Live

Tienduizenden mensen de straat op tegen Trump: ‘Not my president’

Automatische verversing

While you were sleeping

Terwijl Hillary Clinton, president Obama en ook Trump zelf hebben opgeroepen tot verzoening en samenwerking gingen in vele grote Amerikaanse steden duizenden mensen de straat op om te protesteren tegen de nieuwe verkozen president.

Onder de leus: ‘Not my president’ gingen in Manhattan in New York duizenden jongeren in New York de straat op, maar ook in onder meer Austin, San Fransico, Boston en Los Angeles waren protesten.

Duizenden en duizenden jongeren leggen Midtown Manhattan plat en staan nu voor Trump Tower. 'Hey hey, ho ho, Donald Trump has got to go' pic.twitter.com/PPEP61FUjk

— John Hoogerwaard (@HoogerJ) 10 november 2016

Wall Street veert verrassend op

De verwachting was dat de beurzen een flinke klap zouden krijgen als de onvoorspelbare Donald Trump tot president zou worden verkozen, maar niks is minder waar.

Wall Street sloot de handelsdag juist af met winst. De futures direct na de overwinning van Trump waren nog negatief, maar de ommekeer kwam na zijn verzoenende speech.

Uitslagen laatste drie staten laten nog op zich wachten

Op wie er uiteindelijk het Oval Office betrekt heeft het geen invloed meer, maar ruim 24 uur na het sluien van de stembussen zijn de uitslagen van Arizona, Michigan en New Hampshire nog steeds niet bekend.

Voor de fijnproevers hier wel de tussenstanden:

Arizona (11 kiesmannen)
Geteld: 75%
Trump: 49,7%
Clinton: 45,3%

Michigan (16 kiesmannen)
Geteld: 96%
Trump: 47,6%
Clinton: 47,3%

New Hampshire (4 kiesmannen)
Geteld: 98%
Trump: 47,3%
Clinton: 47,5%

Zonder deze staten is de voorlopige einduitslag 279 - 228 in het voordeel van Trump. Om president te worden waren er 270 kiesmannen nodig.

Campagneteam Trump hield ernstig rekening met nederlaag

Naar buiten toe straalde het campagneteam van Donald Trump in aanloop naar de verkiezingen steeds volop zelfvertrouwen uit, maar er werd ernstig rekening gehouden met een nederlaag.

Volgens NBC News werden er twee toespraken voorbereid voor verkiezingsavond en kreeg de toespraak waarin Trump zijjn verlies zou erkennen veel meer aandacht dan zijn uiteindelijke overwinningsspeech.

Trump Team prepared two speeches on Election Night https://t.co/lGV1ujoviO

— NBC Politics (@NBCPolitics) 9 november 2016

Trump krijgt Twitter-account @POTUS met alle volgers

Als Donald Trump op 20 januari het Witte Huis betrekt draagt president Obama ook het Twitter-account @POTUS aan hem over. Trump krijgt ook alle 11 miljoen volgers. Wel wist Obama al zijn berichten op het account. Die verplaatst hij naar @Potus44.

Trump krijgt ook de presidentiele inlogs en wachtwoorden van Tumblr, YouTube, Instagram en Facebook inclusief volgers, maar zonder verdere inhoud.

Syrische oppositie ziet Trump als nieuwe kans op vrede

Oppositiegroepering Syrian National Coalition (SNC) ziet de verkiezing van Donald Trump als een nieuwe kans op vrede in Syrië. Dat zegt voorzitter Anas al-Abdah van de politieke- en rebellenbeweging Anas al-Abdah tegen persbureau Reuters:

"The new (U.S.) president-elect has the will and the leadership to reassert American leadership in the area and in Syria."

Al-Abdah zegt dat de SNC zijn felicitaties aan Trump heeft overgebracht en contact heeft gehad met één van zijn adviseurs over een nieuwe benadering van de al zes jaar durende Syrische burgeroorlog.

Einde Obamacare lijkt nabij

De dagen van de door Trump zo felbekritiseerde Obamacare lijken geteld. De Republikeinen in het Congres en de nieuw verkozen president zijn het helemaal eens om Obamacare af te schaffen. De vraag is alleen hoe.

Trump zei tijdens de laatste weken van de campagne dat hij mogelijk zelfs een speciale sessie van het Congres wil beleggen om The Affordable Care Act - zoals Obamacare officieel heet - af te schaffen:

"We will do it, and we will do it very, very quickly. It’s a catastrophe"

De Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Paul Ryan zei woensdag dat de wet "ten onder gaat aan zijn eigen gewicht", daarmee doelend op de premiestijgingen voor volgend jaar die op kunnen lopen tot 25%. Ook hij denkt dat Obamacare snel verleden tijd kan zijn:

"With unified Republican government, we can fix this"

Er wordt binnen de Republikeinse partij nu wel volop gediscussieerd welke aspecten behouden kunnen blijven, welke programma's de nek omgedraaid moet worden en hoe de overgangsfase voor al die mensen die nu onder deze gezondheidswet vallen eruit moet zien, schrijft The Wall Street Journal.

Het Witte Huis zei eerder op de dag dat het heel moeilijk wordt om Obamacare te ontmantelen. Volgens een woordvoerder heeft Obamacare al "meermaals uitdagingen heeft weerstaan".

De lessen die Nederland moet trekken uit de winst van Trump

Voor velen kwam de overwinning van Trump onverwacht. Wat kan Nederland daarvan leren? Vier lessen:

1. Ebru Umar: Iedereen heeft stemrecht en niet alleen de hoogopgeleide

2. Thierry Baudet: Er is een omslag gaande die media nauwelijks in de smiezen hebben

3. Jan Roos: De linkse arrogante elite is uitgespeeld

4. Paul Cliteur: Het establishment kan een ‘populist’ niet breken

Protesten: "Not my president"

Terwijl Hillary Clinton, Barack Obama en Donald Trump zelf woensdag opriepen tot eenheid vinden in meerdere grote steden protesten plaats tegen de tot president verkozen Trump. In onder meer New York, Boston, Chicago, San Fransisco, Austin en Los Angeles zijn duizenden mensen de straat op gegaan en klonk de kreet: 'Not my president'.

Duizenden en duizenden jongeren leggen Midtown Manhattan plat en staan nu voor Trump Tower. 'Hey hey, ho ho, Donald Trump has got to go' pic.twitter.com/PPEP61FUjk

— John Hoogerwaard (@HoogerJ) 10 november 2016

In Austin blokkeerden demonstranten een snelweg, op verschillende plekken werden Amerikaanse vlaggen verbrand en in Chicago schreeuwde een groep van zo'n duizend mensen bij het Trump International Hotel en Tower: "Geen Trump! Geen KKK! Geen racistische USA."

En ook in San Fransisco gingen duizenden mensen de straat op.

Thousands of anti-Trump protesters have taken to the streets of San Franciscopic.twitter.com/5YlZXjbj9d

— Breaking911 (@Breaking911) 10 november 2016

Een ander doel dan stoom afblazen lijken de protesten niet te hebben, want vrijwel niemand zet vraagtekens bij de eerlijkheid van de verkiezingen.

Donald Trump mogelijk deze maand nog voor de rechter

Donald Trump staat voor hij het Witte Huis betrekt mogelijk eerst nog voor de rechter in San Diego. Een zaak die oud-studenten van zijn ter ziele gegane Trump University hebben aangespannen staat voorlopig voor 28 november op de rol.

Trump due in court before Oval Office https://t.co/jyRgVzbMqK

— Reuters Top News (@Reuters) 9 november 2016

De oud-studenten stellen dat ze alleen maar "waardeloze geheimen" hebben gehoord bij een 35.000 dollar kostende serie college´s over vastgoed.

Bernie Sanders bereid tot samenwerking met Trump

Voormalig Democratisch presidentskandidaat Bernie Sanders is met frisse tegenzin bereid samen te werken met Donald Trump als de nieuwe president tenminste serieus werk wil maken van het verbeteren van de levens van werkende families in de VS. Maar als Trump racistische, seksistische, xenofobe of anti-milieumaatregelen neemt dan zal hij krachtig oppositie voeren.

Reactie van Bernie Sanders op Trump. pic.twitter.com/fDqTTZ1emh

— Guus Valk (@apjvalk) 9 november 2016

Volgens Sanders heeft Trump zijn overwinning te danken aan de woede van de slinkende middenklasse die helemaal klaar is met de politiek en de economie van de elite en de elitaire media. Mensen zijn het zat om meer uren te werken voor minder loon, stelt Sanders in een reactie op de overwinning van Donald Trump.

Campagneteam Trump hield ernstig rekening met nederlaag

Het campagneteam van Donald Trump had voor de verkiezingsavond twee speeches voorbereid en had daarbij meer aandacht besteed aan de versie waarin hij zijn nederlaag zou toegeven, dan aan zijn uiteindelijke overwinningsspeech.

Trump Team prepared two speeches on Election Night https://t.co/lGV1ujoviO

— NBC Politics (@NBCPolitics) 9 november 2016

Zijn campagne-team had in het openbaar dan steeds wel vertrouwen in een overwinning getoond, maar achter de schermen was er duidelijke twijfel of er wel 270 kiesmannen gehaald zouden worden, meldt NBC News.

De versie van de overwinningsspeech die al eerder was voorbereid bestond uit weinig meer dan een paar losse opmerkingen en pas toen in de loop van de verkiezingsavond langzaam duidelijk werd dat Trump ging winnen, begonnen running-mate Mike Pence, gouverneur en vertrouweling Chris Christie en politiek adviseur Steve Miller er echt aan schaven om de juiste toon te treffen.

Nemen de kinderen van Trump zijn zakenimperium over?

Nu hij is verkozen tot president moet Donald Trump op korte termijn een beslissing nemen over het bestuur van zijn zakenimperium. Hoewel er in de Verenigde Staten geen wet die de president verplicht om zijn zakelijke activiteiten op afstand te plaatsen, heeft hij straks geen tijd meer om zijn vastgoedimperium, golfbanen en allerlei producten die zijn naam dragen zelf te besturen.

Trump heeft wel eens gezegd dat hij zijn kinderen aan het roer van zijn ondernemingen zou plaatsen. Maar gaat dat ook daadwerkelijk gebeuren?

Dringend advies aan Donald Trump: Bouw die muur!

Columniste Ann Coulter van de conservatieve website Breitbart weet wel hoe de eerste 100 dagen van het presidentschap van Donald Trump eruit moeten zien. Volgens haar was het makkelijk om verkozen te worden, maar komt nu het moeilijke deel: Een politicus die zich zijn beloften aan het Amerikaanse volk houdt.

Hier is haar dringende advies aan president Trump:

Dag 1: Begin met het bouwen van de muur

Dag 2: Bouw verder aan de muur

Dag 3: Bouw verder aan de muur

Dag 4: Bouw verder aan de muur

Dag 5: Bouw verder aan de muur

Dag 6: Bouw verder aan de muur

Dag 7: Bouw verder aan de muur

Dag 8: Bouw verder aan de muur

Dag 9: Bouw verder aan de muur

Dag 10 t/m 99: Bouw verder aan de muur

Dag 100: Vertel het Amerikaanse volk hoe het ervoor staat met de muur en blijf verder bouwen

Wall Street verrassend omhoog na verkiezing Trump

Vooraf werd gevreesd dat een overwinning van Donald Trump tot een flinke koersval zou leiden op de beurzen en dat leek ook het geval met negatieve futures voor de handelsdag op Wall Street. Maar die werd uiteindelijk juist met een duidelijke winst afgesloten. De ommekeer kwam na de verzoenende woorden in de overwinningsspeech van Trump.

Vooral banken en de farmaceutische industrie profiteerden van zijn verkiezing. Zolang Trump aan de macht is komen er hoogstwaarschijnlijk geen strengere regels voor banken en farmaceuten. Bank of America, Wells Fargo, Goldman Sachs en JPMorgan Chase zagen hun koers tot wel 6 procent stijgen.

Techfondsen als Apple en het moederbedrijf van Google en wapenfabrikanten kregen wel een klap. Dat laatste lijkt opvallend met Trump die soepele wapenwetten wil, maar daar zit hem juist ook de verklaring voor de daling. Omdat er geen strengere wetten komen hoeven mensen niet snel nog massaal wapens te gaan kopen en dat zou met president Clinton wel het geval zijn geweest.

Dat de beurzen na negatieve futures uiteindelijk toch met winst sloten wijst op puberaal gedrag, zegt analist Jake Dollarhide tegen Reuters:

"The stock market is acting like a teenager. It makes a lot of demands but it doesn't know what it wants."

De Dow-Jonesindex steeg met 1,4 procent en de S&P; 500 won 1,1 procent.

Hoe groot is de deceptie voor Hillary?

Ze hield zich groot tijdens de speech waarin ze haar verlies voor de camera's toegaf. Maar uit de woorden "Dit is pijnlijk, en dat zal het nog een lange tijd zijn" bleek enigszins hoe groot de verslagenheid is bij Hillary Clinton. Haar kans op historie, als de eerste vrouwelijke president van de VS, is verkeken en ook haar politieke carrière lijkt voorbij.

En dan is er nog de kwestie van de e-mails die door de FBI zijn onderzocht. Trump dreigde Clinton te vervolgen door een speciaal aangestelde openbaar aanklager als hij zou worden verkozen. Gisteren repte hij er in zijn overwinningstoespraak niet van, maar vandaag wilde zijn campagneleider niet ingaan of het plan helemaal van tafel is.

Mexicaanse president bij beëdiging

De Mexicaanse president Enrique Peña Nieto heeft in een kort gesprek met Donald Trump de Republikein gefeliciteerd en afgesproken de verkozen kandidaat nog voor zijn beëdiging te ontmoeten. De twee zullen spreken over veiligheidszaken en Nieto liet ook weten de rechten van Mexicanen in de VS te zullen aankaarten. Ook zal Nieto bij de beëdiging van Trump op 20 januari volgend jaar zijn.

Trump en Nieto hebben elkaar al eerder ontmoet, maar een samenzijn van de twee blijft pikant omdat Trump heeft beloofd langs de hele Amerikaanse grens met Mexico een muur te laten bouwen en Mexico daarvoor te laten betalen.

Onze voorspellingen voor Trumps regering

Na Politico hebben ook wij een voorspelling gedaan hoe de regering van Trump eruit gaat zien. Tip van de sluier: veel oud-bekenden komen langs. Lees hem hier.

Scholierenprotesten in Californië

In de staat Californië zijn 1.500 scholieren en studenten de klaslokalen van een middelbare school in Berkeley uitgelopen uit protest tegen de verkiezing van Donald Trump als president. Volgens Reuters scandeerde de menigte "Not our president" (niet onze president) en liepen ze in een mars van hun school Berkeley High School naar de campus van de University of California.

Tekst loopt door onder afbeeldingen:

Foto Elijah Nouvelage/Reuters

Foto Elijah Nouvelage/Reuters

"Trump herinnert ons aan hoeveel haat en onwetendheid er nog in de maatschappij is", zei een van de studenten op een livestream die op Periscope werd uitgezonden. Anderen droegen borden met daarop de tekst "#NotMyPresident".

Twitter avatar SarRavani Sarah Ravani #BerkeleyHighSchool students walk out of class in protest of a #Trump presidency https://t.co/LBFD1Oie9w

Californië is vanouds een bolwerk van de Democraten. Ook deze verkiezingen ging de staat naar Hillary Clinton, maar die behaalde ondanks de 55 kiesmannen uit Californië niet genoeg stemmen om Trump te verslaan.

Ook in Oakland en Seattle zijn scholieren uit klassen weggelopen, al waren dat kleinere aantallen. In steden als New York, Boston en Chicago zijn op Facebook anti-Trumpdemonstraties gepland. De keiharde campagne tussen Trump en Clinton heeft tot grote verdeeldheid in Amerika gezorgd, en veel Amerikanen zijn diep teleurgesteld met de verkiezing van de Republikein. Trump, en ook Clinton en president Obama, hebben na de uitslag opgeroepen tot eenheid en verzoening.

Republikeinen bereiden zich voor op een machtsgreep

De leider van de Republikeinse meerderheid in de Senaat, Mitch McConnell, heeft met Trump gesproken en hem gefeliciteerd. Ook werden er toekomstige beleidsplannen overlegd. Volgens McConnell zal Trump snel een kandidaat voor het Hooggerechtshof voordragen nadat hij is beëdigd. Ook moet het nieuwe Congres, waarin de Republikeinen opnieuw een meerderheid hebben, de veiligheid bij de grenzen en immigratie hoog op de agenda zetten, aldus McConnell.

McConnell zei ook dat de VS als lid van de NAVO zal ingrijpen wanneer Rusland een ander lidstaat aanvalt. En na een gesprek met president Obama, waarbij de twee leiders van de grote politieke partijen de prioriteiten voor de komende maanden bespraken, liet de meerderheidsleider van de Senaat weten dat er niet gestemd zal worden over het handelsverdrag TPP, dat Obama geïnitieerd heeft, totdat Trump beëdigd is.

Hoe ziet de regering van Trump eruit?

