Confrontatie wordt het nieuwe overleg

PAD Tamminga, Menno PAD 027

De afgelopen maanden heb ik meer (voormalige) bestuurders van de FNV uitgebreid gesproken dan al die jaren ervoor. Ik schrijf een boek over de FNV, vandaar. Elke keer vroeg ik ook: wie tipt u als de nieuwe voorzitter? Want de FNV (bijna 1,1 miljoen leden) zit zonder sinds het wat vroege vertrek van Ton Heerts eerder dit jaar. Eentje noemde de naam Han Busker, die tien dagen geleden unaniem door het algemeen bestuur als hun kandidaat is voorgedragen. Die noem ik nu Het Orakel.

Even was ik bang dat Busker dankzij deze ‘paleisrevolutie’ de enige kandidaat zou zijn. Gelukkig volgden er nog twee: Irene Hemelaar, zzp’er en eerder directeur van Gay Pride, en Robert Ensor, zzp’er en lid van het Ledenparlement. Dat is het hoogst gekozen orgaan van de FNV dat bijvoorbeeld de strategie van de vakcentrale vaststelt.

De leden stemmen volgend jaar wie de voorzitter wordt.

Op Twitter noemde ik Busker een ‘broertje’ van Ton Heerts omdat hij ook voorzitter is geweest van de Marechausseevereniging Marver (acht jaar). Vervolgens was Busker acht jaar voorzitter van de Nederlandse Politiebond (NPB). Die twee zogeheten specifieke bonden zijn wel aangesloten bij de FNV, maar zij maken er geen integraal deel van uit. Dat onderscheidt hen van grote bonden van weleer, zoals AbvaKabo (ambtenaren, zorgwerkers) en Bouw en Bondgenoten (bedrijfsleven) die zichzelf eind 2014 hebben opgeheven. Zij zijn per sector georganiseerd opgegaan in een vernieuwde FNV. Buskers afkomst geeft hem draagvlak bij die specifieke bonden en zijn succesvolle, langdurige acties vorig jaar voor een betere politie-cao doen de rest.

Hij zal (met de kennis van nu) winnen. De NPB én Marver zijn hecht georganiseerd. Als hun leden en masse op hun oud-voorzitter stemmen, heeft-ie al bijna gewonnen. Busker zal natuurlijk méér leden willen overtuigen. Bij de eerste voorzittersverkiezing in 2013 was het opkomstpercentage bedroevend: 13 procent.

Heerts vatte de missie van de FNV ooit samen met: polderen en folderen. Met een oud-voorzitter van twee bonden uit de veiligheidsdriehoek van de FNV (de derde is de militaire bond AFMP) zou je zomaar denken dat de FNV een gezagsgetrouwe, gedienstige koers inslaat. Polderen, dus. Ja, tuurlijk zal Busker polderen. Daar heeft de vakbeweging wel iets te winnen, maar niks te verliezen. Als het resultaat na onderhandelingen met werkgeversorganisatie VNO-NCW en/of het kabinet er niet uitziet, teken je niet. Maar met polderen gaat de FNV de neergang van het ledenaantal niet keren.

Folderen zal het verschil moeten maken. En folderen staat voor: activisme. Maar verwar activisme niet met stakingen. Nederland wordt straks geen Europees kampioen stakingsdagen. Maar confrontaties zullen harder zijn, zoals de laatste maanden bij KLM en eerder op Schiphol. En wellicht volgt de gezondheidszorg. De inzet is steeds: hoger loon, hogere kwaliteit van het werk. Voor onwennige werkgevers is strijd wel even wennen.

De FNV weet: je wint geen nieuwe leden in het sociaal-economisch overleg in Den Haag, je wint ze op de werkvloer. De FNV zal meer dan voorheen good cop, bad cop spelen. Busker lijkt er geknipt voor. De personificatie van de vastberaden redelijkheid. De begripsvolle polderaar in Den Haag. Maar her en der in de economie zul je andere FNV-onderhandelaars zien opduiken die minder redelijk ogen. Die als de bad cop met de vuist op tafel slaan. Die minder met woorden, maar meer met daden vechten.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie