Broos optimisme over en weer

Verkiezingen VS

De campagnes van Clinton en Trump gingen hun laatste avond in. Clinton koos voor Philadelphia. Trump sprak 500 kilometer verderop.

Foto REUTERS/Mary Schwalm

Een paar weken geleden werd Jen Lande nog in paniek wakker. President Donald Trump, bedacht ze, het gaat echt gebeuren. Gedurende de hele campagne van Hillary Clinton had deze jonge vrouw uit Philadelphia er weinig vertrouwen in. Ze bekeek Clinton zoals de meeste Democraten: welwillend, maar niet onder de indruk.

Pas op maandagavond, bij de slotavond van de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, durft Jen Lande te hopen. Ze gaat op in een eindeloze mensenmassa van 33.000 mensen, in de koude buitenlucht van Philadelphia, waar Hillary Clinton de grootste bijeenkomst van haar campagne houdt. Er zijn optredens van Bruce Springsteen en Jon Bon Jovi. De toon is vrolijk, optimistisch. De Democraten hebben, na een frustrerende campagne, op het allerlaatste moment hun hoop teruggekregen. Jen Lande: „Het heeft lang geduurd voordat Hillary Clinton mij heeft overtuigd. En het is vooral de angst voor Trump die de eenheid heeft teruggebracht.”

De laatste avond van de Amerikaanse presidentsverkiezingen brengt meer dan ooit de verschillen tussen beide kandidaten naar voren. Hillary Clinton zegt: „We hebben de keuze tussen verdeeldheid en eenheid. Het spijt me werkelijk hoe boosaardig de toon van deze campagne is geworden.”

Een vrouw schreeuwt uit het publiek: „Niet jouw schuld!”

Ook Trump biedt spektakel

Vijfhonderd kilometer verderop, in een arena in Manchester, New Hampshire, spreekt op dat moment Donald Trump zijn aanhang toe. Er zijn 11.000 aanhangers in de zaal, maar volgens Trump wachten nog duizenden mensen buiten om naar binnen te mogen. Ook Trump biedt spektakel: er is een lichtshow met blauwe laserstralen en een rookmachine. Trump leest „peilingen die net zijn uitgekomen” voor, waaruit zou blijken dat hij in bijna alle onbesliste staten op kop ligt. „We staan voor in Michigan, New Hampshire, North Carolina, Florida!”

Maar de toespraak van Trump is somber, pessimistisch. Het is of hij speculeert op een mogelijke nederlaag. „Stel je voor dat Hillary Clinton vier jaar in het Witte Huis zit. Ze luistert alleen naar corrupte belangengroepen. De Amerikaanse arbeidersklasse gaat terugslaan.” Trump begint over een aangekondigde verhoging van de zorgpremies voor Obamacare. Dan lijkt hij zich te bedenken. „Maar dat gaat allemaal niet gebeuren. Ik wil dat jullie vanavond blij weggaan.”

Hoewel Trump de laatste weken steeds dichterbij kwam, is er in de meest recente peilingen weinig hoop voor de Republikeinen. Trump zal in vrijwel alle onbesliste staten moeten winnen om Clinton te kunnen verslaan. En ook zal hij moeten doorbreken in één of meer Democratische staten, bijvoorbeeld New Hampshire, waar hij deze maandagavond spreekt. Peilingen in de belangrijke staten Florida en North Carolina laten zien dat Trump aanhang verliest, al kan hij die staten nog wel winnen. Als Clinton Pennsylvania behoudt, waar ze haar laatste bijeenkomst houdt, is ze een stuk veiliger.

Ook al hadden veel Democraten lange tijd weinig vertrouwen in de Clinton-campagne, op haar bijeenkomst in Philadelphia blijkt hoe in een paar dagen de hoop op een derde Democratische overwinning op rij gegroeid is.

Twee opstekers voor Clinton

Twee opstekers hebben daaraan bijgedragen: de FBI besloot om geen nieuw onderzoek naar Clintons e-mailaffaire te beginnen. En de resultaten van vroege stemmers laten zien dat de opkomst van de Democratische kiezers hoog is, met name onder latino-kiezers. Dat is voldoende reden voor enthousiasme in de achterban van Clinton.

Maar het optimisme blijft broos. Democraten weten: Clinton heeft geen grote afstand van Trump genomen; en nog altijd is onduidelijk hoe groot en gemotiveerd het Trump-electoraat is. Zoals First Lady Michelle Obama zegt, in Philadelphia: „De overwinning ligt nu binnen ons bereik. Maar als we thuisblijven of een proteststem uitbrengen, laten we het uit onze handen vallen.”