Nu Donald Trump verkozen is als president, begint het machtsspel voor de functies in zijn regering. De website Politico maakte vast een lijstje van kandidaten, waar we even de belangrijkste functies uitpikken:

  • Minister van Buitenlandse zaken
    Een gerucht dat vrij hardnekkig rondgaat is dat Newt Gingrich, oud-voorzitter van het Huis van Afgevaardigden en fanatiek Trump-supporter, een kandidaat is de meest prestigieuze functie. Hij stond ook al op de shortlist om Vicepresident van Trump te worden, en heeft een schat aan politieke ervaring, al geldt hij als een polariserend figuur. Hij zou het op moeten nemen met senator Bob Corker uit Tennessee, huidig voorzitter van de Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen, en Trump zou ook voormalig ambassadeur bij de VN John Bolton overwegen.
  • Minister van Financiën 
    Trump heeft al eens aangegeven dat hij deze functie het liefst aan de financiële voorman van zijn eigen campagne zou willen geven, Steven Mnuchin. Saillant aan zijn kandidatuur is dat Mnuchin bankier is en jarenlang voor Goldman Sachs heeft gewerkt. Trump ageerde tijdens de campagne voortdurend op de steun die Hillary Clinton zou ontvangen van Wall Street.
  • Minister van Defensie
    Hiervoor overweegt Trump een van zijn trouwste adviseurs, de voormalige directeur van inlichtingendienst DIA en generaal Mike Flynn. Maar hij zou eerst goedgekeurd moeten worden door het Congres omdat volgens de wet gepensioneerde militairen zeven jaar moeten wachten voordat ze de leiding over het Pentagon kunnen krijgen. Andere gegadigden zijn senator Jeff Sessions uit Alabama, een trouwe Trump-aanhanger, voormalig veiligheidsadviseur Stephen Hadley of afgevaardige Jim Talent.
  • Minister van Justitie
    Voor justitie heeft Trump Rudy Giuliani, de voormalige burgemeester van New York, op het oog. De man die tot voor kort honend het einde van zijn loopbaan in de Amerikaanse politiek werd voorspeld, is nu de leading candidate voor de baan. Hij heeft concurrentie van onder andere Chris Christie, gouverneur van New Jersey en nog zo'n publieke aanhanger van Trump. Tot slot wordt de huidige openbaar aanklager van Florida Pam Bondi overwogen.

Bekijk de kandidaten voor andere functies, zoals ministerposten voor Binnenlandse zaken, landbouw, onderwijs en handel hier.

Witte Huis: 'Obamacare afschaffen wordt lastig'

Sprak Obama zelf enkele uren geleden nog over eenheid, en dat hij er alles aan zal doen om de overdracht van macht aan Donald Trump zo soepel mogelijk te laten verlopen, het Witte Huis heeft zojuist krachtig afstand genomen van de Republikein. Tot Trump de macht krijgt zal de huidige administratie er "alles aan doen om het eigen beleid succesvol te maken". Ook liet het Witte Huis weten dat er niets is veranderd aan de "krachtige taal" die Obama uitte over Trump voorafgaand aan de verkiezing.

Het Witte Huis zegt zich te blijven inzetten voor het klimaatakkoord en de nucleaire deal met Iran tot in ieder geval 20 januari, en dat het zich zorgen maakt over mogelijke veranderingen aan de zorgwet van Obama, Obamacare. Wel zei de administratie dat Obamacare "meermaals uitdagingen heeft weerstaan" en dat het "niet makkelijk gaat zijn" om de wet te ontmantelen.

Ten slotte ging het Witte Huis ook nog even in op het dreigement van Trump dat hij Clinton zou vervolgen. "De VS heeft een lange traditie het justitiële systeem niet in te zetten om politieke wraak te nemen", aldus de administratie.

Hollande wil Trump ontmoeten

De Franse president Hollande heeft Donald Trump gefeliciteerd met zijn overwinning. In een brief die de Franse overheid heeft vrijgegeven schrijft Hollande dat hij "zo snel mogelijk" met Trump wil praten over "de waarden en belangen die we delen". Hollande, die tijdens de campagne nog kritisch was over Trump, zei erop te vertrouwen dat vriendschap en gedeelde geschiedenis van beide landen zou moeten helpen.

Gevolgen voor de Nederlandse politiek deel 2

De Nederlandse Tweede Kamer is, los van een paar uitzonderingen, ongerust over de uitslag in Amerika. Vooral wat Trump's plannen zijn met de NAVO, en of hij het al geratificeerde klimaatverdrag uit Parijs gaat intrekken, houdt de Kamerleden bezig.

Twitter avatar HanTenBroeke Han ten Broeke Centraal staat voor ons nu bij president-elect @realDonaldTrump zijn commitment aan @NATO en de veiligheid(sdoctrine) van het vrije Westen

Ze hopen ook dat de verkiezing van Trump een positief effect heeft: dat het Nederlandse electoraat bij zinnen komt en alsnog kiest voor redelijkheid en verbinding.

Trump spreekt met Netanyahu

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft laten weten dat hij Trump telefonisch heeft gefeliciteerd met zijn verkiezingsoverwinning. Die nodigde het Israëlische staatshoofd daarop uit voor een ontmoeting "bij de eerste gelegenheid". Het gesprek was "warm en oprecht", aldus Netanyahu, die Trump ook liet weten dat "de VS geen betere bondgenoot heeft dan Israël".

Gevolgen voor de Nederlandse politiek

De verkiezing van Trump als de nieuwe president mag dan wel een Amerikaanse aangelegenheid zijn, het heeft mogelijk ook invloed op onze binnenlandse politiek. Het roept in ieder geval de vraag op of boze burgers hier ook ‘de politieke elite’ een daverende nederlaag gaan bezorgen. Is dit een voorbode van een overwinning voor Wilders?

Lees het in de analyse van onze politieke redactie: Wat zijn de gevolgen voor Nederlandse populisten?

Alaska is voor Trump

De als vanouds Republikeinse staat Alaska gaat ook deze verkiezing naar de Republikeinse kandidaat. Trump komt daardoor op een totaal van 279 kiesmannen, acht meer dan hij nodig had om tot president verkozen te worden.

Wat moet en kan Europa doen?

En weer wordt Europa verrast door een niet verwachte verkiezingsuitslag. Na het Brexit en in mindere mate het Oekraïnereferendum is er dan nu de verkiezing van Trump. Gevolg: de EU 'moddert een beetje door', maar echt ambitieuze plannen en visies komen niet van de grond. Gaat dat ooit nog lukken? Lees er meer over in onze analyse:

Voor het bericht sprak NRC ook met NAVO-leider Jens Stoltenberg. Beluister hier het interview terug:

De hoogtepunten van Clinton's toespraak

Bekijk de vijf meest opvallende momenten van de concessiespeech van Clinton hier.

Twitter avatar HillaryClinton Hillary Clinton "This loss hurts. But please never stop believing that fighting for what’s right is worth it." —Hillary
Twitter avatar HillaryClinton Hillary Clinton "To all the women...who put their faith in this campaign and in me...nothing has made me prouder than to be your champion." —Hillary
Twitter avatar HillaryClinton Hillary Clinton "To all the little girls watching...never doubt that you are valuable and powerful & deserving of every chance & opportunity in the world."
Foto Brian Snyder/Reuters

Foto Brian Snyder/Reuters

 

Foto Carlos Barria/AP

Foto Carlos Barria/AP

 

De speech van Obama

President Obama heeft zojuist het Amerikaanse volk toegesproken vanuit de Rose Garden van het Witte Huis. Hij zei Trump gefeliciteerd te hebben en heeft de nieuwe president uitgenodigd om morgen naar het Witte Huis te komen om de overdracht van macht zo goed mogelijk te laten verlopen.

"Het is geen geheim dat ik en de nieuwe president op een aantal punten significant van mening verschillen. Maar dat was acht jaar geleden ook het geval met de overdracht van president Bush aan mij. Zijn regering was destijds zeer professioneel en deed er alles aan om de overdracht zo soepel mogelijk te laten lopen. Ik heb mijn staf de opdracht gegeven hetzelfde te doen voor Donald Trump."

Obama riep ook de Amerikanen op de eenheid te bewaren:

"We zijn lid van hetzelfde team. We zijn geen Democraten. We zijn geen Republikeinen. We zijn eerst Amerikanen, we zijn eerst patriotten. Het land heeft een gevoel van eenheid nodig, en we moeten respect hebben voor onze instituties en de manier waarop we ons leven inrichten. Ik hoop dat Trump dat ook heeft tijdens de overdracht van macht."

Bekijk hier de hele speech:

Reactie van de VN

Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties Ban Ki-moon riep Trump en zijn toekomstige regering op de banden van internationale samenwerking te versterken. "De VN rekent er op dat Trump dit zal doen om mondiale uitdagingen te lijf te gaan." Daarbij wees Ban Ki-moon ook op klimaatverandering, iets dat Trump ontkent, het verbeteren van mensenrechten en het promoten van onderling begrip. Het hoofd van de VN zei dat de campagne bewees dat de "eenheid in diversiteit in de VS een van de grootste sterke punten van het land is".

Clinton bedankt aanhangers en roept hen op hoop te houden

Hillary Clinton heeft zojuist haar "verliezersspeech" gegeven. Ze zei dat ze Donald Trump haar samenwerking heeft aangeboden en de hoop uitgesproken dat hij een president wordt voor alle Amerikanen. Ook zei ze trots te zijn op de energieke campagne die ze gevoerd hebben.

"Uw kandidaat te zijn geweest is een van de grootste eren van mijn leven geweest", aldus Clinton tegenover haar aanhangers. Zij zei dat het nooit gegaan is om één verkiezing of één kandidaat, maar om de normen en waarden waar zij en de Democraten voor staan.

Twitter avatar HillaryClinton Hillary Clinton “Donald Trump is going to be our president. We owe him an open mind and the chance to lead.” —Hillary

Ze noemde het verlies pijnlijk, maar drukte haar aanhangers op het hart om "nooit te stoppen te geloven dat vechten voor wat juist is het waard is." Volgens Clinton breekt er wel iemand anders door het glazen plafond heen. Ze zei realistisch: "Donald Trump wordt onze president. We zijn hem vertrouwen verschuldigd en moeten hem een kans geven te leiden. Dat zijn we verschuldigd aan de democratie."

Clinton eindigde met het uitspreken van de hoop dat Trump een economie zal opzetten die werkt voor iedereen, niet alleen de top. Ze riep ook op tot het beschermen van de planeet en het werken aan een eerlijk en verenigd Amerika. Ze besloot met het bedanken van president Obama. "Ons land is Barack en Michelle enorm veel dank verschuldigd."

.@HillaryClinton: "To Barack and Michelle Obama, our country owes you an enormous debt of gratitude." pic.twitter.com/wwgO1gZenz

— POLITICO (@politico) 9 november 2016

Running mate Kaine: ik ben trots op Clinton

Running mate Tim Kaine is trots op Hillary Clinton. Dat heeft hij woensdag voorafgaand aan de "verliezersspeech" van Clinton gezegd. Hij zei dat Clinton geschiedenis had geschreven.

Kaine wees erop dat Clinton de meeste stemmen had binnengesleept, waarop de zaal in applaus uitbarstte. Volgens hem houdt Hillary van haar land, is zij loyaal aan de Verenigde Staten en heeft zij zich al decennia mateloos ingezet voor Amerikanen. Kaine wees er, met een impliciete verwijzing naar Trump, op dat niemand zich bij Clinton hoef af te vragen of zij de verkiezingsuitslag zou accepteren.

Kaine zei dat Clinton nu wel verloren heeft, maar dat de dromen en waarden van haar campagne nog leven. Hij zei ervan overtuigd te zijn dat zij zich hiervoor in zal blijven zetten.

Voorzitter Huis van Afgevaardigden Ryan reageert op zege Trump

Voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Paul Ryan heeft voor het eerst sinds de verkiezingsuitslag een publiek optreden gegeven. In een speech zei de Republikein blij te zijn met de overwinning van zijn partijgenoot Trump. Hij noemde de Verenigde Staten een verdeeld land en zei dat het prioriteit is dat er nu een einde aan die verdeeldheid wordt gemaakt.

De toon die Trump aansloeg in zijn overwinningsspeech is daar perfect voor, aldus Ryan. In de toespraak zei Trump president te willen zijn voor alle Amerikanen en de diepe verdeeldheid in het land te willen aanpakken.

Bekijk hier de speech van Trump

Clinton wint in Minnesota

Hillary Clinton heeft gewonnen in de staat Minnesota, meldt persbureau AP. Zij kon daardoor tien kiesmannen bijschrijven, waarmee ze voorlopig op een totaal uitkomt van 228. Bijna overal zijn de stemmen al geteld, maar in de noordelijke staat was de uitslag nog onzeker.

Veel maakt het niet uit: de voorsprong van Trump was vanochtend Nederlandse tijd zo groot dat de Republikein zeker was van de overwinning. Trump staat nu op 276 kiesmannen. Dat zijn er zes meer dan nodig zijn om verzekerd te zijn van het presidentschap.

Minnesota stemt doorgaans Democratisch. Vlak voor de verkiezingen bezocht Trump de staat nog voor een last minute rally.

Bij het progressieve techpubliek is het ongeloof nog vers

Van mat en afwachtend naar een mix van strijdvaardig en verslagenheid: bezoekers van een grote techconferentie in Lissabon, toch een van de progressiefste bevolkingsgroepen, weten het even niet meer na de verkiezingswinst van Donald Trump. Maar er over praten doen ze wel, en het panel 'US election fallout' is verreweg het beste panel van de conferentie tot nu toe.

Gouverneur Bullock in Montana herkozen

Nog steeds druppelen er uitslagen binnen van de verkiezingen van dinsdag. De Democraat Steve Bullock is herverkozen als gouverneur van Montana. Dat meldt persbureau AP.

Het is nu nog wachten tot de kiesmannen van de laatste staten geteld zijn. Dan is bekend hoe groot de overwinning van Trump precies is.

Ook Obama geeft vandaag een toespraak

Terwijl de toespraak van de verliezende presidentskandidaat Hillary Clinton wacht, heeft ook president Barack Obama aangekondigd een speech te zullen geven naar aanleiding van de overwinning van Donald Trump. Dat heeft het Witte Huis zojuist laten weten. De toespraak staat gepland voor 18.15 uur Nederlandse tijd.

Eerder op de dag feliciteerde Obama de Republikein al met zijn overwinning. De president nodigde Trump uit in het Witte Huis om donderdag over de machtsoverdracht te spreken.

Waarom zaten bijna alle peilingen ernaast?

De nederlaag van Hillary Clinton betekent ook een nederlaag voor bijna alle opiniepeilers in de Verenigde Staten. Verreweg de meesten voorspelden de afgelopen dagen dat Clinton makkelijk zou winnen, ze discussieerden alleen nog over hoe zeker dat was. Nog maar een paar dagen geleden beschuldigde The Huffington Post peilingsite FiveThirtyEight van “gepruts” omdat de site Trump 35 kans op een overwinning gaf.

The L.A. Times was de enige grote peiler die een overwinning voor Trump voorspelde. Veel andere peilingsites schatten de kans op een zege voor Clinton op meer dan 90 procent. Hoe kon het dat bijna alle peilingen ernaast zaten?

Mexico: We betalen muur niet

De Mexicaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft opnieuw benadrukt dat de Mexicaanse regering niet voor Trumps muur gaat betalen. Dat is niet "deel van hun visie", aldus minister Claudia Ruiz Massieu tegen de lokale televisie.

Één van Trumps eerste campagnebeloften was de bouw van een muur tussen de Verenigde Staten en Mexico. Die muur zou volgens schattingen 25 miljard dollar gaan kosten. Op de vraag hoe er voor deze muur betaald zou worden, antwoordde hij steevast dat Mexico er voor zou betalen.

Twitter avatar EPN Enrique Peña Nieto Felicito a EUA por su proceso electoral y le reitero a @realDonaldTrump la disposición de trabajar juntos en favor de la relación bilateral.

Wel zei de Mexicaanse president Enrique Peña Nieto dat hij klaar is om samen te werken met Trump. Minister van Financiën Jose Antonio Meade zei dat de Mexicaanse economie, ondanks de koersval van de peso, sterk is.

Cuba kondigt militaire oefening aan vanwege Trump

Cuba gaat vijf dagen lang door het hele land militaire oefeningen houden. Dat werd vandaag aangekondigd. De oefening is bedoeld om het land voor te bereiden op mogelijke "vijandelijke acties" van buiten. De overheid koppelde de oefening niet direct aan de verkiezingszege van Donald Trump, maar de timing is saillant.

Het gaat om de Bastion Strategic Exercise, een landelijke oefening die al zeven keer eerder werd uitgevoerd: altijd wanneer het land de dreiging vanuit de Verenigde Staten reëel achtte.

Trump heeft beloofd om de Cuba-deal van Obama opnieuw onder de loep te nemen. Cuba en de Verenigde Staten hadden al sinds 1961 geen contact meer, maar dankzij de deal werden diplomatische banden tussen de landen hersteld. Volgens Trump zou het akkoord te slap zijn.

Economische adviseur Trump belooft groei Amerikaanse economie

De economische adviseur van Donald Trump, Peter Navarro, heeft woensdag de markten verzekerd dat de Amerikaanse economie zal groeien onder Trumps presidentschap. Dat zei Navarro in een gesprek met de Amerikaanse zender CNBC.

Navarro sloot niet uit dat hij een ministerpost zou accepteren onder Trump. Hij kreeg bijval van Trumps campagnemanager Kellyanne Conway, die de paniekerige reactie van mondiale markten woensdag relativeerde. De koersvallen hadden volgens haar vooral te maken met het verrassingseffect van Trumps overwinning, niet omdat de economie het onder zijn leiding slechter zou gaan doen.

Toespraak Clinton uur later

De toespraak van verliezend presidentskandidaat Hillary Clinton vindt een uur later plaats dan gepland: om 16.30 uur. Dat heeft haar campagneteam laten weten. Vannacht sprak Clinton haar aanhang nog niet toe. Wel belde zij Donald Trump toen om hem te feliciteren.

Vaticaan feliciteert Donald Trump met verkiezingszege

Ook het Vaticaan heeft Donald Trump woensdagmiddag gefeliciteerd met zijn overwinning op Hillary Clinton. Volgens Radio Vaticana zei kardinaal Pietro Parolin, na paus Franciscus de belangrijkste geestelijke, op de radiozender van het Vaticaan dat hij in gebed de heer zal vragen Trump “te verlichten en hem te helpen bij het dienen van zijn land en het leveren van zijn bijdrage aan wereldvrede”.

Paus Franciscus gaf geen reactie op de verkiezingsuitslag. In februari dit jaar suggereerde de paus dat Donald Trump ‘geen Christen’ is omdat hij beloofde een keihard immigratiebeleid in te voeren en een muur te bouwen op de grens met Mexico: “Iemand die alleen aan muren bouwen denkt, waar dan ook, en niet aan het bouwen van bruggen, is geen christen.”

Wel schreef paus Franciscus vandaag op Twitter het volgende:

Twitter avatar Pontifex Pope Francis May we make God’s merciful love ever more evident in our world through dialogue, mutual acceptance and fraternal cooperation.

