Recensie

Edward Snowden vindt zijn Darth Vader

Edward Snowden fungeert minder als personage dan als avatar. Door zijn ogen zien wij hoe erg het er voorstaat. ●●●

Edward Snowden kennen we als die frêle, kalme jongeman die in documentaire Citizenfour van Laura Poitras de surveillancejungle van de Amerikaanse overheid blootlegde. Het is nog even de vraag wat dat heeft veranderd, al weten wij nu wel dat je soms beter je webcam kan afplakken.

Het is toe te juichen dat filmmaker Oliver Stone (70) zich nu over Edward Snowden buigt. Stone wisselt paranoïde documentaires over Amerikaans wangedrag nu af met relatief brave speelfilms. In biopic Snowden zijn Poitras’ beelden uit 2013 uitgangspunt voor een flashbackfilm over Snowdens traject van een patriot die staatshacker werd omdat hij fysiek tekortschoot voor de ‘special forces’, tot ’s werelds bekendste klokkenluider. Het lijkt een beetje op Stones eigen traject van militair tot criticaster.

Snowden fungeert minder als personage dan als avatar. Door zijn ogen zien wij hoe erg het er voorstaat, met hem dalen we af in de morele schemerzone van CIA en NSA, ontdekken we dat privacy dood is en Amerika vijand én bondgenoot afluistert. Dit gaat niet over veiligheid maar controle: goed punt. Jammer dan dat in Snowden zelf weinig ambivalentie schuilt. Hij wordt even verleid door zijn ‘security clearance’: wie wil geen alwetend insider zijn? Maar maakt daar nooit misbruik van, daarvoor is zijn hart te vol van grondwet en ‘founding fathers’. Zo dreigt Snowden als educatief docudrama te eindigen, waarbij de geringe visuele glamour van het IT-bestaan niet helpt: de suspense komt van een file dat traag downloadt.

Linkse vriendin en geweten Lindsay Mills (Shailene Woodley) verzorgt de romantiek: zij ziet haar nerd veranderen in een paranoïde oester. Veel meer sjeu haalt Stone uit een vertrouwd motief. Zijn helden worstelen vaak met vaderfiguren: George W. Bush in W. met Bush senior; Stones alter ego Chris die in Platoon weifelt tussen de aardige sergeant Elias en de wrede Barnes; of Bud Fox in Wall Street tussen zijn vakbondsvader Carl en de louche bankier Gordon Gekko. In Snowden is CIA-chef Corbin O’Brian (Rhys Ifans) de Darth Vader van dienst en heeft Nicolas Cage een cameo als goede, maar marginale vader. Het culmineert in een moment dat O’Brian Snowden via een IMAX-scherm ondervraagt: een monsterlijk grote Big Brother. Goed gevonden, maar Snowden blijft vooral interessant voor geïnteresseerden.