomen in nieuwe biljetten. Er geldt wel een tijdelijke limiet voor de uitgave door geldautomaten: maximaal 10.000 rupees per dag en 20.000 rupees per week.

Tot 30 december kunnen oude biljetten bovendien bij alle banken worden omgeruild voor nieuwe biljetten of 100 rupee-biljetten. Daartoe moet men zich legitimeren. Bovendien geldt een limiet van 4.000 rupees (56 euro), waardoor het omwisselen van grote bedragen vrijwel ondoenlijk is.

Woensdag zijn alle banken en postkantoren gesloten ter voorbereiding op de uitgave van de nieuwe biljetten. Alom wordt gevreesd dat veel banken en postkantoren niet genoeg hebben aan een dag voorbereidingstijd: ook zij wisten tot dinsdagavond van niets. Banken en postkantoren staan bekend als zeer inefficiënt en klantonvriendelijk.

Experts vrezen chaos. Het is vrijwel zeker dat economische sectoren harde klappen zullen krijgen. Met name in de onroerend goed-sector en de bouw – uiterst belangrijke sectoren in de Indiase economie, die dit kwartaal naar verwachting met 7,1 procent zal groeien. India heeft de zevende economie ter wereld gemeten in omvang, en is de snelst groeiende grote economie ter wereld.

Indiase media – overrompeld door Modi’s plotselinge besluit – stellen vooralsnog weinig vragen bij de operatie. Rajwanti Sharma, huishoudster te Delhi, doet dat wel. Hoe kan dit plan corruptie werkelijk bestrijden, vraagt zij zich af. „We moeten de politie nog steeds smeergeld betalen, maar met een nieuw biljet.”