EU-ministers mogelijk zondag bijeen om Trump

De ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie komen waarschijnlijk zondagavond bijeen in Brussel om de gevolgen van de Amerikaanse verkiezingen te bespreken. Momenteel wordt bekeken of dat agendatechnisch mogelijk is, laten meerdere bronnen weten.

Het voorstel komt van de Duitse minister Frank-Walter Steinmeier. De ministers zijn sowieso maandag en dinsdag al in Brussel voor een reguliere vergadering. Op de agenda staan de recente ontwikkelingen in Turkije, Syrië, Libië en de relaties met zes voormalige sovjetrepublieken. Later op de dag schuiven de defensieministers aan om de Europese veiligheidsstrategie te bespreken. Dinsdag wordt onder meer overlegd over de relatie tussen de EU en de NAVO. (ANP)

Reacties Nederlandse politici op zege Trump

In de Nederlandse politiek wordt in het algemeen met weinig enthousiasme gereageerd op de verkiezingswinst van Donald Trump. In de reacties overheerst echter van links tot rechts de realiteitszin: Amerika is een belangrijke bondgenoot en handelspartner waarmee samengewerkt moet worden.

Premier Rutte feliciteerde Trump en PVV-leider Geert Wilders reageerde met veel enthousiasme op de overwinning van de Republikein. Andere politici, zoals Jesse Klaver (GroenLinks) en Diederik Samsom (PvdA), reageerden vooral bezorgd.

Merkel herinnert Trump aan gezamenlijke waarden

De verklaring die bondskanselier Angela Merkel eerder vandaag gaf wordt in Duitsland gezien als een krachtig signaal, laat NRC-correspondent Juurd Eijsvoogel weten. Merkel feliciteerde Trump niet alleen, maar herinnerde hem er ook meteen aan dat de nauwe band met Amerika is gebaseerd op bepaalde waarden. Als machtigste leider in Europa bood ze Trump "nauwe samenwerking" aan -maar ze verbond daar meteen de voorwaarde aan dat de nieuwe president die waarden respecteert.

"Duitsland en Amerika," zei Merkel in de korte verklaring die ze rond het middaguur voorlas, "zijn door waarden met elkaar verbonden: democratie, vrijheid, respect voor het recht en de menselijke waardigheid – ongeacht herkomst, huidskleur, geloof, geslacht, seksuele oriëntatie of politieke opvattingen".

Eijsvoogel:

"Merkel gelooft meer dan veel andere Duitse politici sterk in het belang van een goede relatie met Amerika. "Met geen land buiten de Europese Unie hebben we een diepgaander band dan met de Verenigde Staten," zei ze in haar verklaring. Maar haar scherpe woorden weerspiegelen het feit dat in Berlijn met grote zorg en afschuw kennis is genomen van de opmerkingen van Trump over onder meer vrouwen, moslims, immigranten uit Latijns Amerika, de rechtsstaat en zijn politieke tegenstanders. Zelfs het behoudende en pro-Amerikaanse Handelsblatt schreef dinsdagochtend, dus nog voor de uitslag bekend was: "De Verenigde Staten zijn geen voorbeeld meer, maar een waarschuwing wat er met een vrijheidlievend systeem kan gebeuren.""

Justin Trudeau feliciteert Trump

De Canadese premier Justin Trudeau heeft Trump met zijn overwinning gefeliciteerd. Trudeau benadrukte bij zijn felicitaties de nauwe banden tussen de twee landen en zei ernaar uit te kijken nauw samen te werken op het gebied van handel, investeringen, vrede en veiligheid.

Simpsons-aflevering van na Trumps kandidatuur

Correctie: eerder plaatsten we in dit liveblog een tweet over een aflevering van de Simpsons, waarin Trump op exact dezelfde manier de roltrap afdaalde als bij het aankondigen van zijn kandidatuur vorig jaar. Per abuis schreven we toen dat die aflevering in 2000 is gemaakt, maar het beeld komt uit een video die pas verscheen nadat Trump zich in de strijd had gemengd.

Bushes stemden voor geen van beide kandidaten

Bij alle stemmen die voor Trump en Clinton zijn uitgebracht zaten die van de Bushes in elk geval niet. Nog voor de overwinning van Trump definitief was lieten George W. Bush en zijn vrouw Laura dinsdagavond weten noch op Trump, noch op Clinton te hebben gestemd. Eerder was al bekend dat ook vader George H.W. Bush Trump niet zou steunen.

Clinton spreekt aanhangers toe om 15:30

Verliezend presidentskandidaat Hillary Clinton zal vandaag om 15:30 Nederlandse tijd haar aanhangers toespreken. Dat heeft haar campagneteam zojuist laten weten. Vannacht sprak Clinton haar aanhang nog niet toe. Wel belde zij Donald Trump toen om hem te feliciteren.

Dit zijn de voorpagina’s van de Amerikaanse kranten

Voor veel analisten kwam de verkiezingsoverwinning van Donald Trump dinsdagavond als een verrassing. Ook Amerikaanse media zullen even moeten slikken: bijna alle kranten, tv-zenders en nieuwssites die de afgelopen maanden een kant kozen in de verkiezingsstrijd, schaarden zich achter Hillary Clinton. Alleen Fox News, Breitbart en wat kleine media steunden Trump.

De eerste Amerikaanse ochtendkranten zijn inmiddels op de deurmat geploft. Dit is hoe zij over de zege van Trump berichten:

The New York Times:

Twitter avatar ByJasonNg Jason Ng New York Times front page: https://t.co/lVlk9Rcvgc

The Wall Street Journal:

Twitter avatar WSJ Wall Street Journal The front page of The Wall Street Journal https://t.co/vFpldfwwqu

USA Today:

Wat gaat president Trump als eerste doen?

Het duurt nog 72 dagen, maar de dag dat Donald Trump het presidentschap van Barack Obama nadert snel. Op 20 januari neemt Trump het stokje over en kan hij zijn plannen in uitvoering gaan brengen. NRC-redacteur Maartje Somers maakte een overzicht van de dingen die hoog op Trumps prioriteitenlijstje staan. De belangrijkste? Obamacare afschaffen. Maar ook over immigratiebeleid heeft Trump natuurlijk duidelijke ideeën. En het klimaat?
De vrees dat de Amerikaanse regering zich onder president Trump zal terugtrekken uit het klimaatakkoord dat vorig jaar in Parijs werd gesloten, is groot.

Campagneleider Trump sluit speciale aanklager voor Clinton niet uit

Kellyanne Conway, campagneleider van Donald Trump, kan niet uitsluiten dat er een speciale aanklager komt om Hillary Clinton te vervolgen. Dat zei Conway woensdag tegen de Amerikaanse zender MSBNC. Conway had de kwestie recentelijk niet met Trump besproken, maar zei dat het gesprek daarover te zijner tijd wel zou plaatsvinden.

Tegen de Amerikaanse zender NBC zei Conway eerder vanochtend al dat Trump nog steeds geloofd dat het kiessysteem in de VS "rigged" is.

De percentages waarmee Trump won zijn overweldigend, maar niettemin leggen sommige Amerikanen zich niet neer bij zijn overwinning. Op meerdere plaatsen in de Verenigde Staten was het vannacht onrustig en braken kleine relletjes uit. Het was voornamelijk onrustig in Californië. Op de universiteitscampussen van Davis en Berkely vonden studentenprotesten plaats. Ook werden in de stad Oakland ruiten ingegooid en autobanden in brand gestoken, zo melden Amerikaanse media.

Trumps speech: verrassend door voorspelbaarheid

Een compliment aan de tegenstander, een bedankje voor je familie en hartelijke woorden voor je kiezers. Aan de overwinningstoespraak die Donald Trump woensdagmorgen hield was eigenlijk alleen het openingsgrapje spontaan, schrijft debatdeskundige Lars Duursma in NRC:

Voor een man die bekendstaat als een onvoorspelbare flapuit, was de overwinningstoespraak van Donald Trump verrassend voorspelbaar.

Obama nodigt Trump uit op het Witte Huis

Eerder vandaag vertelde campagnemanager Kellyanne Conway al dat Barack Obama Donald Trump telefonische gefeliciteerd had. Nu bevestigt ook het Witte Huis dat zelf. Obama heeft Trump gebeld en hem uitgenodigd donderdag langs te komen op het Witte Huis om de overdracht van macht te bespreken. "Een soepele overgang garanderen heeft de hoogste prioriteit van president Obama en een ontmoeting met de nieuw gekozen president is daarvoor de volgende stap," aldus een woordvoerder van het Witte Huis.

Obama belde ook met Hillary Clinton. Later woensdag komt hij ook nog met een eigen verklaring.

Zappend door de verkiezingsnacht

Televisierecensent van NRC Hans Beerekamp probeerde de uitslagen vannacht vanaf de bank zo goed mogelijk te volgen. Aan de NOS had hij daarbij niet zoveel, constateerde hij al snel. "Nadat ik bij het zappen naar de NOS tot twee keer toe weer in een volstrekt zinloos babbeltje terecht was gekomen, heb ik het niet eens meer geprobeerd."

Nee, dan CNN. Daar kon de kijker via schitterende interactieve kaartjes juist prachtig onder de motorkap van deze verkiezing kijken. En veteraan John King legde het perfect uit, aldus Beerenkamp.

Met zo’n geweldige gids begrijp je ook beter wie toch die Trump-kiezers zijn: bijna onveranderlijk mensen die buiten de grote steden wonen. King legde uit dat je bij de eerste voorlopige uitslagen van een staat wel even moet kijken hoe veel stembureaus in de stedelijke regio’s nog niet geteld zijn. En hoe veel stemmen dat alsnog voor Clinton kon opleveren.

Pas tegen de ochtend schakelde Beerenkamp naar de BBC. Voor wat broodnodige galgenhumor.

Tranen bij de aanhangers van Clinton

Ze hadden lange reizen gemaakt en euforisch hoge verwachtingen. Het moest een feministisch feest worden, maar eindigde met huilbuien. NRC-redacteur Emilie van Outeren mengde zich dinsdagavond tussen de Clinton-aanhangers en zag hoe de stemming gedurende de nacht radicaal omsloeg. Bovenal overheerste in New York verbijstering over de aantrekkingskracht van Trump.

Ze zijn niet boos op de FBI, die Clinton vlak voor de verkiezingen opnieuw aan een onderzoek onderwierp. Geven de schuld niet aan WikiLeaks, dat met de gehackte e-mails van campagneleider John Podesta liet zien hoe de Democratische partij Clintons strategie uitstippelde. Ze zijn zelfs niet woedend op Donald Trump, hun nieuwe president die ze een totale gek vinden. Ze zijn vooral geschokt door de omvang van zijn aanhang. „Iedereen dacht dat Trump een grap was, nu blijkt dus dat de helft van ons land zo denkt als hij”, zegt Kischenbaum.

Clinton heeft iets meer stemmen, maar Trump blijft winnaar

Hoewel Donald Trump genoeg staten en kiesmannen in de wacht heeft gesleept om zeker te zijn van het presidentschap, loopt Clinton iets voor wat betreft stemmen. Beide kandidaten hebben bij de voorlopige telling 47,6 procent van de stemmen gekregen, meldt The New York Times. Clinton staat op 59.004.540 stemmen, Trump volgt met 58.891.715 stemmen.

De Amerikaanse krant verwacht dat de voorsprong van Clinton bij de "popular vote" stand zal houden. Verward over hoe de Amerikaanse verkiezingen ook weer werken? Bekijk hier onze explainer:

Hoe werken de verkiezingen in de VS? from nrc.nl on Vimeo.

Trump reageert op Twitter op verkiezingsuitslag

Donald Trump heeft op Twitter op zijn overwinning gereageerd. Hij sprak van een "mooie en belangrijke avond". Hij bezwoer dat de "vergeten man en vrouw" nooit meer vergeten zullen worden.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump Such a beautiful and important evening! The forgotten man and woman will never be forgotten again. We will all come together as never before

Het is de vraag of Trump de tweet zelf verstuurd heeft. Behalve de vastgoedmagnaat sturen ook medewerkers van zijn campagneteam berichten onder Trumps account de wereld in. Daarnaast werd Trump enkele dagen voor de verkiezingsdag de toegang tot zijn eigen account ontzegd.

Wilders: we maken een "patriottische lente" mee

Volgens PVV-leider Geert Wilders maakt het Westen momenteel een "patriottische lente" mee en zal de politiek in het Westen nooit meer hetzelfde zijn. Hij voorspelde dat de overwinning van Trump een enorme impuls zal geven aan partijen als de PVV.

Wilders zei dat stemgerechtigden in Nederland ook kunnen doen wat de Amerikanen hebben gedaan. Daarmee doelt hij vermoedelijk op een verkiezingsoverwinning voor de PVV in maart. De PVV=leider zei dat de uitslag in de VS een waarschuwing is aan het establishment om niet langer oproepen voor minder immigratie te negeren. Wilders feliciteerde Trump vanochtend vroeg al op Twitter:

En ook wij Nederlanders zullen ons land terugveroveren!#ElectionDay #MakeAmericaGreatAgain #MakeTheNetherlandsGreatAgain pic.twitter.com/uspL82ejDv

— Geert Wilders (@geertwilderspvv) 9 november 2016

SP-leider Emile Roemer reageerde juist teleurgesteld op de uitslag. Volgens persbureau ANP zei hij:

"De heersende politieke elite heeft een enorme dreun gekregen in Amerika. Ze hebben er een knetterrechtse president voor teruggekregen, dus de verschillen tussen arm en rijk in Amerika zullen waarschijnlijk wel groter worden. Je zult met hem moeten samenwerken. Hij heeft in de campagne van alles geroepen, maar ik hoop dat hij met zijn adviseurs bij zinnen komt en die rare fratsen nu weglaat. Waar ik me vreselijk zorgen over maak is dat hij het vooral heeft over een escalerende interventiepolitiek. Dat was in het verleden nooit een oplossing. Dus ik hou mijn hart vast met het buitenlandbeleid van Trump".

Bas Heijne: President Trump zal de Verenigde Staten de komende vier jaar verder verscheuren

President Trump zal de Verenigde Staten de komende vier jaar verder verscheuren. Dat zijn de niet mis te verstane woorden die NRC-columnist Bas Heijne vandaag schrijft. Hij roept op tot engagement, maar wel: "Echt engagement, geen ontsteld getwitter."

Heijne bepleit dat er te lang gedacht is dat Trumps gedachtegoed "een rare oprisping" is, waardoor zijn kansen op het presidentschap keer op keer zijn onderschat. Volgens de columnist wint de ideologie van Trump en geestverwanten al tien jaar aan terrein en is het tijd dat dit onder ogen wordt gezien - en dat hier consequenties aan verbonden worden.

Lees hier de hele column: Trumps gedachtegoed is geen rare oprisping

Oud-KKK-leider Duke euforisch over winst Trump

Voormalig leider van de racistische Ku Klux Klan David Duke heeft euforisch gereageerd op de verkiezingsoverwinning van Donald Trump.

Twitter avatar DrDavidDuke David Duke This is one of the most exciting nights of my life -> make no mistake about it, our people have played a HUGE role… https://t.co/gs0kfCmJaN
Twitter avatar DrDavidDuke David Duke Anyone telling you this was a vote for "unity" and blah blah blah -> is a liar and they know it! This was a vote fo… https://t.co/MbSuzGbFhM

Ook haalde Duke uit naar Clinton en riep hij op de Democraat "op te sluiten":

Zowel Duke als de KKK riepen tijdens de campagne hun aanhangers op om op Trump te stemmen. Zij prezen hoe de Republikein opkwam voor de witte Amerikaan. Trump wees na de steunbetuiging het gedachtegoed van de Klan af en zei tegen racisme te zijn.

Meer wereldleiders feliciteren Trump

Meer wereldleiders hebben Donald Trump gefeliciteerd met zijn verkiezingsoverwinning. De Duitse bondskanselier Merkel heeft Donald Trump niet alleen gefeliciteerd, maar hem ook voor de zekerheid maar even herinnerd aan de gemeenschappelijke waarden waarop de nauwe band met Amerika is gebaseerd. ,,Duitsland en Amerika zijn door waarden met elkaar verbonden: democratie, vrijheid, respect voor het recht en de menselijke waardigheid – ongeacht herkomst, huidskleur, geloof, geslacht, seksuele oriëntatie of politieke opvattingen’’. Op basis van die waarden, zei Merkel, ,,bied ik de toekomstige president van de Verenigde Staten van Amerika, Donald Trump, nauwe samenwerking aan.’’

Kanzlerin #Merkel zum Ausgang der US-Präsidentschaftswahl: #USElection2016 pic.twitter.com/f2A3dN5Nob

— Steffen Seibert (@RegSprecher) 9 november 2016

Ook de Franse president François Holland heeft Trump inmiddels gefeliciteerd. Maar het staatshoofd ging erna direct over in mineurstemming en zei: "Deze Amerikaanse verkiezingen zijn het begin van een periode van onzekerheid". Volgens Hollande betekent de uitslag dat Frankrijk zich sterker zal moeten opstellen en dat de Europese Unie meer eensgezindheid moet tonen.

Twitter avatar fhollande François Hollande Je viens de m'exprimer au sujet de l'élection présidentielle américaine. https://t.co/ZCwHUPtuPL

De Chinese president Xi Jinping heeft Trump opgebeld om hem persoonlijk te feliciteren, meldt de Chinese staatstelevisie. De Iraanse resident Hassan Rouhani zei dat de verkiezingsuitslag in de VS "geen gevolgen heeft" voor het beleid van Teheran. Hij wees erop dat het nucleaire akkoord dat met het Westen bereikt werd is vastgelegd in een VN-resolutie - en niet door één land kan worden ingetrokken. Trump heeft tijdens de campagne meermaals kritiek geuit op de deal met Iran.

‘De westerse naoorlogse elite is knock-out’

De overwinning van Trump is symptomatisch voor de nederlaag van het liberaal democratische systeem, schrijft NRC-medewerker Hubert Smeets in een opiniestuk:

"Boud gesteld loopt zelfs de hele naoorlogse periode voor het Westen op zijn eind. Het burgerlijke systeem, dat er sinds de Tweede Wereldoorlog op was gericht om het onvermijdelijke gewone volk te verzoenen met de in elke samenleving even onvermijdelijke elite, is door Trump gekraakt."

