Op slotavond komt geloof in overwinning bij Democraten

Bij de slotrally van Hillary Clinton in Philadelphia brak maandagavond optimisme door. Al blijft nog onduidelijk hoe gemotiveerd het electoraat van Donald Trump is.

President Barack Obama en zijn vrouw Michelle voegden zich gisteravond bij de Clintons tijdens een grote rally in Philadelphia. Foto Brendan Smialowski/AFP

Een paar weken geleden werd Jen Lande nog in paniek wakker. President Donald Trump, bedacht ze, het gaat echt gebeuren. De hele campagne van Hillary Clinton had de jonge vrouw uit Philadelphia er weinig vertrouwen in. Ze bekeek Clinton zoals de meeste Democraten dat deden: welwillend, maar nooit onder de indruk.

Pas op maandagavond, op de slotavond van de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, durft Lande te hopen. Ze gaat op in een eindeloze mensenmassa van 33.000 mensen, in de koude buitenlucht van Philadelphia, waar Hillary Clinton de grootste bijeenkomst van haar campagne houdt. Er zijn optredens van Bruce Springsteen en Jon Bon Jovi. De toon is vrolijk, optimistisch. De Democraten hebben, na een frustrerende campagne, op het allerlaatste moment hun hoop teruggekregen.

„Het heeft lang geduurd voordat Hillary Clinton mij heeft overtuigd”, zegt Lande.

„Maar het is vooral de angst voor Trump die de eenheid heeft teruggebracht.”

De laatste avond van de Amerikaanse presidentsverkiezingen brengt als geen andere de verschillen tussen beide kandidaten aan het licht. Hillary Clinton zegt:

„We hebben de keuze tussen verdeeldheid en eenheid. Het spijt me werkelijk hoe boos de toon van deze campagne is geworden.”

Een vrouw schreeuwt vanuit het publiek: „Niet uw schuld!”

Tekst gaat verder na de video:

Laserstralen en rookmachine

Vijfhonderd kilometer verderop, in een arena in Manchester, New Hampshire, spreekt op dat moment Donald Trump zijn aanhang toe. Er zijn 11.000 aanhangers in de zaal, maar volgens Trump wachten nog duizenden mensen buiten om naar binnen te mogen. Ook Trump biedt spektakel: er is een lichtshow met blauwe laserstralen en een rookmachine. Trump leest „peilingen die net zijn uitgekomen” voor, waaruit zou blijken dat hij in bijna alle onbesliste staten op kop ligt. „We staan voor in Michigan, New Hampshire, North Carolina, Florida!

Maar de toespraak van Trump is somber, pessimistisch. Alsof Trump speculeert op een mogelijke nederlaag vannacht. „Stel je voor dat Hillary Clinton vier jaar in het Witte Huis zit. Ze luistert alleen naar corrupte belangengroepen. De Amerikaanse arbeidersklasse gaat terugslaan.” Trump begint over een aangekondigde verhoging van de zorgpremies voor Obamacare. Dan lijkt hij zich te bedenken.

„Maar dat gaat allemaal niet gebeuren. Ik wil dat jullie vanavond blij weggaan.”

Tekst gaat verder na de video:

Hoewel Trump de laatste weken steeds dichterbij kwam, is er in de meest recente peilingen weinig hoop voor de Republikeinen. Trump moet in vrijwel alle onbesliste staten winnen om Clinton te kunnen verslaan. Ook zal hij moeten doorbreken in één of meer Democratische staten, bijvoorbeeld New Hampshire, waar hij deze maandagavond spreekt. Peilingen in de belangrijke staten Florida en North Carolina laten zien dat Trump aanhang verliest, al kan hij die staten nog wel winnen. Als Clinton Pennsylvania behoudt, waar ze haar laatste bijeenkomst houdt, is ze een stuk veiliger.

Twee opstekers

Veel Democraten op Clintons bijeenkomst in Philadelphia hebben lange tijd weinig vertrouwen gehad in de Clinton-campagne. Maar de hoop op een derde Democratische overwinning op rij is in een paar dagen gegroeid.

Twee opstekers hebben daaraan bijgedragen: de FBI besliste om geen nieuw onderzoek naar Clintons e-mailaffaire te beginnen. En de resultaten van vroege stemmers laten zien dat de opkomst onder Democratische kiezers hoog is, met name onder latino-kiezers. Dat duidt op voldoende enthousiasme in de achterban voor Clinton.

Maar het optimisme blijft broos. Democraten weten: Clinton heeft nooit een grote afstand van Trump genomen, en onduidelijk is nog altijd hoe groot en gemotiveerd het Trump-electoraat is. Zoals First Lady Michelle Obama in Philadelphia zegt:

„De overwinning ligt nu in ons bereik. Maar als we thuisblijven of een proteststem uitbrengen, laten we het uit onze handen vallen.”