Krijgen we straks een First Dude?

Amerikaanse verkiezingen Nu Clinton volgens peilingen de meeste kans maakt, dringt de vraag zich op: wat te doen met Bill? De kunst is om een taak te verzinnen die Amerika’s mogelijke ‘First Dude’ in het gareel houdt.

Bill en Hillary Clinton aan boord van hun vliegtuig na een rally in Philadelphia aan de vooravond van de verkiezingen. Foto Brendan Smialowski/AFP

Als Hillary Clinton president van het machtigste land ter wereld wordt, is dat om meerdere redenen historisch. Niet alleen omdat de 45ste president van Amerika een vrouw is, of omdat ze na een onsmakelijke campagne het presidentschap van Donald Trump heeft afgewend. Maar ook omdat voor het eerst de Amerikaanse president niet zou worden vergezeld door een First Lady, maar door een… Tja, door wat eigenlijk?

First Dude, First Mate, First Gentleman, ik ben er nog niet uit”, zei Hillary Clinton een jaar geleden in de talkshow van Jimmy Kimmel. Ze grapte dat Bill Clinton had gezegd dat het leuk en aardig was dat zíj het glazen plafond probeerde te doorbreken, maar dat híj voor de moeilijke taak stond om „de ijzeren greep die vrouwen hebben op echtgenootschap van een president te kraken”.

Bill (70) is qua statuur, ervaring en ambitie onvergelijkbaar met de onzichtbare partners van bijvoorbeeld bondskanselier Angela Merkel (scheikundige Joachim Sauer), de Britse premier Theresa May (relatiemanager Philip May) of de voormalige Australische premier Julia Gillard (kapper Tim Mathieson). Alleen de Argentijnse Néstor Kirchner werd nadat hij president was geweest in 2007 Primer Caballero – Eerste Heer – naast zijn vrouw Cristina.

Het ingewikkelde bij Bill is dat hij, net als zijn voorgangers en opvolgers in de VS, de rest van zijn leven aanspraak mag maken op de titel president.

Echtelijk schandaal

Maar als Hillary Clinton president wordt, is haar voornaamste probleem niet hoe haar man genoemd wordt, maar hoe hij zich gedraagt. Bill heeft voor, tijdens en na zijn presidentschap publieke problemen veroorzaakt. Het laatste wat Hillary kan gebruiken is een nieuw echtelijk schandaal.

Het is cruciaal dat Bill wordt beziggehouden. Want als hij niks te doen heeft, gaat hij muiten. Zo was het tijdens de impasse tussen Democraten en Republikeinen die in 1995 de federale overheid platlegde, dat hij zijn affaire met stagiaire Monica Lewinsky begon. Kort nadat hij het Witte Huis verliet, kwam hij in de roddelbladen omdat hij de wereld overvloog in de privéjets van rijke playboys, waarvan er een later werd veroordeeld voor het seksueel uitbuiten van minderjarigen. Toen Hillary Clinton in 2008 geen tijd voor hem had vanwege haar strijd met Barack Obama om de Democratische kandidatuur, ging Bill los tegen Obama.

De afgelopen jaren heeft Bill vooral kostbare speeches gegeven en zich beziggehouden met de Clinton stichting. Maar mocht hij het Witte Huis weer betreden, moet hij daar afstand van doen, want zijn activiteiten mogen geen conflict vormen met haar presidentschap.

Tijdens Bills campagne in 1992 werd Hillary ermee geconfronteerd dat haar werk als advocaat in Arkansas niet verenigbaar zou zijn geweest met zijn functie als gouverneur daar. Toen antwoordde ze dat zij nu eenmaal zelf een carrière had en er niet voor koos om „thuis koekjes te zitten bakken”. Ook Bill is niet het type om zich bezig te houden met het huishouden in het Witte Huis. Bovendien is hij tegenwoordig veganist, wat zijn selectie koekjes aanzienlijk beperkt.

Economie uit het slop trekken

Er moet dus iets voor Bill bedacht worden. Iets waarbij hij nog wel haar steun en toeverlaat kan zijn, maar zich niet overal mee bemoeit. In mei zei Hillary dat ze Bill wil inzetten voor haar economische beleid. Hij moet specifiek „de economie uit het slop trekken in het mijnengebied, binnensteden en andere achtergestelde gebieden”, zei ze.

Maar in Amerikaanse media worden verschillende andere suggesties geopperd. Zoals Michelle Obama zich de afgelopen vooral heeft bezig gehouden met gezond eten, zou Bill een initiatief tegen klimaatverandering, wereldwijde armoede of AIDS kunnen leiden. Filantropische zaken die in lijn liggen met waar de Clinton stichting zich mee bezighoudt.

De Clintons hebben geen fijne herinnering aan een zware politieke opdracht voor ‘de partner van’. Tijdens Bills eerste termijn slaagde Hillary er niet in een gezondheidszorgsysteem voor alle Amerikanen op te zetten. Eén van Hillary’s nieuwe taken zal zijn om Obamacare te verbeteren en uit te breiden, de nieuwe zorgverzekering die op haar concept voortborduurt maar waar veel kritiek op is.

Misschien dat Bill zich op een eigen trauma uit zijn presidentschap kan richten: het Israëlisch-Palestijns conflict. Het lukte hem na lange onderhandelingen in 2000 niet om een akkoord te sluiten tussen Ehud Barak en Yasser Arafat. Een mislukking die hij nog steeds niet te boven is, zo bleek uit een artikel van Jeffrey Goldberg, de nieuwe hoofdredacteur van tijdschrift The Atlantic. Diens advies: laat Bill nog een poging wagen in het Midden-Oosten.

Dat zou in ieder geval verzekeren dat Bill vaak en ver van huis is.