Als de VS nog steeds een voorbeeld zijn voor Europa, zijn anti-establishmentbewegingen in Europa, zoals die van Geert Wilders en Marine Le Pen, volgend jaar bij de verkiezingen aan de winnend hand. Dan zal een nieuwe wereldorde ontstaan, zo betoogt Smeets.

Lodewijk Asscher: 'Verkeerd om kiezers weg te zetten en de sociale ongelijkheid te laten toenemen'

Bij een werkbezoek aan het UWV in Amsterdam Nieuw-West, op woensdagochtend, noemde vicepremier Lodewijk Asscher (PvdA) het "heel heftig” dat een kandidaat tot president is gekozen "die zich zo extreem heeft uitgelaten over bevolkingsgroepen”, zo vertelde Asscher aan NRC-redacteur Petra de Koning.

Asscher, kandidaat-lijsttrekker van zijn partij, zei ook dat de uitkomst laat zien wat de globalisering bij veel mensen heeft teweeg gebracht: "Het idee: ik word vernederd, weggezet. Het verhaal van de deplorables. Zo ervaren mensen dat en als je dat negeert, voelen mensen zich bijna gedwongen om aan zo’n noodrem te trekken.” In de VS, zei Asscher ook, "gebeuren dingen altijd eerder dan hier”. De ‘les’ die hij eruit trekt: "Het is heel verkeerd om kiezers weg te zetten en mensen zonder kansen achter te laten en de sociale ongelijkheid te laten toenemen. Kennis, macht en inkomen moet je delen. Dat was al de analyse die ik voelde, het is nu heel heftig zichtbaar geworden.”

Asscher had de uitslagen tot half vier in de ochtend gevolgd en was toen gaan slapen.

Turkije vraagt meteen om uitlevering Gülen

Nadat de Turkse president Recep Tayyip Erdogan Trump eerder vandaag al in een speech feliciteerde, ging de Turkse premier Binali Yildirim meteen al over tot een eerste verzoek. Hij riep Trump op geestelijk leider Fethullah Gülen, die de Turkse staat ervan verdenkt achter de coup van 15 juli te zitten, uit te leveren aan Turkije. Gülen woont al jaren in de VS in ballingschap. "Ik vraag aan de nieuwe president, de op de bodem van de Verenigde Staten levende Fethullah Gülen onmiddellijk aan ons land uit te leveren," aldus Yildirim woensdag in Istanbul

Frankrijk en Iran reageren

De Franse minister van Buitenlandse zaken Jean-Marc Ayrault heeft tegen de zender France 2 gereageerd op de verkiezing van Trump. "Europa mag niet terugdeinzen in het verdedigen van de belangen van haar inwoners nu Trump's verkiezing de onzekerheid van na de Brexit-stem vergroot," aldus Ayrault.

"Europa kan niet wegzakken na Brexit en na de verkiezing van Trump, met alle vragen die dat oproept. Europa moet samen sterk zijn, actiever en offensiever zijn, zelfs alleen om zichzelf te beschermen."

Ook Iran heeft inmiddels op de verkiezing van Trump gereageerd. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif benadrukte in een verklaring tijdens een bezoek aan Roemenië dat hij uitgaat van het voortzetten van de bestaande lijn. "De Verenigde Staten moeten hun beloftes in het nucleaire akkoord nakomen als een multilaterale internationale overeenkomst," aldus Zarif.

Wie is de Trump-kiezer?

Trump won met grote meerderheid, dat staat vast. Maar wie zijn al die Amerikaanse kiezers eigenlijk, die op de Republikeinse kandidaat stemden? NRC-redacteur Toon Beemsterboer bekeek de gegevens uit de exit polls. Vrouwen hebben met een verschil van dubbele cijfers voor Hillary Clinton gekozen, terwijl witte mannen overweldigend voor Trump hebben gestemd. En terwijl meer dan de helft van de witte kiezers voor Trump ging, stemde bijna 9 van de 10 zwarten en tweederde van de latino’s op Clinton.

Niettemin deed Trump het onder latino’s beter dan verwacht: volgens exit polls stemde 29 procent op hem. Ook opvallend: blanke evangelicals stemden toch in grote meerderheid op Trump met 81 procent, tegen 16 procent voor Clinton.

Obama feliciteert Trump

De huidige Amerikaanse president Barack Obama heeft Donald Trump gefeliciteerd, meldt CNN. Campagnemanager van Trump Kellyanne Conway vertelde de zender dat Obama Trump gebeld heeft. Volgens Conway was het een "geweldig gesprek" en zullen de twee elkaar snel ontmoeten in Washington.

Officieel moet het Witte Huis nog reageren. Eerder zei men al wel ruimte te zullen laten in Obamas schema om deze week een ontmoeting met Trump te kunnen plannen.

Huilen of lachen: zo reageerde Amerika

Gejuich, gelach, gehuil of juist doodse stilte. The New York Times filmde de reactie van verschillende groepen op de overwinning van Trump. Achter elkaar gezet geeft het filmpje een mooi beeld van een verscheurd Amerika.

Natuurlijk wisten The Simpsons deze uitslag al in 2000

Het is de ergernis van menig komedieschrijver: je bedenkt een grap, maakt er een sketch van en… dan blijken The Simpsons het al te hebben gedaan. Na 28 seizoenen op televisie is er eigenlijk niets dat het geelgekleurde tekenfilmgezin nog niét heeft meegemaakt. Zo bezien is het nauwelijks verwonderlijk dat de serie al eens een aflevering maakte waarin Trump president werd.

Op twee shots uit het jaar 2000 is te zien hoe Trump zwaaiend een roltrap afdaalt en voor een spreekgestoelte een toespraak houdt. Twitteraars hebben de beelden naast twee foto’s van dit jaar gezet. De gelijkenis is beangstigend accuraat:

The Simpsons nailed it. (via fb)#ElectionNight #Elections2016 #Trump pic.twitter.com/cqHAhScBiR

— Merijn© (@MerijnAAA) 9 november 2016

Het enige dat eigenlijk niet klopt, is het jaartal. The Simpsons gingen ervan uit dat Trump pas in 2030 president van de VS zou worden. Heel goed voor het land pakte die verkiezing in de serie niet uit: de Amerikaanse economie ligt compleet in puin en de post komt in hologrammen. Een waarschuwing, zei een van de makers eerder dit jaar.

Waarom Trump wel eens heel machtig kan worden

Buiten de verkiezingsoverwinning van Donald Trump was het voor de Republikeinse Partij ook een grote dag, omdat zowel in het Huis van Afgevaardigden als in de Senaat opnieuw een meerderheid werd behaald. Hierdoor kan Trump weleens een heel machtige president worden, schrijft NRC-redacteur Maartje Somers:

Premier Rutte feliciteert Trump

Premier Mark Rutte feliciteert Donald Trump van harte met zijn verkiezingsoverwinning, heeft hij zojuist aan meerdere Nederlandse media laten weten. In zijn reactie zegt Rutte er naar uit te kijken "de goede samenwerking voort te zetten met de nieuwe Amerikaanse regering".

Twitter avatar JaapJansen Jaap Jansen Rutte: 'Ik wens hem [Trump] van harte geluk. Ik kijk er naar uit om de goede samenwerking voort te zetten' @BNR https://t.co/HQOnmnXiu6

'Het is een stem tegen het good old boys network. Tegen de politieke correctheid.'

In Arizona, vlakbij de grens met Mexico, gingen boze, witte Amerikanen massaal naar de stembus. NRC-correspondent Diederik van Hoogstraten sprak met enkele stemmers die Trump daar aan de overwinning hielpen:

Documentairemaker Michael Moore had het maanden geleden al voorspeld: Trump gaat winnen

Niet eerder in zijn leven wilde Michael Moore zó graag dat zijn ongelijk werd bewezen. De Amerikaanse documentairemaker, bekend van het prijswinnende Bowling for Columbine, voorspelde afgelopen zomer in een essay al dat Donald Trump de presidentsverkiezingen zou winnen. Hij noemde vijf redenen, die opvallend veel voorspellende waarde blijken te hebben gehad:

  1. Staten in de zogenoemde Rust Belt - het midden van de VS en het hart van de teloorgegane, zware industrie – die van oudsher Democratisch stemmen, zullen door Trump worden binnengehaald. Dit gebeurde inderdaad met Ohio, Pennsylvania en Wisconsin.
  2. Volgens Moore zou de uitstervende dominantie van de Angry White Man in de Amerikaanse politiek ervoor zorgen dat Clinton niet wordt gesteund. Na acht jaar onder leiding van een zwarte president zou de witte Amerikaan in het nauw liever stemmen op Trump, met wie ze zich wel kunnen identificeren.
  3. Niet de populariteit van Trump, maar de impopulariteit van Clinton zou de doorslag geven volgens Moore. Veel Amerikanen beschouwden haar inderdaad als corrupt en als een vertegenwoordiger van ‘oude politiek’.
  4. Teleurgestelde Bernie Sanders-aanhangers zorgen voor een minder massale steun onder Democraten voor Clinton.
  5. Volgens Moore zouden veel mensen op Trump stemmen, niet omdat ze hem steunen, maar uit rebellie: eenmaal alleen in het stemhokje kan niemand je dwingen politiek correct te zijn. Ze stemmen Trump, gewoon omdat het kan.

Wat de overwinning van Trump laat zien

NRC-correspondent Guus Valk schreef een analyse van de overwinning van Trump, die niet alleen voor Amerika maar voor de hele wereld als een verrassing kwam. Toch waren de voortekenen wel zichtbaar, schrijft Valk.

Trump wist waar zijn electoraat lag: bij de verliezers van de globalisering. Hij bezocht de leeggelopen kolengebieden, de voormalige industriesteden, de vergrijzende plattelandsstreken. Hij appelleerde aan hun woede, argwaan en vreemdelingenhaat. Het is opmerkelijk dat Trump vaak goed scoorde op dezelfde plekken als waar Bernie Sanders het tijdens de Democratische voorverkiezingen goed deed, en waar ook Obama in 2008 won: het industriële midwesten, waar de haat tegen instituties diepgeworteld is.

Door zijn aantrekkingskracht wist Trump ook de Republikeinse Partij op zijn grondvesten te doen schudden. In die zin is de verkiezing van Trump, schrijft Valk, "een afrekening met, zoals Trump het zelf noemde, 'de corrupte elite'."

Voor Democraten breekt een angstige periode aan. Niet alleen wordt Trump president, ook behielden de Republikeinen hun meerderheid in zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden. Ook kan Trump waarschijnlijk meerdere nieuwe rechters in het Hooggerechtshof benoemen.

Democraten vrezen dat in januari een tijd aanbreekt in Washington waarin de resultaten van de acht Obama-jaren teniet worden gedaan. Hij heeft zich al uitgesproken tegen internationale afspraken over het tegengaan van klimaatverandering, tegen vrijhandelsakkoorden, tegen Obama’s nieuwe zorgstelsel, en tegen immigratiehervorming.

Dit zei Trump in zijn overwinningsspeech

Het was een behoorlijke verandering, de plots milde toon die Donald Trump aansloeg in zijn overwinningsspeech. Rond 08:30 uur Nederlandse tijd betrad Trump het podium in het New York Hilton-hotel. In plaats van op te roepen tot haar arrestatie, gaf hij aan Hillary Clinton gefeliciteerd te hebben met haar campagne. "Ze vocht heel hard. We mogen haar heel dankbaar zijn," aldus Trump. Ook zei Trump van plan te zijn "samenwerkingen op te gaan zoeken in plaats van conflicten".

Bekijk hieronder de hele speech

Poetin feliciteert Trump

De Russische president Vladimir Poetin heeft Donald Trump via een telegram gefeliciteerd met zijn overwinning, meldt persbureau AP. Met een korte verklaring liet het Kremlin weten dat Poetin hoopt samen te kunnen werken om de banden tussen de twee landen te verbeteren. Ook hoopt Poetin te bouwen aan "een constructieve dialoog die uitgaat van principes als gelijkheid, wederzijds respect en werkelijke aandacht voor elkaars belangen".

Trump, een introductie

In maart van dit jaar leek Donald Trump al af te steven op een overwinning van de voorverkiezing van de Republikeinse Partij. Maar wie is hij eigenlijk, vroegen veel mensen zich af. Buitenlandredacteur Maartje Somers schreef destijds "een kleine doopceel van de man die in de Amerikaanse verkiezingen de ene overwinning na de andere boekt.

Positief gesteld is Donald Trump een gewiekste zakenman die alles aanpakt, risico’s durft te nemen en wetten en regels in zijn voordeel weet uit te buiten.

Negatief gesteld is hij een ondernemer die met hagel schiet, die vier keer zakelijk failliet ging en wiens rijkdom bij coherentere, minder impulsieve bedrijfsvoering waarschijnlijk vele malen groter was geweest.

'We fucking did it! President Trump! Amerika verenigd!'

Correspondent Hans Klis mengde zich onder Trump-aanhangers op de straten van New York. Waar de presidentskandidaat eerder op dinsdag nog werd uitgejouwd, worden juist zijn supporters gedurende de nacht steeds luidruchtiger én uitbundiger.

Aanvankelijk was het groepje klein. De fanatiekelingen. De peilingen wezen op een waarschijnlijk verlies van de New Yorkse zakenman. Met elke staat die Trump binnensleepte werd de zee van rode ‘Make America Great Again’ petjes groter. De menigte luider. „Hij heeft Florida! Wisconsin! Iowa! Demp het moeras!” Zelfs voorbijrijdende politieauto’s toeteren alsof hun voetbalteam gewonnen heeft.

Twitter avatar rechterhans Hans Klis Even snel een update vanaf het Hilton. https://t.co/DgBVCtyXB5

Koenders: samenwerking VS noodzakelijk

Minister Koenders van Buitenlandse Zaken wil niet te hard van stapel lopen over de uitverkiezing van Trump. Hij is vooral benieuwd wat hij met de NAVO van plan is. Samenwerking met de VS blijft noodzakelijk voor Nederland, zegt hij, met name op het gebied van klimaatverandering en het bestrijden van terrorisme. De handel met de VS levert volgens Koenders 600.000 banen op voor Nederland.

Reacties uit Brussel, Rusland en de Filippijnen

Voorzitter Martin Schulz van het Europees Parlement zegt dat het lastiger wordt voor de EU om samen te werken met Trump. Toch moet Europa volgens hem de toekomstige president van de Verenigde Staten respecteren. Ook Federica Mogherini, de hoge vertegenwoordiger van Buitenlandse Zaken voor de Europese Commissie, reageerde via Twitter.

Twitter avatar FedericaMog Federica Mogherini EU - #US ties are deeper than any change in politics. We'll continue to work together, rediscovering the strength of Europe

De voorzitter van Doema, het Russische parlement, heeft de hoop uitgesproken dat er met Trump een meer constructieve dialoog gevoerd kan worden dat met Obama. Ook het hoofd van het Russische staatsinvesteringsfonds denkt dat Trumps verkiezing gunstig is voor Rusland en dat er minder geopolitieke spanningen zullen zijn. De financiële markten zullen volgens hem “net als na de Brexit” snel herstellen.

President Rodrigo Duterte van de Filippijnen feliciteert Trump en zegt met hem samen te willen werken om de verhoudingen tussen zijn land en de VS te versterken. In de afgelopen weken leek Duterte zich juist van de VS af te keren. Hij kondigde zelfs een “scheiding” aan.

Europese beurzen in het rood na verkiezing Trump

Nadat de Aziatische beurskoersen al in de rode cijfers doken, zijn ook de Europese beurzen in het rood geopend na de verkiezingswinst van Donald Trump. De Nederlandse AEX-index stond kort na de openingsbel 2,9 procent lager op 437,08 punten. De MidKap zakte 2,8 procent tot 625,76 punten.

De beurs in Londen verloor 1,9 procent, Parijs zakte 2,7 procent.

Trump in overwinningsspeech: president voor alle Amerikanen

Donald Trump is zojuist begonnen aan zijn overwinningsspeech. Hierin sprak hij hij als eerste over Hillary Clinton, en de campagne die zij voerde.

"Ik ben zojuist gebeld door Hillary Clinton. Zij feliciteerde ons met de overwinning, ik haar en haar familie met de campagne die zij gevoerd heeft. Ze vocht heel hard. We mogen haar heel dankbaar zijn."

Volgens Trump is het tijd om nu verder te gaan, nu er een Republikeins congres is gekozen. Trump sloot zijn speech af met de woorden: "I love this country".

Enkele quotes uit de toespraak:

"Het is tijd om samen te komen als één verenigd volk en de wonden van verdeeldheid te verbinden. Ik beloof om president te worden voor alle Amerikanen."

"We nemen niet langer genoegen met minder dan het beste. Geen droom is te groot, geen uitdaging is groot. Niets van wat we willen voor onze toekomst is onmogelijk."

"De vergeten mannen en vrouwen van dit land zullen niet langer vergeten zijn."

"We delen alles gelijk met andere volkeren en landen. We gaan samenwerkingen opzoeken in plaats van conflicten."

Mike Pence: het Amerikaanse volk heeft gesproken

De aanstaand vicepresident Mike Pence heeft zojuist in het Hilton-hotel de Republikeinse aanhang toegesproken. "Het is een historische nacht. Het Amerikaanse volk heeft gesproken, het volk heeft zijn nieuwe kampioen gekozen."

Pence noemde het een voorrecht te mogen dienen als de nieuwe vicepresident. Hij bedankte de kiezers door voor het vertrouwen in het team en de kans die hij en Trump krijgen om een regering te gaan vormen. Hierop kondigde hij Trump aan. "Wiens visie (...) Amerika weer groots gaat maken."

Clinton erkent verlies aan Trump

Hillary Clinton heeft zojuist haar verlies toegegeven aan Donald Trump. Dat melden CNN en MSNBC. In een telefoongesprek zou ze hem gefeliciteerd hebben met de overwinning. Trump wordt elk moment verwacht op het podium in het Hilton-hotel, waar hij zijn verkiezingsoverwinning zal opeisen. Clinton liet via haar campagneleider weten niet te zullen speechen.

