‘Oorlogspropaganda’ op Duitse publieke omroep

Een gast in niqaab in de populaire talkshow Anne Will leidt in Duitsland tot fel debat over propaganda voor IS.

Nora Illi (in niqaab) toonde zondag in talkshow Anne Will begrip voor radicalisering Beeld ARD

Het was niet de eerste keer dat een vrouw in niqaab op de Duitse televisie deelnam aan een praatprogramma. Maar een intens debat is er pas over ontstaan nu in de gerespecteerde talkshow Anne Will, van de publieke zender ARD, zondagavond een geheel in het zwart gehulde vrouw, met alleen een spleetje voor haar blauwe ogen, deelnam aan een discussie over radicalisering. De uitzending volgde op een aflevering van de misdaadserie Tatort over hetzelfde thema.

De vrouw in kwestie, Nora Illi (32), is een voormalige punk uit Zwitserland, dochter van een psychotherapeut en een sociaal-pedagoge, die zich volgens de Duitse pers eerst katholiek liet dopen, vervolgens haar heil zocht bij het boeddhisme en zich op ongeveer achttienjarige leeftijd bekeerde tot de islam. Ze is als verantwoordelijke voor vrouwenzaken verbonden aan een organisatie die zich de Centrale Islamitische Raad in Zwitserland noemt, maar die geen officiële status heeft als vertegenwoordiger van de moslims in dat land en die op internet radicale ideeën verspreidt. Volgens de Zwitserse islamoloog Tariq Ramadan gaat het om een sekte zonder basis.

Bekijk hier de uitzending terug:

Illi toont op de website van de organisatie begrip voor moslims die zich willen aansluiten bij de strijd in Syrië. Tegen een bestuurslid van de raad loopt in Zwitserland een strafrechtelijk onderzoek, in verband met mogelijke banden met terreurorganisaties.

Andere deelnemers aan de uitzending van Anne Will waren de imam van een moskee in de Berlijnse wijk Neukölln, de vader van een meisje dat geradicaliseerd is en is afgereisd naar Syrië, CDU-politicus Wolfgang Bosbach en radicaliseringsexpert Ahmad Mansour, die ooit zelf in de ban was van de radicale islam maar nu betrokken is bij de de-radicalisering van jongeren in Duitsland.

‘Niqaab helpt vrouwen te ontplooien’

De kritiek, die al tijdens de uitzending op sociale media losbarstte en de dagen daarna ook klonk in alle media en politieke kringen, richtte zich zowel op het feit dat de vrouw aan een discussieprogramma kon deelnemen in een niqaab, als op wat ze zei. Zo stelde ze dat de niqaab staat voor vrijheid en zelfbeschikking. Het gewaad zou vrouwen helpen zich te ontplooien. Radicalisering begint volgens haar omdat moslims niet aan de westerse samenleving kunnen deelnemen en massaal worden gediscrimineerd en onderdrukt.

Getoond werd een fragment uit een artikel dat Illi geschreven heeft, waarin ze burgermoed (Zivilcourage) toeschrijft aan moslims die het plan opvatten om in het Syrië te gaan „vechten voor gerechtigheid”. Wel waarschuwt ze tegen te hoge verwachtingen en „de keiharde realiteit van de oorlog” – een „bittere en langdurige beproeving, met voortdurende hoogtepunten en dieptepunten”.

Gevaarlijke propaganda

Heeft de publieke omroep hiermee ruim baan gemaakt voor gevaarlijke propaganda? Radicaliseringsexpert Mansour vindt van wel: „Dit kan je op een publieke zender niet maken. Dit is oorlogspropaganda”, zei hij in de uitzending. Hij verweet Illi bovendien dat ze volkomen voorbijgaat aan de ideologische lading die het dragen van een niqaab heeft.

Discussieleidster Anne Will verdedigde het besluit om Illi uit te nodigen, met het argument dat „het tot ons waardensysteem hoort dat we in discussie treden met mensen met andere meningen”. Later gaf de redactie van haar programma wel toe dat het een fout was geweest om niet in de uitzending te vermelden dat er in Zwitserland een strafrechtelijk onderzoek loopt tegen een lid van de organisatie van Illi.

Secretaris-generaal Peter Tauber van regeringspartij CDU zei maandag: als een vrouw in niqaab op de publieke tv gepresenteerd wordt als een vertegenwoordiger van vrouwenzaken, „dan ben ik bang dat binnenkort de heer Assad wordt opgevoerd als vertegenwoordiger van mensenrechten”.