3FM zet stapje naar meer kleur

Radio

NPO 3FM wil een ‘merk’ worden voor alle jongeren, en niet alleen meer een radiozender voor witte mannen.

Foto Bas Czerwinksi/ANP Kippa

Sylvana Simons. Hiphoppers. Dikke vrouwen. Boybands. Een Britse zangeres. Een mede-presentatrice. Meer hiphoppers. Joden. De KRO-directie. Wie heeft Giel Beelen in zijn twintigjarige carrière op radiozender 3FM niet beledigd?

Dat gebeurde vooral in Giels beruchte ochtendshow: van zes tot tien op jongerenzender 3FM. Maar die wordt vanaf maandag gepresenteerd door dj Domien Verschuuren, maakte zendermanager Basyl de Groot maandag bekend. 3FM presenteerde maandagmiddag in Amsterdam een nieuwe programmering die de zender jonger en diverser moet maken. 3FM moet meer een jongerenmerk worden dan alleen een radiostation.

Domien Verschuuren, Beelens opvolger, staat niet bekend als ‘shock jock’, een dj die met harde grappen wil shockeren. Beelen gaat zich meer op live muziek richten met een programma op vrijdag-, zaterdag-, en zondagavond. In zijn nieuwe show On Stage (VARA), geeft hij nieuw talent een podium.

Wordt 3FM braver? „Giel werkt altijd op het scherpst van de snede”, zegt zendermanager Basyl de Groot. „Dat zal niet veranderen. Helaas gaat hij ook wel eens over de scheef en dat is gewoon dom van hem, dat vindt hij zelf ook.” Beelens nieuwe muziekprogramma krijgt een ander karakter dan ochtendshow GIEL!, aldus De Groot. „Hij blijft kletsen, maar nu vooral met artiesten.”

De affaire-Sylvana is Beelens meest recente wapenfeit. Hij vergeleek de presentatrice en DENK-politica onlangs in zijn ochtendprogramma met een aap. Apengeluiden mixte hij al eerder door een optreden van hiphopgroep K-Liber. Geintje. Lekker sarren. Een uitreiking van hiphopprijzen deed hij ooit geschminkt als blackface. Hij sarde de Nederlandse rapper Metz zo lang met racistische grappen dat die kwaad wegliep tijdens een uitzending.

Geschrokken

„We zijn geschrokken”, zegt De Groot over de rel die opstak na Giels opmerking over Simons. „Maar iedereen hier op de redactie weet dat hij geen racist is.” Hij reageerde volgens De Groot „op een domme manier” op een actuele kwestie: voetbalanalist Johan Derksen lag onder vuur omdat hij Simons in praatpgrogramma Voetbal Inside (RTL 7) eveneens met een aap had vergeleken. Beelen bood publiekelijk zijn excuus aan, later ook bij De Wereld Draait Door.

Apengrappen, blackface, en vorige week nog een spelletje ‘Allochtoontje Lager’. Het kan blijkbaar in het witte bolwerk dat Hilversum nog steeds is, zeggen critici. Rellen, alsof je nog steeds op je zolderkamertje radio maakt. Kleedkamerhumor, zou Donald Trump het noemen. Maar dan op de publieke omroep – die zo graag van iedereen, en voor iedereen wil zijn.

Zwarte Nederlandse hiphoppers – veel beluisterd op Spotify en YouTube, maar relatief weinig gedraaid op de publieke radio – klagen al langer over het witte Hilversum. Rapper Fresku deed vorig jaar zijn beklag in het nummer ‘Zo Doe Je Dat’. In de clip schminkt hij zijn gezicht zelfs wit en zet hij later ook een blonde pruik op. Volgens de rapper ben je voor Hilversum geen talent, tenzij je een blanke rapper bent.

3FM is een wittemannenbolwerk: nu zijn nog vijf van de 25 dj’s vrouw, en ze zijn allemaal wit. De mannen domineren ook de programma’s op tijden met de meeste luisteraars: in de ochtend- en avondspits.

„We moeten vol aan de slag met diversiteit”, zegt zendermanager De Groot. Had hij Beelen dan wel moeten vervangen door een andere witte man? „Dit is nog maar het begin. Bedenk waar 3FM vandaan komt: we zijn begonnen als pop- en rockzender. Dat is nu eenmaal een genre waar witte mannen meer naar luisteren. We maken nu de overstap naar een zender met de beste muziek uit alle genres. Maar dat valt helaas niet altijd op. We zijn namelijk ook het enige station dat hiphopper Kendrick Lamar vanaf het begin van zijn carrière draait. Geloof me, we gaan op dit gebied veel meer stappen zetten.”

Voorzichtige stappen

De eerste, voorzichtige stappen zette De Groot maandag: er komen twee vrouwelijke dj’s bij, die bovendien betere uitzendtijden krijgen. Ook heeft De Groot, die nog maar vijf maanden aan het roer staat van de zender, FunX-talent Angelique Houtveen aangetrokken: een niet-blanke soulliefhebber. Houtveen ziet zichzelf niet als vooruitgeschoven pion van het diversitieitsbeleid. „Ik zie het als mijn taak om mezelf te zijn. En ik ga echt niet alleen soul draaien, ik hou van muziek in de breedste zin van het woord.”

Houtveen krijgt een lastige plek om zichzelf te bewijzen: de ochtenden in het weekend tussen zes en negen. „Ik ken zelf niemand die op dat moment wakker is”, zegt Houtveen. „Maar ik zie het als een uitdaging. Er is altijd een bijzondere sfeer zo vroeg in de ochtend in het weekend. Die sfeer ga ik proberen te vangen.”

Dalende luistercijfers

Beelen was een belangrijke publiekstrekker, dankzij of ondanks, zijn geintjes, maar hij verloor het afgelopen jaar luisteraars. Al langer deed 3FM het slecht in de belangrijke leeftijdsgroep van 20 tot 35 jaar. Het marktaandeel in die groep halveerde de afgelopen drie jaar bijna. Concurrenten 538 en Q-music streefden 3FM in die periode voorbij.

„Luistercijfers geven maar een deel van het verhaal”, zegt De Groot. „Onze doelgroep zit steeds meer online op hun smartphone, op Snapchat, Instagram, Facebook, Deezer. Daar moeten we ze bereiken, met content die is afgestemd op die platforms. Het gaat mij erom dat we impact hebben, of dat nu op de traditionele radio is of op YouTube.”

3FM moet zich ontwikkelen van radiostation naar jongerenmerk dat op alle platforms waar jongeren zitten te vinden is, zegt De Groot. Om dat te bereiken worden begin komend jaar een nieuwe site en nieuwe apps gelanceerd.