De Republikeinse partij heeft inmiddels de overwinning geclaimd, en feliciteert Trump en Pence via Twitter.

Twitter avatar GOP GOP Congratulations to President-elect @realDonaldTrump and VP-elect @mike_pence on their historic win! We did it! https://t.co/7Rr1K7SeTA

AP: Trump 45ste president van de Verenigde Staten

Persbureau AP maakt the call als eerste, en roept Donald Trump uit tot winnaar van de presidentsverkiezingen. Nog niet alle uitslagen zijn binnen en er wordt nog geteld, maar op basis van de overwinning in Wisconsin (10 kiesmannen) is AP er nu zeker van: Donald Trump wordt de volgende president van de Verenigde Staten.

Twitter avatar AP The Associated Press BREAKING: Donald Trump is elected president of the United States. https://t.co/yJpgfsAbc6

Trump gearriveerd bij Hilton-hotel

Donald Trump is inmiddels gearriveerd bij zijn verkiezingshoofdkwartier in het Hilton-hotel in Midtown Manhattan, waar hij straks zijn kiezers zal toespreken en de overwinning zal claimen. Voor het gebouw staan demonstranten die leuzen tegen Trump scanderen.

Verderop in New York, bij Trump Tower, is ook een menigte samengekomen. Ook daar klinkt weinig gejuich, maar vooral discussie en boegeroep. Correspondent Hans Klis:

Buitenlandministers reageren op voorsprong Trump

De Zuid-Koreaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft gezegd te verwachten dat de VS onder Trump de druk op Noord-Korea houden. "Kandidaat Trump heeft zich duidelijk over zijn positie uitgesproken door na de nucleaire test van Noord-Korea te zeggen dat zo'n provocatie een directe dreiging voor de Verenigde Staten inhoudt."

De Franse buitenlandminister Ayrault zegt dat het waarschijnlijk is dat Trump president wordt en dat Frankrijk een bondgenoot van de VS blijft. De relatie tussen de VS en Europa moet sterk blijven, zei hij ook. Trumps persoonlijkheid roept volgens Ayrault wel vragen op over het beleid dat Amerika zal voeren. De VS zal volgens hem helder moeten maken wat het standpunt is over klimaatverandering, de nucleaire deal met Iran en de oorlog in Syrië.

In Duitsland reageerde Norbert Röttgen, voorzitter van het buitenlandcomité van de Bondsdag en lid van Merkels CDU. “We realiseren ons nu dat we geen idee hebben wat deze Amerikaanse president zal doen als de stem van woede de machtigste man op aarde wordt.” Hij zei ook niet zeker te zijn wat de reactie van de Duitse regering zal zijn, als Trump inderdaad president wordt.

Clinton speecht niet in Javits Center

Hillary Clinton zal op de verkiezingsavond haar kiezers niet meer toespreken. Campagneleider John Podesta heeft dat zojuist in het Javits Center medegedeeld, waar duizenden fans van Hillary Clinton wachtten op haar komst. Podesta riep hen op naar huis te gaan, hoewel hij Clintons verlies nog niet toegaf. "Het is nog niet voorbij."

BREAKING: Clinton campaign chair says "she is not done yet", will have more to say tomorrow & tells folks to leave Javits Ctr. for the night pic.twitter.com/SM24sGkLDG

— CNBC Now (@CNBCnow) November 9, 2016

Clinton wint 3 kiesmannen in Maine, Trump 1

In de staat Maine wint Hillary Clinton drie kiesmannen volgens persbureau Reuters en tv-zender ABC, Trump krijgt de vierde. Maine is één van de staten waar het winner takes all-principe niet geldt. Momenteel moet Trump nog vier kiesmannen binnenhalen om zeker te zijn van de overwinning.

Huffington Post noemt Trump niet meer standaard racist

De Amerikaanse nieuwssite de Huffington Post zal bij berichtgeving over Donald Trump niet langer meer bij elk artikel onderaan de volgende disclaimer zetten, zo meldt Politico:

"Editor’s note: Donald Trump regularly incites political violence and is a serial liar, rampant xenophobe, racist, misogynist and birther who has repeatedly pledged to ban all Muslims — 1.6 billion members of an entire religion — from entering the U.S."

De Huffington Post heeft dat maandenlang volgehouden. In een brief aan de redactie zegt chef politiek van de site dat er met een schone lei begonnen dient te worden:

"Als hij op een racistische manier regeert, behouden we ons het recht voor het weer toe te voegen. Dit getuigt van respect aan het presidentschap, iets dat Trump en zijn aanhang nooit hebben gedaan."

Toen Trump zijn campagne begon om de Republikeinse presidentskandidaat te worden begon, besloot de Huffington Post alle berichten daarover in de sectie entertainment te plaatsen. Daar kwam de site in december 2015 op terug, toen Trump voorstelde om moslims niet meer tot de VS toe te laten. Vanaf dat moment was Trump volgens de Huffington Post een reële dreiging voor de veiligheid van Amerika, en werden berichten weer in de sectie politiek geplaatst.

Trump wint Pennsylvania: nog 5 kiesmannen nodig

Volgens persbureau AP wint Donald Trump de 20 kiesmannen in Pennsylvania. Hiermee lijkt het doek definitief gevallen voor Clinton - Trump heeft nog vijf kiesmannen nodig, met trouw Republikeins-stemmende staten als Alaska en Arizona waarvan de resultaten nog moeten binnenkomen.

Twitter avatar AP The Associated Press BREAKING: Trump wins Pennsylvania. @AP race call at 1:36 a.m. EST. #Election2016 #APracecall https://t.co/QkIQdGS24O

'Republikeinen behalen ook meerderheid in Senaat'

De Republikeinen hebben in de staat Pennsylvania de Senaatsverkiezingen gewonnen, waardoor ze volgens persbureau AP zeker zijn van de meerderheid in de Senaat - mits Louisiana en Alaska kunnen worden behouden. Eerder werd al bekend dat er ook in het Huis van Afgevaardigden een Republikeinse meerderheid is. Het heeft er alle schijn van dat ook het Witte Huis wordt door een Republikein, Donald Trump heeft nog 25 kiesmannen nodig om de overwinning veilig te stellen.

Twitter avatar GOP GOP Congratulations to the @SenateGOP for maintaining their majority! https://t.co/dqI4ypUuOR

Californië en Massachusetts stemmen voor legale softdrugs

Kiezers in de Amerikaanse staten Californië en Massachusetts hebben dinsdag vóór de legalisering van cannabis gestemd. Via een referendum hebben de kiezers in de staten zich in een meerderheid uitgesproken voor een nieuwe wet waarmee marihuana uit de criminaliteit wordt gehaald.

Tot nu was marihuana al legaal in de staten Alaska, Colorado, Oregon en Washington als ook in het hoofdstedelijk district Washington, D.C. Met de twee extra staten stijgt het aantal Amerikanen dat in een staat woont met legale wiet van 5 procent naar 20 procent, zo berekent The New York Times.

Canadese immigratiewebsite uit de lucht

Bij het vooruitzicht dat Donald Trump de komende vier jaar president van de Verenigde Staten wordt, kijken veel Amerikanen over de grens. Waar er vooraf nog grappen werden gemaakt over immigreren naar Nieuw-Zeeland en Canada, lijkt het nu serieus geworden: de website van de Canadese immigratiedienst CIC kan het vele verkeer niet aan en is uit de lucht. De laatste keer dat dit gebeurde was tijdens Super Tuesday, toen Trump de nominatie voor de Republikeinse Partij in de wacht sleepte.

Beurskoersen kelderen bij voorspelde overwinning Trump

De mogelijke uitverkiezing van Trump tot president leidt op verschillende markten tot onrust. De Mexicaanse peso verloor 13 procent ten opzichte van de dollar. De dollar verloor ten opzichte van de Japanse yen. De beurzen in Azië zakten ook door het nieuws, net als de olieprijs. De goudprijs steeg juist.

Lees het volledige nieuwsbericht: Markten reageren heftig op voorsprong Trump

Javits Center loopt langzaam leeg

Bij het hoofdkwartier van Hillary Clinton in het Javits Center lijkt het verlies al te zijn geaccepteerd. Ongeloof heerst; supporters troosten elkaar. Er klinkt geen muziek en sinds een paar uur zijn ook de verkiezingsuitzendingen op stil gezet. Waar het eerder op de avond nog volgepakt was in de gangen, laten foto's die zojuist werden gemaakt een ander beeld zien.

Bekijk de In Beeld-serie:: Ongeloof bij Hillary-fans
Twitter avatar ABCLiz Liz Kreutz Crowd is thinning out here at Javits. Some staffers tearing up. No music playing. Anxious/somber mood to say least
Twitter avatar woodruffbets Betsy Woodruff Inside Javits. A few hours ago, this area was packed https://t.co/wOvnq5f1PR

Republikeinen behouden meerderheid Huis van Afgevaardigden

De Republikeinse Partij behoudt een meerderheid in Huis van Afgevaardigden. Dat bevestigen onder meer CNN en persbureau AP.

Twitter avatar AP_Politics AP Politics Results are still being counted, but Republicans have already won enough seats to control the House.… https://t.co/ZZr8pe69Gb

Voor het behalen van een meerderheid zijn 218 zetels nodig in het 435 zetels tellende Huis. Op dit moment, met nog 59 zetels te verdelen, heeft de Republikeinse Partij 219 zetels tegen 157 voor de Democraten.

Clinton wint in Nevada

Volgens persbureau AP en Fox News gaan de zes kiesmannen van de staat Nevada naar Hillary Clinton. Hiermee is het verschil in kiesmannen op dit moment 29 in het voordeel van Trump. Clinton staat nu op 215 kiesmannen, Trump op 244. Voor een overwinning zijn 270 kiesmannen nodig.

Trump wint Iowa, 26 kiesmannen verwijderd van presidentschap

Ook Iowa gaat naar Trump: 6 kiesmannen erbij. Daarmee staat Trump op 244 en heeft hij nog 26 kiesmannen nodig voor het presidentschap.

Twitter avatar FiveThirtyEight FiveThirtyEight Trump wins Iowa. Our model now gives him a 78 percent chance of winning the election. https://t.co/3OWCgVyEjg

Zo is de stemming in New York

NRC-redacteuren Emilie van Outeren en Hans Klis zijn aanwezig in New York. Van Outeren woont de bijeenkomst van de Democraten bij, waar de sfeer gedurende de nacht steeds stemmiger werd:

Twitter avatar ecvano Emilie van Outeren Jordan Turner gaat naar huis. 'Gelooft iemand nog dat ze gaan winnen?' https://t.co/NoZj1AODiN

Hans Klis loopt door de straten van de stad. Daar worden de Trump-aanhangers uitbundiger en vrolijker. "Lock her up!", scandeerden sommigen daar. "Sluit haar op", verwijzend naar Clinton, die volgens sommige Trump-stemmers opgesloten moet worden voor het e-mailschandaal waarin ze verwikkeld is.

Twitter avatar rechterhans Hans Klis Iowa! Georgia! De staten worden met gejuich ontvangen. Ze tellen mee https://t.co/xzbqdyhwhy
Twitter avatar rechterhans Hans Klis Drain the swamp. Lock her up https://t.co/Wwp5bAeAHn

Washington Post: Utah naar Trump

Volgens de Washington Post is het al zeker: Utah gaat naar Trump, dat betekent 6 kiesmannen. Trump staat dan op 238 kiesmannen, en heeft er dan nog maar 32 nodig om president te worden. Voor Clinton begint het steeds somberder eruit te zien: ze staat op 209.

Blanke vrouwen kiezen voor Trump, Afro-Amerikanen massaal naar Clinton

Voorafgaand aan de verkiezingen is er veel geschreven over de polarisatie in de Verenigde Staten. Peilingen lieten zien dat er duidelijke scheidslijnen liepen tussen verschillende bevolkingsgroepen die dan wel voor Clinton, dan wel voor Trump stemden. Afro-Amerikanen? Die zouden massaal kiezen voor Clinton. Latino’s? Ook Clinton. Witte, laagopgeleide mannen? Trump.

Volgens onderzoeksbureau Edison Research hebben die scheidslijnen zich ook tijdens de verkiezingen gehandhaafd. Trump zou dinsdag tweederde van de laagopgeleide blanke Amerikanen voor zich gewonnen hebben, terwijl hoogopgeleide blanke Amerikanen evenredig over Clinton en Trump verdeeld waren. Opvallend: hoewel Trump zich meermaals niet al te vriendelijk over vrouwen uitliet, koos een meerderheid van de blanke vrouwen voor de Republikein.

Afro-Amerikanen waren duidelijk in hun oordeel: negen van de tien ging voor Clinton. Bij Amerikanen van Aziatische afkomst en latino’s won Clinton tweederde van de kiezers. Al heeft het Clinton vooralsnog geen voorsprong op kunnen leveren.

FiveThirtyEight: grote kans dat Trump wint

Ook de statistici van FiveThirtyEight geven Trump nu een grote kans om de 45ste president van de Verenigde Staten te worden. Alleen als Clinton Arizona wint, een staat die al verkiezingenlang naar de Republikeinen gaat, zit winst er nog in:

Twitter avatar FiveThirtyEight FiveThirtyEight Fact is, unless Clinton somehow wins in Arizona, Trump is going to be the next president. #ElectionNight https://t.co/8zWKbFpoUj

Washington naar Clinton, Trump wint Georgia

De staat Washington (12 kiesmannen) gaat naar Clinton. Geen verrassing. AP en Fox News melden dat Georgia, met zijn 16 kiesmannen, naar Trump gaat. Tussenstand: 232 van Trump, tegenover 209 van Clinton.

Bij de Democraten is het stil

NRC-redacteur Emilie van Outeren is bij de Democraten in New York, waar het stilgevallen is.

Twitter avatar ecvano Emilie van Outeren Het is hier heel erg stil https://t.co/tVW5UTZDz8

Ook CNN meldt nu dat Florida naar Trump gaat

Het heeft even geduurd, maar ook CNN meldt nu dat Florida naar Trump gaat. Dat betekent dus definitief 29 kiesmannen voor Trump erbij. De Republikein heeft nu 217 kiesmannen, tegenover de 191 van Clinton. 270 zijn er nodig voor het presidentschap. Als Trump Michigan en Wisconsin ook wint, kan Clinton het hoogstwaarschijnlijk niet meer redden.

Twitter avatar CNN CNN BREAKING: Donald Trump will win Florida’s 29 electoral votes, CNN projects https://t.co/zwwtDtlYFz #ElectionNight https://t.co/DHxEDpKKEs

Aziatische beurzen reageren nerveus

Waar in Europa en de VS verkiezingsdinsdag nog in volle gang is, is in Azië the day after inmiddels begonnen. Op de effectenbeurs in Tokyo kijken beleggers nerveus naar de race die zich momenteel ontvouwt. De Nikkei-index ging, met het vooruitzicht dat protectionist Trump op winst ligt, hard onderuit: rond kwart over 5 in de ochtend stond deze graadmeter 4 procentpunten in de min.

Met name de exporterende bedrijven die veel handel drijven met Amerika boeken flinke verliezen, zoals de autobedrijven Toyota (- 5,7 procent) en Mazda (-7,2 procent) en spelcomputerfabrikant (-4 procent).

Clinton wint Oregon

De westelijke staat Oregon gaat naar Clinton: 7 kiesmannen. Trump staat nu op 216, Clinton op 197.

Twitter avatar CBSNews CBS News JUST IN: Hillary Clinton wins Oregon, CBS News projects #CBSElection #Election2016 https://t.co/H9n7JKbYS7 https://t.co/PY6WxOmdkY

Euforie in New York bij Trump-aanhangers

NRC-correspondent Hans Klis is nog steeds bij Trump-aanhangers in New York. De euforie slaat toe nu de overwinning binnen handbereik lijkt voor de Republikein:

Met trots noemen sommige aanhangers die zich schuin voor het New York Hilton Midtown hebben verzameld de steeds waarschijnlijkere overwinning van Donald Trump "een tweede Brexit". "Een terugkeer naar Amerikaanse waarden en normen'" zegt de een. 'Een duidelijk teken dat we geen one global nation zijn. Wij zijn Amerika', zegt een ander. Maar het is bovenalles een verzet tegen nog vier jaar Obama in de huid van Clinton.

Ze zijn heeeeel blij hier. 'Geen tweede Brexit maar terugkeer naar Amerikaanse sanity' #trump #ElectionNight #us2016election pic.twitter.com/aJl07L4Kj9

— Hans Klis (@rechterhans) November 9, 2016

Sfeer in Tivoli slaat dramatisch om

NRC-redacteur Merijn de Waal is nog steeds in TivoliVredenburg in Utrecht tijdens Election Night.

"De aanvankelijk nog vrolijke stemming is dramatisch omgeslagen. Aan het begin van de avond had master of ceremony Maarten van Rossem de aanwezigen onder luid gelach nog verzekerd dat ,,de mafketel" Trump ,,geen kans maakt". Maar al spoedig na het vertrek van de bekende Amerika-deskundige (rond 2u) begonnen belangrijke uitslagen gunstig uit te vallen voor de Republikeinse kandidaat. De zaal, die voor de grote meerderheid uit Hillary-sympathisanten bestaat, ziet het gelaten aan. De enkele tientallen verkiezingsjunkies die na 4 uur 's ochtends nog in de concertstoelen hangen, zakken steeds verder onderuit. Op het balkon en bij de bar worden bittere grappen gemaakt over schuilkelders en noodrantsoenen, die nodig zouden zijn als Trump deze winnende koers doorzet. De paar Democratisch succesjes worden ondertussen gevierd: dat CNN de staat New Mexico, geheel zoals verwacht, aan Clinton toewijst, wordt met applaus onthaald."

Nog enkele tientallen verkiezingsjunkies in #tivoli #030 #electionnight

A photo posted by Merijn de Waal (@merijndewaal) on

Democratisch strateeg: 'Het is denk ik voorbij'

Nu Wisconcin en Michigan onverwacht spannend zijn geworden en zelfs naar Trump dreigen te gaan, raadpleegde NRC-correspondent Guus Valk een Democratisch strateeg met de vraag: Is het voorbij?

Twitter avatar apjvalk Guus Valk SMS aan een Democratische strateeg: Is het voorbij?
Antwoord: Ik denk het wel. Tenzij er een mirakel in Wisconsin gebeurt.

North Carolina is voor Trump

De 15 kiesmannen van North Carolina gaan naar Trump. "Een grote overwinning", aldus CNN. North Carolina is - naast Florida, dat naar verluidt ook voor Trump heeft gekozen - een van de cruciale swingstates in de huidige verkiezingen.

Zonder Michigan wordt het moeilijk voor Clinton

Het leek een zekerheidje voor Clinton: in Michigan zou de Democrate 10 kiesmannen oprapen in haar opmars richting het Witte Huis. Nu de eerste tientallen procenten binnen zijn, gaat Trump er echter aan de leiding. Mocht Clinton Michigan verliezen, dan wordt het wel heel moeilijk voor haar om nog te winnen:

Twitter avatar FiveThirtyEight FiveThirtyEight Right now, Trump leads in both Michigan and WI. If those leads hold, I don’t really see a path for Clinton to win. https://t.co/Yx9Sal6rBS
Twitter avatar apjvalk Guus Valk Zonder Michigan kan Clinton bijna niet meer winnen. De staat waar ze in de primaries tot ieders verrassing verloor van Bernie Sanders.

Californië naar Clinton, weer op voorsprong

Kuststaat Californië gaat, zoals verwacht, naar Clinton: 55 kiesmannen ontvangt ze daarmee. Ook de vier kiesmannen van Hawaii gaan naar Clinton. Idaho (4 kiesmannen) is voor Trump. Door de winst van Californië en Hawaii staat Clinton nu op voorsprong, 190 tegenover 171.

'Florida naar Trump'

Grote tegenvaller voor Clinton: Florida, een van de belangrijkste staten in deze race, zou naar Trump zijn gegaan. Dat meldt AP, al is het volgens Reuters nog too close to call. Florida is de grootste swingstate, met 29 kiesmannen.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk AP: Donald Trump wint definitief Florida.

Colorado ook naar Clinton

Hoewel de voorsprong van Trump nog groot is, is er wederom gunstig nieuws voor Clinton: Colorado (9 kiesmannen) heeft ze binnen.

Twitter avatar CNNPolitics CNN Politics BREAKING: Hillary Clinton will win Colorado’s 9 electoral votes, CNN projects https://t.co/yzr69NrOky #ElectionNight https://t.co/qEEW9XL1xv

Virginia naar Clinton

Goed nieuws voor Clinton: de dertien kiesmannen van Virginia gaan naar haar.

Clinton wint swing state Virginia. Maar de problemen stapelen zich op in veilig geachte staten Wisconsin, Minnesota, Michigan, Iowa.

— Guus Valk (@apjvalk) November 9, 2016

FiveThirtyEight: Trump op 55 procent

Ook de invloedrijke statistieksite FiveThirtyEight meldt nu dat er een grote kans is dat Trump wint: 55 procent.

Twitter avatar FiveThirtyEight FiveThirtyEight Trump wins Ohio. Our model now gives him a 55 percent chance of winning the election. #ElectionNight https://t.co/Ms0VEDAjnR

Trump wint belangrijke swing state Ohio

Trump had Ohio nodig, en hij heeft 'm binnen. De staat werd - naast onder meer Florida en North Carolina - aangemerkt als mogelijk cruciaal. Opnieuw een klap voor het Clinton-kamp. Bovendien is het ruim 40 jaar geleden dat een Republikein die won in Ohio, niet de verkiezingen won.

Ondertussen in het Trump-kamp

Ondertussen volgt Trump samen met zijn campagneteam en naasten de uitslagen in New York:

NRC-correspondent Hans Klis is ter plaatse en meldt dat de Trump-aanhangers alsmaar vrolijker worden. Zo'n dertig fans hebben zich verzameld nabij de verblijfplaats van de Republikein. Ze zwaaien met vlaggen en kartonnen borden:

Trump crowd is uitgelaten. pic.twitter.com/hyzEowWKpp

— Hans Klis (@rechterhans) November 9, 2016

New Mexico voor Clinton; Trump pakt Missouri

Nieuwe uitslagen komen zojuist binnen: New Mexico gaat net als in 2008 en 2012 naar de Democraten, terwijl de Republikeinen Missouri vasthouden. Clinton krijgt er 5 kiesmannen bij, Trump mag 10 kiesmannen toevoegen.

Twitter avatar CNN CNN BREAKING: Clinton will win New Mexico; Trump will win Missouri, CNN projects https://t.co/zwwtDtlYFz #ElectionNight https://t.co/EVRG8EBC8k

De tussenstand:

NRC

Tussenstand om 04:20 uur. NRC

 

Fox News: Virginia voor Clinton

Terwijl verschillende televisiestations en kranten de uitslag in swing state Virginia nog niet durven te 'callen', doet Fox-News dat wel. Het plaatst enig perspectief op het scenario dat zich nu lijkt te ontrollen waarin de Republikein het beter doet dan verwacht en zelfs op een mogelijke winst afstevent.

Let wel: dit is nog geen definitieve uitslag. We schrijven de staat daarom ook nog niet toe aan één van de kandidaten.

NYT: kans dat Trump wint bijna 75 procent

Voorspelde de New York Times zo'n uur geleden nog dat de kans dat Trump zou winnen op 52 procent ligt, inmiddels is dat al bijna 75 procent.

Twitter avatar m_thomastaylor Matt Taylor New York Times forecast as of 10:10pm ET shows 73% chance of Trump Presidency https://t.co/WmwS8EBcBW

Trump aan de leiding in belangrijke swing states

Donald Trump heeft zoals verwacht ook gewonnen in Montana. Hij mag 3 kiesmannen bijschrijven op zijn totaal. In verschillende swing states, zoals Iowa en Nevada, waar de stembussen om 04.00 uur zijn gesloten, kan nog geen duidelijke winnaar worden aangewezen.

De tussenstand:

NRC

De tussenstand om 04.00 uur. NRC

 

Ondertussen is het ook in Florida razend spannend. In de staat die vooraf als cruciaal werd bestempeld, gaat Trump aan de leiding met 49 procent van de stemmen tegenover 47,9 voor Clinton. In totaal is 95 procent van de stemmen geteld.

Ook in North Carolina (50,2 versus 47,2 procent) en Ohio gaat Trump aan de leiding.

Koers Mexicaanse peso onder druk

Intussen daalt de koers van de Mexicaanse Peso als gevolg van de resultaten tot op heden. Doordat Trump het beter doet dan verwacht, gaat de koers "through the floor", schrijft de Financial Times.

Twitter avatar FT Financial Times LATEST: Donald Trump gathers pace and the Mexican peso goes through the floor https://t.co/pd5c2b7ZAC https://t.co/ItWQzGwoCy

Ook de Japanse Yen doet het slecht ten opzichte van de Dollar:

Het verloop van de valutakoersen doet hiermee wat denken aan de Brexit-nacht, toen de Britse pond hard onderuit ging nadat een verwachte Bremain uitdraaide op een Brexit.

Connecticut voor Clinton; Louisiana voor Trump

En weer twee uitslagen erbij. Hillary Clinton mag zoals verwacht Connecticut bijschrijven, en mag daardoor 7 kiesmannen bij haar totaal optellen. Trump wint - ook niet onverwacht - Louisiana en krijgt er 8 kiesmannen bij.

'New York Times: Trump nu licht favoriet'

De New York Times, de Amerikaanse krant die de afgelopen weken voorspelde dat de kans dat Clinton president zou worden meer dan 90 procent was, stelt dat Trump nu licht favoriet is: 52 procent kans dat de Republikein wint, tegenover 48 procent voor de Democrate. Alles zal afhangen van de uitslagen in de swing states.

De laatste tussenstand:

pasted_image_at_2016_11_09_03_35_am_480

Spanning slaat toe in Clinton-kamp

De spanning begint toe te slaan in het Clinton-kamp in New York. Waren de Democraten eerder deze avond nog optimistisch gestemd over de kans op de overwinning, nu Trump het beter doet dan verwacht en aan de leiding gaat in verschillende swing states, worden de Clinton-aanhangers toch wat zenuwachtig.

Twitter avatar ecvano Emilie van Outeren Het Clinton publiek begint zenuwachtig te worden. 'Trump lijkt het overal beter te doen dan Romney.' https://t.co/9pKPUW2lDN

Texas en Arkansas naar Trump

Donald Trump is de eerste die de barrière van 100 kiesmannen slecht. De zakenman wint zoals verwacht de staat Texas en mag daarmee 38 kiesmannen bijschrijven. Ook pakt de Republikein Arkansas, de thuisstaat van Bill Clinton, goed voor 6 kiesmannen.

Trump leidt nu met 128 kiesmannen, tegenover 97 voor Clinton.

Vijf staten voor Trump, New York volgens verwachting naar Clinton

Donald Trump mag weer vijf staten aan zijn zegekar binden: Kansas (6 kiesmannen), Wyoming (3 kiesmannen) en North en South Dakota (beide 3 kiesmannen) gaan naar de Republikein. Ook Nebraska gaat naar Trump, maar in die staat geldt het winner takes it all-principe niet: Trump pakt daar 4 kiesmannen, en 1 gaat er naar Clinton.

Clinton pakt volgens verwachting haar thuisstaat New York, waar 29 kiesmannen te verdelen zijn.

De Democrate staat nu op 97 kiesmannen, tegenover 84 kiesmannen voor Trump. Swing states Florida, North Carolina, Ohio en Georgia worden nog altijd geteld en een duidelijk winnaar tekent zich daar nog niet af. In Florida heeft Trump met 91 procent van de stemmen geteld nog altijd een voorsprong van rond de 1,3 procentpunt op Clinton.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk KEY RACE ALERT: Blijf nog maar even wakker, het is echt heel close in Florida, North Carolina, Virginia en Ohio

Ook in North Carolina en Virginia gaat Trump nu aan de leiding. Ook daar zijn nog niet alle stemmen geteld, dus nog geen definitieve uitslag.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk North Carolina en Virginia zien er een stuk beter uit voor Trump, naarmate er meer stemmen binnenkomen.

'Republikeinen behouden meerderheid in het Huis van Afgevaardigden'

Naast de presidentsverkiezingen vinden er vandaag nog twee belangrijke stemmingen plaatsen: die voor de zetels in het Huis van Afgevaardigden en een derde van de plaatsen in de Senaat. Verschillende Amerikaanse media melden dat de Republikeinen intussen het Huis van Afgevaardigden weer voor zich gewonnen hebben. Alle 435 afgevaardigden in de kamer werden vandaag opnieuw gekozen. Op basis van de peilingen werd al voorspeld dat de Democraten het Huis niet terug zouden winnen.

Spannender wordt de race om de Senaat. Daar staan twintig zetels op het spel. De Democraten moeten er vijf afpakken van de Republikeinen, willen ze daar een meerderheid behalen.

Ondertussen in TivoliVredenburg

Her en der in het land worden er verkiezingsbijeenkomsten gehouden. Zo ook in de Utrechtse popzaal TivoliVredenburg. NRC-redacteur Merijn de Waal is daar aanwezig:

De hotdogs waren voor middernacht al uitverkocht, maar verder hebben circa 1.500 mensen in de Utrechtse popzaal TivoliVredenburg vanavond een uitstekende Election Night. Historicus en Amerika-deskundige Maarten van Rossem praat de avond aan elkaar.

Daarbij moppert de 73-jarige professionele brombeer zoals men van hem gewend is. In een verkapt pleidooi voor herinvoering van het censuskiesrecht, klaagt hij herhaaldelijk dat "feiten en redelijkheid er deze verkiezingen niet toe deden”. Ook legt hij verbanden tussen deze naargeestige verkiezingsstrijd en de vuige campagnes die in de 19de eeuw werden uitgevochten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Election Night in #tivoli #030

A photo posted by Merijn de Waal (@merijndewaal) on

De voorkeur van de zaal gaat duidelijk uit naar Hillary Clinton. Sneren naar Trump (,,een kletsmajoor, een fantast”) kunnen steevast op gelach rekenen. En als hij al voordat de eerste uitslagen beginnen binnen te druppelen, stellig voorspelt dat "hij [Trump, red.] het echt niet gaat redden”, volgt er applaus.

Zijn hoorcollege over de staat van de Amerikaanse politiek wordt soms onderbroken door kreten uit de hoger gelegen zetels in de Grote Zaal. Daar houden zich veronderstelde Trump-fans op, herkenbaar aan hun rode honkbalpetjes. "Een gecoördineerde campagne van halve garen”, aldus de emeritus hoogleraar.

Een van de weinige Amerikanen in het publiek verbaast zich over het feit dat hier "op een dinsdagnacht duizenden mensen bijeen zijn voor onze verkiezingen". Al gelden de Amerikaanse verkiezingen als de 'greatest show on earth'; de vrouw zou zich niet kunnen voorstellen dat haar landgenoten ooit zouden opblijven voor een stembusgang in een ander land.

Als Van Rossem om 2 uur de bloemen in ontvangst neemt en in de coulissen verdwijnt, is de Grote Zaal al voor driekwart leeggelopen. De laatste uitslagen uit cruciale swing state Florida zijn dan echter nog lang niet binnen. Een harde kern van enkele honderden verkiezingsjunkies blijft nog even op...

Resume: wie won wat tot op heden?

Resumé: welke staten zijn er al gegaan naar Clinton en Trump?

Clinton wint de staten Delaware (3 kiesmannen), Illinois (20 kiesmannen), Maryland(10 kiesmannen), Massachusetts (11 kiesmannen), New Jersey (14 kiesmannen), Rhode Island (4 kiesmannen), Vermont (3 kiesmannen) en Washington DC (3 kiesmannen). Ze staat nu op 68 kiesmannen.

Trump wint de staten Alabama (9 kiesmannen) Indiana (11 kiesmannen), Kentucky (3 kiesmannen), Mississippi (6 kiesmannen), Oklahoma (7 kiesmannen), South Carolina (9 kiesmannen) en Tennessee (11 kiesmannen). Hij heeft nu 66 kiesmannen.

In verschillende staten zijn de stembussen al dicht maar is het nog te vroeg een winnaar uit te roepen. Het gaat onder meer om de swing states Florida (29 kiesmannen), North Carolina (15 kiesmannen), Ohio (18 kiesmannen), Georgia (16 kiesmannen), Arkansas (6 kiesmannen), Pennsylvania (20 kiesmannen) en New Hampshire (5 kiesmannen)

NRC

De tussenstand op dit moment. NRC

 

Alabama naar Trump: negen kiesmannen erbij

Ook de staat Alabama gaat naar Donald Trump. Dat zijn er weer negen kiesmannen bij voor de Republikein. Dat is echter geen verrassing: in 1976 won er voor het laatst een Democraat in Alabama.

South Carolina naar Trump; Florida nek-aan-nek

South Carolina, één van de staten waar de stembussen om 1.00 uur (Nederlandse tijd) sloten, gaat volgens de eerste voorspellingen naar Donald Trump. De tussenstand is nu: 68 kiesmannen voor Clinton en 57 voor Trump. Dat is echter geen verrassing, zegt onze correspondent Guus Valk. De staten worden verdeeld zoals ze vooraf ook voorspeld zijn.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Trump wint Oklahoma, Tennessee, Mississippi en South Carolina. Ook geen verrassingen, net als bij Clinton.

Belangrijkste staat die er nu aan zit te komen, is Florida. Eerder was er nog sprake van een too close to call-uitslag en met ruim 85 procent van de stemmen gesteld is het stuivertje wisselen tussen Clinton en Trump. De percentages van beide kanten liggen te dicht bij elkaar om al een winnaar te kunnen aanwijzen. Florida wordt gezien als dé swing state die Trump moet winnen, wil hij uitzicht houden op een overwinning in deze verkiezingsstrijd.

Derde serie exitpolls: reeks overwinningen Clinton

En de derde serie exitpolls is binnen. Clinton wint Illinois (20), New Jersey (14), Massachusets (11), Maryland (10), Rhode Island (4), Delaware (3), en District of Columbia (3).

Ook voor Trump zijn een paar nieuwe staten binnen, te weten Oklahoma (7), Tennessee (11) en Mississippi (6). Florida (29) is vooralsnog too early to call, net als Pennsylviana (20) en New Hampshire (4).

Een straatfeestje voor Clinton

In Brooklyn vond documentairemaakster Amanda Zinoman de perfecte plek om de verkiezingen te kijken: op de hoek van President St en Clinton St. Dus organiseerde Zinoman een block party, een feestje waarvoor de hele straat werd afgezt. Er staat een taco truck en CNN geprojecteerd op een groot scherm. Het levert een idyllisch plaatje op.

Kinderen in hun pyjama zitten voor het scherm, ouders en andere omwonenden drinken stiekem een glaasje wijn of bier (alcohol op straat mag niet). Het lachen en praten verandert in joelen en boegeroep als de eerste positieve resultaten voor Donald Trump binnenkomen. Dit is zoals de naam van de straathoek aangeeft echt het gebied van Clintonstemmers.

Heel gezellig hier op President / Clinton. Er is zelfs een taco truck. #vs2016 #ElectionNight #Election2016 pic.twitter.com/XiD2wMI4yo

— Hans Klis (@rechterhans) November 9, 2016

De beste sociale mediamomenten van deze verkiezingsdag, tot nu toe

Trump die spiekt of zijn vrouw Melania wel op hem stemt, kiezers die langsgaan bij het graf van feministe Susan B. Anthony en een megataart in de vorm van Trumps hoofd - alvast op weg naar de Republikein, voor als de overwinning beklonken is. Het is een verkiezingsdag die tot nu toe vrij rustig verlopen is, maar wel al de nodige sociale mediamomenten kende. De Washington Post zette ze op een rij:

Clinton-kamp juicht om Georgia

Gejuich steeg op uit het Clinton-kamp toen bekend werd dat er nog geen winnaar aan te wijzen is in Georgia. De staat stemde voor het laatst Democratisch in 1992 en ging daarna steeds ruim naar de Republikeinen. Dat er nu sprake lijkt te zijn van een nek-aan-nek-race duidt erop dat Trump het slechter doet dan verwacht in deze staat.

Twitter avatar ecvano Emilie van Outeren Ingetogen gejuich bij Clinton in New York dat Georgia 'too close to call' is https://t.co/2bn6iEGYTa

Tweede serie exitpolls bekend: Trump wint West Virginia

De tweede serie exitpolls is bekend. De 5 kiesmannen van West Virginia gaan naar Trump. Voor North Carolina (15 kiesmannen), een belangrijke staat deze verkiezingen, is het nog te vroeg om te zeggen wie er gewonnen heeft, meldt CNN. Hetzelfde geldt voor Ohio (18 kiesmannen).

Update: een dode bij schietpartij Californië

Bij de schietpartij vlakbij een stembureau in Azusa, Californië is een persoon overleden en zijn zeker drie mensen zijn gewond geraakt, van wie twee ernstig. Dat meldt de politie van Azusa.

De agenten die afkwamen op de melding van de schietpartij, werden onder vuur genomen. Meerdere agenten schoten terug. Zij maken het goed, aldus de politie.

As of now - 1 fatality, 2- victims transported in critical and 1 additional down near primary residence

— Azusa Police (@AzusaPD) November 9, 2016

Verrassende voorlopige uitslag South Carolina

Eén van de staten die momenteel nog too close to call is, is South Carolina. Dat is opvallend: Trump ging hier eerder ruim aan de leiding. Bovendien wonnen de Democraten deze staat voor het laatst. Het feit dat er nu een nek-aan-nek-race lijkt te ontstaan in deze staat, zou er op kunnen wijzen dat Trump minder presteert dan verwacht in South Carolina.

Om half twee zou een eerste exitpoll volgen de swing state North Carolina. De uitslag daar kan iets zeggen over de kansen van de Republikein om Clinton te verslaan: mocht Trump North Carolina niet winnen, dan heeft Clinton een eerste belangrijke overwinning behaald. De vraag is echter of de resultaten al om half twee zullen binnenkomen: door problemen met stemcomputers, zijn sommige stemlokalen langer open gebleven.

South Carolina is nog too close to call. Merkwaardig, Trump leidde iedere peiling de afgelopen maanden ruim.

— Guus Valk (@apjvalk) November 9, 2016

Eerste exitpolls bekend

Daar zijn ze dan: de eerste exitpolls. De stembureaus zijn dicht in een aantal staten en de voorlopige voorspellingen: Donald Trump wint Kentucky (8 kiesmannen) en Indiana (11 kiesmannen). Vermont (3 kiesmannen) gaat naar Clinton. Georgia, South Carolina en de belangrijke staat Virginia zijn vooralsnog "too early to call".

Het zijn uitslagen die niet verrassend zijn, tweet NRC-correspondent Guus Valk:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Geen verrassing, maar toch. Volgens eerste exit poll @CNN wint Trump Kentucky en Indiana. Clinton wint Vermont.

Een graphic om erbij te houden vannacht

Hoeveel kiesmannen zijn er nou precies te verdelen per staat? En op welke tijden sluiten de stembureaus in de belangrijke schommelstaten? We maakten een graphic waarin je dat allemaal kunt zien. Handig om erbij te houden, de komende nacht.

Door Fokke Gerritsma.

Door Fokke Gerritsma.

 

Schietpartij in Californië, stembureau gesloten

In de plaats Azusa, Californië heeft dinsdagmiddag een schietpartij plaatsgevonden. Volgens Reuters zijn daarbij twee gewonden gevallen. Een stembureau in de stad is tijdelijk gesloten, meldt het persbureau.

De politie van Azusa spreekt op Twitter van een "kritiek incident", ze roepen buurtbewoners op om een veilig onderkomen te zoeken.

Twitter avatar AzusaPD Azusa Police Critical Incident: Please stay out of the area of Fourth St & Orange Ave. All residents in the area shelter in place.

Volgens CNN hebben verschillende mensen zich in het stembureau opgesloten. Een getuige zei tegen de omroep dat "een massale schietpartij gaande is en de politie heeft ons gezegd binnen te blijven".

Niemand mag het gebouw uit. De mensen die binnen zijn, mogen nog wel hun stem uitbrengen, aldus CNN.

Hier wordt het straks voor het eerst spannend

Over iets minder dan een uur sluiten de stembussen in de eerste staten: Georgia, Indiana, Kentucky, South Carolina, Vermont en Virginia. Kort daarna zullen ook de eerste exitpolls worden gepubliceerd. Waar op te letten? Kentucky (8 kiesmannen) en Indiana (11 kiesmannen) gaan vrijwel zeker naar Trump, South Carolina (9 kiesmannen) neigt naar de Republikein. Vermont (3 kiesmannen), de staat van Bernie Sanders, zal hoogstwaarschijnlijk naar Clinton gaan.

Spannender wordt het in Georgia (15 kiesmannen) en Virginia (13 kiesmannen). In die eerste staat domineerden de Republikeinen de afgelopen verkiezingen (de laatste Democraat die er won was Bill Clinton in 1992), maar volgens sommige peilingen zou het nek-aan-nek-race kunnen worden tussen Hillary Clinton en Donald Trump. Toch is de verwachting dat de Republikein aan de leiding gaat na de eerste resultaten.

Here are the poll closing times. Networks can call a state once all of the state polls are closed. pic.twitter.com/u8iswfKFSG

— Frankie Augello (@frankieaugello) November 8, 2016

Krijgen we straks een First Dude?

Als Hillary Clinton president van het machtigste land ter wereld wordt, is dat om meerdere redenen historisch. Niet alleen omdat de 45ste president van Amerika een vrouw is, of omdat ze na een onsmakelijke campagne het presidentschap van Donald Trump heeft afgewend. Maar ook omdat voor het eerst de Amerikaanse president niet zou worden vergezeld door een First Lady, maar door een… Tja, door wat eigenlijk? Krijgen we straks een First Dude? De kunst is om een taak te verzinnen die Bill in het gareel houdt.

En wat stemt Bush? Nou, niks

Ook oud-president George W. Bush ging vandaag zijn stem uitbrengen. Wie hij zijn zegen gaf? Noch Clinton, noch Trump, bevestigde een woordvoerder tegenover nieuwszender CBS. Bush en zijn vrouw Laura stemden blanco.

In de andere zaken waar ze vandaag op konden stemmen - denk aan de Senaatsverkiezingen die ook gaande zijn, bijvoorbeeld - stemden ze wel Republikeins, aldus de woordvoerder.

Twitter avatar emilyrs Emily Schultheis Bush 43 spox confirms to @CBSNews that Bush and his wife Laura left their presidential ballots blank, voted Republican in downballot races.

Eerste exitpolls: kiezers niet erg enthousiast over beide kandidaten

Hoewel de eerste stembureaus pas om 01.00 uur sluiten, heeft CNN alvast de eerste exitpolls. Niet over op wie de Amerikaans kiesgerechtigden hun stem uitbrengen, maar hoe de Amerikanen denken over Clinton of Trump. En, verrassing: over beiden zijn ze niet bijzonder enthousiast.

CNN meldt dat slechts vier op de tien stemmers enthousiast of optimistisch zijn over het idee dat een van beide kandidaten volgend jaar in het Witte Huis zit. Hoe anders denken ze over Obama: 54 procent van de Amerikanen die vandaag stemden, zei tevreden te zijn over de huidige president.

Een andere vraag die de kiezers werd voorgelegd, was of ze geloofden dat er gefraudeerd werd bij de verkiezingen, zoals Trump meerdere keren beweerd heeft. Maar zo wantrouwig als de Republikeinse kandidaat zijn ze niet: acht op de tien heeft er vertrouwen in dat de verkiezingen eerlijk verlopen.

Bovendien zijn er volgens statistieksite FiveThirtyEight meer Democraten gaan stemmen dan Republikeinen: 37 procent tegenover 32 procent.

Twitter avatar FiveThirtyEight FiveThirtyEight If the preliminary exit poll is correct, more voters today were Democrats than Republicans. #ElectionDay https://t.co/lnyBOCfeEN

Verkiezingen saai? Misschien helpt dit drankspel van de Huffington Post

Dacht je dat de voetbaljournalistiek bol stond van de clichés? De berichtgeving over de Amerikaanse verkiezingen kan er ook wat van. De Huffington Post geeft dat fijntjes aan in het drankspel dat zij voor deze verkiezingsdag bedacht hebben.

De website stelde een lijst samen van de uitspraken die je ongetwijfeld nog veel tegen gaat komen deze avond en nacht. Zoals: "Het draait allemaal om Florida." Of: "Het is eigenlijk net zoals de Brexit." Wacht dacht je van: "Clinton is duidelijk de favoriet, maar ik zou Trump niet afschrijven."

Elke keer dat je een van deze zinsnedes hoort, neem je een slok van je drankje - bij de meest clichématige zelfs twee of drie. Wellicht wordt je verkiezingsnacht er leuker van.

Niet stemgerechtigd, wel achter Trump

Dit is Paulina Palledino (15) uit Brooklyn. Ze mag dan wel niet stemmen vanwege haar leeftijd maar ze staat volledig achter Trump.

"Ik mocht vanochtend met mijn moeder het stemhokje in. Dat was een geweldige ervaring. Donald Trump steun ik al sinds dag een. Hij zegt waar het op staat. Hij houdt van ons land en wil een einde maken aan de politieke correctheid die Amerika kapotmaakt. Het gaat Hillary Clinton alleen maar om het geld. Als president wil ze alles en iedereen in ons land toelaten, mensen van elke kleur en geloof. Dat vind ik een slecht idee."

'Apathie is veranderd in actie'

Lencho Rendon (66) zit vanavond in het publiek bij het feest van Hillary Clinton. Maar de afgelopen tien uur stond hij "af en aan" voor Trump Tower. Hij is een tweede generatie Latino-Amerikaan. Zijn vader vocht in Korea en Vietnam.

"Zijn militaire dienst heeft mij als het ware mijn burgerschap opgeleverd. Ik sta hier omdat Donald Trump Amerikanen heeft beledigd. Dat kan niet als presidentskandidaat. Ik ben blij met de hoge opkomst van Latino's vandaag. De radicale angstige taal heeft ervoor gezorgd dat de apathie van de kiezer veranderd is in actie. America is een groots land."

Wat stemt Ken Bone?

Een van de meest onwaarschijnlijke positieve lichtpuntjes in de afgelopen campagne was Ken Bone, de man die tijdens het tweede verkiezingsdebat een vraag mocht stellen aan de kandidaten en door zijn koddige naam en knuffelbare voorkomen direct een nationale held werd op Twitter.

Bone stelde zich tijdens het debat voor als iemand die nog niet wist voor wie hij ging stemmen. Inmiddels heeft hij gestemd, maar voor wie, dat weigert hij naar buiten te brengen:

Twitter avatar kenbone18 Ken Bone Get a call from [media outlet B] "Mr Bone, I saw in media outlet A that you won't tell anyone who you voted for. So, who'd you vote for?"

Wel roept hij in een andere tweet Amerikanen op te gaan stemmen en hun stem te laten horen. Hij trekt er in ieder geval speciaal zijn kenmerkende outfit voor aan:

Election Day! Vote and share your voice with #MyVote2016 Message paid for by @IZOD pic.twitter.com/8QhHVmJ7gN

— Ken Bone (@kenbone18) 8 november 2016

Trumplocaties afgezet

Of Trump nu wint of niet, voor zijn aanhangers zal de Republikeinse presidentskandidaat moeilijk bereikbaar zijn vandaag. Zowel de Trump Tower in Manhattan, waar Trump de uitslagen vannacht bekijkt, als in het Hilton Hotel even verderop, waar Trump vanavond na de uitslag een speech houdt, zijn hermetisch afgezet.

Straten rond de Trump-locatie zijn afgezet. Vrachtwagens blokkeren de wegen en heel veel politie op de been pic.twitter.com/9BmvEfFH9I

— Hans Klis (@rechterhans) 8 november 2016

Bij de Trump Tower is het ook een vesting pic.twitter.com/V40IK2XvT8

— Hans Klis (@rechterhans) 8 november 2016

Verkleedpartijtje

Op talloze locaties in Nederland is de presidentsverkiezing in Amerika vannacht te volgen, en veel mensen maken gebruik van de mogelijkheid de uitslagen te volgen in samenzijn met anderen. Zo is de bijeenkomst in de Melkweg in Amsterdam bijvoorbeeld stijf uitverkocht. Twee Nederlandse politici grepen de kans vanavond aan om zich als Hillary Clinton en Donald Trump te verkleden. Kunt u raden welke?

Foto ANP

Foto ANP

 

Foto ANP

Foto ANP

 

(Antwoord: Hero Brinkman en Jet Bussemaker)

Van Perth naar New York

Bianca Talbot (23) is helemaal uit Perth afgereisd naar de VS om haar steun te geven aan Donald Trump. Samen met twee medelanders loopt zij rondom het New York Hilton in Midtown, de plek waar Trump zijn verkiezingsevenement houdt vannacht.

"We hebben de opkomst meegemaakt van politieke correctheid. Trump doorbreekt het taboe en durft te zeggen waar het op staat. Misschien is niet alles even kies, maar in deze verkiezing staat het vrije woord op het spel. Dit moment komt maar een keer in je leven langs. Ik mag dan wel niet stemmen, maar ik had het graag op Trump gedaan."

"We zijn dan wel de enigen met rode 'Make America Great Again'-petjes op, maar we worden continu aangeklampt door mensen op straat die ons complimenteren. Deze stille meerderheid mag in een liberale stad als New York niet uitkomen voor hun steun aan Trump."

Eerste rechtszaak is een feit

De eerste rechtszaak van deze verkiezing is een feit. De campagne van Trump heeft een klacht ingediend tegen Joe Gloria, een man die verantwoordelijk is voor een van de stembureaus in Clark County in de staat Nevada. Volgens de advocaten van Trump zou Gloria het stembureau, dat zich in een locatie van Latijns-Amerikaanse supermarktketen Cardenas bevond, afgelopen vrijdag na de officiële sluitingstijd hebben opengehouden.

In de staat Nevada is het wettelijk toegestaan om nog te stemmen na de sluitingstijd van 20.00 uur als je daarvoor al in de rij staat. De campagne van Trump zegt dat er nog mensen zijn toegelaten in de rij na 20.00 uur 's avonds. Trump heeft gevraagd de uitgebrachte stemmen van het stembureau apart te houden. "We moeten het systeem eerlijk houden", zei de Republikeinse presidentskandidaat in een reactie bij Fox News.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Hier zegt de Republikeinse vz in Nevada dat het openhouden van het stemlokaal voordelig was voor 'certain people'. https://t.co/phyLXHbkDC

Rechter wijst verzoek af

De rechter heeft het verzoek van Trump naast zich neergelegd. Wel kan de Republikein nog in hoger beroep bij het hooggerechtshof van de staat Nevada.

Trump weigerde in het laatste verkiezingsdebat te zeggen dat hij ongeacht het resultaat de uitslag van de verkiezingen zal accepteren. Dat statement herhaalde hij zojuist weer. Tijdens zijn campagne heeft hij meerdere malen gezegd dat de verkiezingen 'rigged' zijn, oftewel doorgestoken kaart, ondanks het feit dat het extreem moeilijk is om de Amerikaanse verkiezingen te manipuleren.

Vooruitziende blik

Het kan zomaar zijn dat Amerika morgen voor het eerst in de geschiedenis een vrouwelijke president heeft gekozen. Een historisch moment, dat Hillary en Bill Clinton al lang zagen aankomen. Tenminste, dat blijkt uit opnames uit 1993.

Op de vraag hoe lang het nog duurt voordat er een vrouwelijke president wordt verkozen, antwoordde Bill: "Niet lang, niet lang. Ik denk nog voordat ik sterf." Waarop de commentator van CNN in de studio reageert:

"En ik twijfel er geen moment over dat hij toen al aan Hillary dacht."

Wat gebeurt er na 20 januari?

Op 20 januari wordt de nieuwe president van de Verenigde Staten van Amerika beëdigd. Of dat nu Hillary Clinton of Donald Trump wordt, er gaat sowieso iets veranderen. Onze correspondent Guus Valk blikt alvast vooruit:

Wijn en een mondharmonica

De verkiezing van vandaag betekent ook het einde van een lange verkiezingsstrijd voor beide kandidaten en hun grote entourage van medewerkers. Tim Kaine, beoogd vicepresident van Hillary Clinton mocht ze winnen, besloot zijn medewerkers met een mondharmonica, een fles wijn uit zijn thuisstaat Virginia en een handgeschreven briefje te bedanken voor hun hulp.

On the flight to NYC, Tim Kaine gave each member of his staff a signed harmonica, a bottle of Virginia wine and a personal note pic.twitter.com/PFVKPd688g

— Thomas Kaplan (@thomaskaplan) 8 november 2016

Bekijk de livechat met correspondent Guus Valk terug

Onze correspondent Guus Valk in de VS hield zojuist een livechat op Facebook waar lezers rechtstreeks vragen konden stellen. Het totale gesprek duurde ongeveer 24 minuten. Bekijk het hier terug.

Kijken: hoe Trump moeite had met stemmen in 2004

Net als Hillary Clinton heeft Donald Trump inmiddels gestemd en dat ging hem zo te zien probleemloos af. Hoe anders is dat voor veel arme Amerikanen die in lange rijen moeten staan, getraineerd worden bij de stembureaus of zelfs geweigerd worden omdat ze de juiste papieren niet bij zich hebben.

Trump kan zich wellicht enigszins voorstellen hoe dat moet zijn. In 2004 ging hij liefst drie stembureaus af, zonder succesvol een stem uit te brengen. Uiteindelijk vulde hij in zijn limousine een voorlopig stemformulier in, die later kon worden ingediend.

Eerste uitslag binnen: Guam gaat naar Clinton

Hillary Clinton heeft haar eerste overwinning binnen. Al telt het voor het eindresultaat niet mee, van de 165.000 inwoners op het Pacifische eilandje Guam stemde 72 procent op Clinton.

Guam is een Amerikaans territorium en is dus geen staat. De uitslag van de verkiezingen telt om die reden dan ook niet mee - al mag er wel gestemd worden. Het eiland is de afgelopen edities een goede voorspeller geweest van de einduitslag:

Twitter avatar gurulec Chris Gurule @IsaacCasados @realDonaldTrump #Guam has a spot-on record. Guam went to #Hillary 72% to 24% https://t.co/n6dVU6zBUz

Kamerlid én verkiezingswaarnemer

SP-Kamerlid Harry van Bommel is in de VS om de verkiezingen bij te wonen als waarnemer van een stembureau in Maryland. Hij moet flink wat controleren, want de bevolking van de staat moet negentien keer een stem uitbrengen. Over uiteraard de nieuwe president, maar ook over Congresleden, rechters en andere referenda.

Ruim een uur wachten om te kunnen stemmen is heel gewoon in Maryland. Zonder morren. Bij elke 'first time voter' is er applaus. pic.twitter.com/i5HEX03QrT

— Harry van Bommel (@harryvandesp) 8 november 2016

Marylanders stemmen 19 keer. President, congres, rechters, andere functies en n handvol referenda. Deze dame voert campagne voor 4 rechters. pic.twitter.com/JGccREdtTj

— Harry van Bommel (@harryvandesp) 8 november 2016

Running mate Pence ook naar stembus

Als laatste van de kandidaten voor het Witte Huis heeft nu ook Mike Pence zijn stem uitgebracht. De Republikeinse running mate stemde in zijn thuisstaat Indiana, waar hij ook gouverneur is.

We've cast our vote. Have you? Find your polling place at https://t.co/XVvQccrKQo. If you do your part, we will #MAGA. pic.twitter.com/FlLzT679XF

— Mike Pence (@mike_pence) 8 november 2016

Eerder op de dag stemden Clinton en Trump al in de staat New York, waar zij allebei hun overwinning hopen te vieren.

Stel je vragen aan onze correspondent

Rond 19.00 uur gaat onze correspondent in de VS Guus Valk live op Facebook voor een vraag- en antwoordsessie. Stel hem al je vragen over Clinton en Trump via onze Facebook-pagina.

Kiezers uit Harlem over hun keuze

Foto Hans Klis

Foto Hans Klis

Onze verslaggever Hans Klis sprak twee kiezers in Harlem, New York. Jerry Maple Jr. (74) heeft net in Harlem gestemd op Hillary Clinton:

"Ik wil nooit meer zo'n verkiezing meemaken als afgelopen jaar. Het was 'gut wrenching', het doet pijn in mijn buik. Donald Trump wordt hopelijk nooit president. Overal waar hij gaat komen gaat hij chaos veroorzaken. Nee, Hillary is de betere kandidaat. Zij heeft plekken gezien en dingen gepresteerd die Trump nooit zal evenaren. Clinton is dan wel stijf, maar je voelt dat ze een hart heeft."

Foto Hans Klis

Foto Hans Klis

Betty Pierce (63) uit Harlem, stemde ook op Clinton:

"Ik hoefde gelukkig niet lang te wachten. Omdat ik moeilijk loop krijg ik voorrang. Ik snap meneer Trump niet. Waarom is hij zo negatief? Bij een verkiezing draait het erom dat je stemt op mensen die ons willen helpen en niet op ons neerkijken. We zijn allemaal hetzelfde, we zijn allemaal mensen! Ik heb op Hillary Clinton gestemd omdat ik denk dat zij het land kan besturen. Zij is bereid om hard voor ons te werken. Niet dat ze het makkelijk gaat krijgen als president. Hopelijk leert ons land weer met elkaar samen te leven en te werken. Een einde aan al het vechten en schelden".

David McFly Mims (37) neemt voor het Frederick E. Samuel Community Center een Snapchat video op. "Als jullie drie dagen in de rij kunnen staan voor Air Jordans dan kunnen jullie motherfuckers ook komen stemmen". Na wat monteren is hij klaar om te praten.

"Ik heb op Hillary gestemd. Ze heeft fouten gemaakt in het verleden. Maar wie niet? Vandaag moet je stemmen voor Clinton of Trump. Als je dat niet doet, draag je bij aan de problemen in ons land. Ik zou graag zien dat mensen in de Afro-Amerikaanse gemeenschap meer doet dan alleen maar eens in de paar jaar stemmen. Ze moeten hun vertegenwoordigers brieven sturen. Ze bedanken voor de goede dingen en berispen voor de slechte dingen die ze doen. Zelf ben ik bijvoorbeeld betrokken bij organisaties tegen vuurwapengeweld. Afgelopen jaar is samen te vatten als een komedie. Zoals de sketches van Saturday Night Live. Bij Clinton en Trump ging het om wie het grootste ego had. Wie de meeste landen had bezocht enzovoort. Er werd alleen maar gesproken over het helpen van de Afro-Amerikaanse gemeenschap omdat het 'populair' was: het stemmen opleverde. De enige keer dat er echt wezenlijk werd gesproken over beleid was tijdens het vice-presidentiele debat. En dat werd door niemand bekeken."

Herwinnen de Democraten de meerderheid in de senaat?

Het gaat vanavond natuurlijk allemaal om de presidentsverkiezing, maar ook een groot deel van het Amerikaans parlement wordt opnieuw gekozen. 34 van de 100 senatoren en alle 435 afgevaardigden in het Huis van Afgevaardigden worden gekozen. Dat is niet alleen belangrijk voor individuele senatoren, zoals Marco Rubio en John McCain, maar ook voor de meerderheid in beide kamers van het Congres. Obama heeft de afgelopen zes jaar weinig voor elkaar gekregen omdat hij een Republikeins Congres tegenover zich vond.

De verkiezing achter de verkiezing: kunnen de Democraten de Senaat terugwinnen? https://t.co/FBsifitbTN

— Guus Valk (@apjvalk) 8 november 2016

Op basis van de peilingen lijkt het er niet op dat de Democraten het Huis kunnen veroveren. Daarvoor zouden ze dertig zetels op de Republikeinen moeten veroveren.

Wel hebben de Democraten nog hoop op het kantelen van de Senaat. Illinois, Pennsylvania en Wisconsin hebben Republikeinse senatoren die op verlies staan, Missouri, New Hampshire en Nevada zijn spannend.

Omdat de vicepresident ook in de senaat zit, hebben de Democraten vijf extra senatoren nodig bij verlies en vier bij winst van Clinton. De senaat is cruciaal bij het benoemen van bewindspersonen én rechters in het Hooggerechtshof.

Vertrouwt Trump z'n eigen vrouw niet?

Op beelden van CNN is te zien hoe Donald Trump stiekem meekijkt wat zijn vrouw Melania invult in het stemhokje:

Twitter avatar cafedotcom CAFE Donald Trump doesn’t even trust Melania to vote for him. (by @ToddDracula) https://t.co/GVMyNGJyUv

Laatste stembureau is open

Om 18.00 uur Nederlandse tijd zijn in de staat Hawaii als laatste de stembureaus open gegaan. Op dit moment kan er in elke Amerikaanse staat gestemd worden.
De verwachting is overigens dat terwijl sommige Hawaiianen hun stem nog uitbrengen, er al een winnaar naar voren is gekomen. De eerste uitslag uit de belangrijkste swing state Florida wordt verwacht rond 01:30 uur Nederlandse tijd. Op deze kaart kun je zien wanneer in welke staat de stembureaus sluiten.

Op pad met Trump-aanhanger Vince Minniti

Onze verslaggever Emilie van Outeren is vandaag op pad met Vince Minniti (37), een parkeerwachter met Italiaanse roots uit Philadelphia die eerder figureerde in onze serie Kort Amerikaans. Minniti is voor team-Trump op pad om te controleren of er geen fraude wordt gepleegd. Tot nu toe heeft hij geen fraude geconstateerd, zegt hij in onderstaande video's van Emilie:

Ik ben vandaag op pad met Vince Minniti, bekend van #kortamerikaans afl 2, in Zuid Philadelphia 'om stemfraude aan de kaak te stellen' (1/4) pic.twitter.com/ZInjPLYo0D

— Emilie van Outeren (@ecvano) 8 november 2016

De andere drie video's zijn te bekijken via het Twitteraccount van Emilie.

Trump brengt stem uit bij stemlokaal in New York

De Republikeinse kandidaat Donald Trump arriveerde zojuist bij stemlokaal PS59 in New York om zijn stem uit te brengen. Hij werd volgens een aanwezige journalist van VICE News uitgejouwd toen hij bij het stembureau aankwam:

Twitter avatar EvanMcS E McMorris-Santoro Trump is being loudly booed at his polling place
Twitter avatar EvanMcS E McMorris-Santoro "New York hates you!" One person yells as Trump heads into vote

Eerder vandaag stonden lange rijen bij het stembureau, meldde onze verslaggever op locatie Hans Klis:

Klis laat weten dat Trump zonder belemmering heeft kunnen stemmen:

"Hij werd begeleid door de Secret Service die hem afschermde van aanwezige kiezers. Trump was in een goede bui, hoewel hij geen praatje maakte met de pers. Hij straalde vertrouwen uit."

Genoeg gezegd

Twitter avatar MiamiHerald Miami Herald On Election Day, the Miami Herald's Editorial Page makes a bold statement: ENOUGH SAID. https://t.co/RrUKzCgdDx

VS lopen achter qua vrouwelijke leiders

Hillary Clinton wordt, als ze vannacht wordt gekozen, de eerste vrouwelijke president van de VS. Amerika werd in zijn 240-jarige bestaan altijd door mannelijke presidenten geregeerd. De VS lopen qua eerste vrouwelijke leider behoorlijk achter op andere landen als Clinton wordt gekozen, inventariseerde de BBC in een video.

In 1887 werd voor het eerst een vrouw gekozen tot burgemeester van een Amerikaans stadje (Susanna M. Salter in Argonia, Kansas), 33 jaar voordat vrouwen in de VS het recht kregen om te stemmen. Sindsdien zijn 56 vrouwen in 44 verschillende landen gekozen in het hoogste politieke ambt. Daartoe behoren Sri Lanka, India, Israël (Golda Meïr), het Verenigd Koninkrijk (Margaret Thatcher), Bangladesh, Malawi, Thailand en ook Duitsland (Merkel). De VS - en ook Nederland trouwens - wachten nog op hun eerste vrouwelijke leider.

Stickers op graf bekende vrouwenactiviste

Op de begraafplaats Mount Hope in Rochester hebben tientallen Amerikanen hun "I Voted"-sticker op het graf van de bekende vrouwenrechtenactivist Susan B. Anthony geplakt. De begraafplaats wordt traditiegetrouw op verkiezingsdagen drukbezocht. Zo waren er vandaag honderden mensen.

Tijdens haar leven maakte Anthony zich hard voor het stemrecht voor vrouwen. Dit maakt ze zelf niet mee; Susan B. Anthony overleed in 1906 - veertien jaar voordat vrouwen voor het eerst mochten stemmen in de Verenigde Staten.

De begraafplaats in New York blijft dinsdag langer open om kiezers de kans te geven om langs het graf te lopen.

Trump junior: we accepteren verlies, mits eerlijk

Donald Trump zal een verlies accepteren, mits de verkiezingen eerlijk zijn verlopen. Dat heeft zijn zoon Donald junior gezegd in een ochtendtalkshow bij MSNBC. Volgens Trumps zoon gaat het zijn vader vooral om de juistheid van het systeem, en zal hij een eerlijk verlies van Clinton zeker toegeven.

"We willen gewoon een eerlijk systeem. Er gebeuren soms dingen - ik zeg niet genoeg om de uitslag te doen kantelen - maar in sommige staten kunnen een paar duizend stemmen het verschil maken."

Stemfies: in welke staten mag het wel en niet?

Ondanks pogingen het in Nederland te verbieden, mag het nog altijd: een selfie maken terwijl je stemt - een stemfie dus.

In de VS gaan de afzonderlijke staten hierover. CNN maakte een overzicht van de staten waar het gewoon mag, waar het een beetje mag en waar het niet mag.

In vijftien staten is een stemfie helemaal verboden. Er zijn elf staten waarbij je wel een stemfie mag maken, maar niet met een ingevuld stemformulier erop. De overige 21 staten hebben geen specifieke wetten tegen stemfies, maar sommigen ontmoedigen het wel.

In Beeld: Amerika kiest

De foto's van lange rijen bij de stembureaus komen massaal binnen. De beeldredactie van NRC maakte een eerste selectie, bekijk hier de In Beeld-serie (die wordt aangevuld).

Bekijk hier de serie: Amerika stemt

Interactieve kaart: hier klagen kiezers over

Lange rijen, intimidatie bij de stemlokalen, niet-werkende stemmachines: het is zomaar een greep uit de klachten van kiezers in de Verenigde Staten.

Honderden Amerikaanse journalisten en studenten journalistiek houden zich vandaag bezig met problemen in de stemhokjes. Het project heet Electionland en is opgezet door journalistiek onderzoeksinstituut ProPublica.

Ook Google News Lab helpt mee. Op deze interactieve kaart worden alle plekken weergegeven waarop er naar stemproblemen wordt gegoogled.

Klik op de afbeelding om naar de kaart te gaan

kaart

Hillary Clinton brengt stem uit

Nadat haar running mate Tim Kaine stemde, heeft ook Hillary Clinton haar stem uitgebracht. In haar woonplaats Chappaqua, een voorstad van New York, ging ze samen met echtgenoot Bill naar het stembureau. Voordat ze naar binnen ging bedankte ze de aanwezige kiezers voor hun komst.

Clinton zei zich nederig gestemd te voelen, door het grote belang van deze verkiezingen. Echtgenoot Bill grapte dat hij ernaar uitkeek om de tweede man te worden. "Ik heb er vijftien jaar voor geoefend."

Twitter avatar AFP AFP news agency Hillary Clinton casts her vote in US election https://t.co/bFEbcukDGQ

Later vandaag gaan de Clintons naar het Jacob Javits congrescentrum in New York, waar ze bij het bekend worden van de uitslagen haar kiezers zal toespreken.

Wapenwetten en het Congres: hier stemt Amerika ook over

In al het campagnekabaal tussen Clinton en Trump zou je het bijna vergeten; maar in sommige staten staten wordt vandaag op veel meer dan alleen de president gestemd. Referenda, burgemeesters, het Congres en strengere wapenwetgeving staan in sommige staten ook op het stembiljet.

De invulling van het grondrecht op wapenbezit blijft een belangrijk politiek twistpunt in de Verenigde Staten. Afgaande op de meest recente peilingen is de verwachting dat in vier staten ook daadwerkelijk strengere wapenwetten worden aangenomen, zo meldt persbureau Reuters. In de staten Maine en Nevada gaat het om het uitbreiden van achtergrondchecks voor wie een wapen wil kopen.

In de staat Washington spreken kiezers zich uit of de rechter wapenbezit van sommige burgers mag verbieden, als bewezen is dat ze een gevaar voor zichzelf of voor anderen vormen. In Californië gaat het onder meer om een verbod op magazijnen met grotere capaciteit. Volgens tegenstanders van de aanscherpingen hebben de wetten geen zin: zij geloven dat criminelen hun wapens toch wel op de zwarte markt zullen kopen.

Twitter avatar NRA NRA It's #ElectionDay! Go vote and protect your Right to Keep and Bear Arms! #2A #Vote #SavetheSecond https://t.co/Asirrnglwl

Congresleden en referenda

Ook wordt er vandaag gestemd op politici die niet voor het Witte Huis, maar voor een zetel in het Huis van Afgevaardigden of de Senaat gaan. Ook wordt er een aantal referenda gehouden. Een van de meest uitgebreide stembiljetten vind je in Californië: hier wordt over de doodstraf, condooms in de porno-industrie en de legalisering van softdrugs.

Lees het stuk van Diederik van Hoogstraten: Hier stemt Californië nog meer over

Drukte bij stembureaus aan oostkust

Bij stembureaus in staten aan de oostkust staan lange rijen. Onder meer in North- en South Carolina, New York, New Jersey, Virginia, Connecticut en Vermont kunnen Amerikanen op dit moment hun stem uitbrengen. Journalist Anthony DiLorenzo nam alvast een kijkje in het stembureau in New York waar Donald Trump later vandaag zijn stem gaat uitbrengen.

In verschillende staten staan lange rijen kiezers te wachten om hun stem uit te brengen. Even voorbij het stembureau van Trump in Manhattan beslaat de rij wachtende anderhalf stratenblok.

Twitter avatar stevekovach Steve Kovach 6am. Line is a block and a half long. https://t.co/EaEw8V2pze

Ook in Rayleigh, North Carolina, is het aansluiten. Met veel zwevende kiezers is North Carolina is één van de staten waar het voor Trump en Clinton om spant.

Running mate Tim Kaine brengt zijn stem uit

In zijn woonplaats Richmond, Virginia heeft de eerste kandidaat die op the ticket staat, zijn stem uitgebracht. Tim Kaine, de beoogde vicepresident als Hillary Clinton de verkiezingen wint, bracht zijn stem in alle vroegte uit in een buurthuis. Na het stemmen spoorde hij de kiezers aan om ook op Clinton te stemmen, en stond hij de pers te woord.

Op de foto met een kartonnen Trump

Maanden volgden Amerikaanse journalisten de verkiezingsstrijd tussen Donald Trump en Hillary Clinton. De laatste weken volgden ze de kandidaten per vliegtuig. Maar een leuke foto ter afsluiting van die periode zat er niet in, toen het toestel met Trump-volgers vanmorgen landde in Raleigh, North Carolina. De zakenman liet zijn eigen vliegtuig elders landen.

Om toch een leuk aandenken aan de Campaign Trail over te houden, gingen alle journalisten alsnog met elkaar op de foto. Met Trump, maar dan wel een variant gemaakt van karton.

Stemmen vanuit de ruimte, hoe werkt dat?

De enige Amerikaan die tijdens de verkiezingen niet op aarde is, heeft dinsdag zijn stem uitgebracht. Astronaut Shane Kimbrough vulde vanuit het internationale ruimtestation ISS zijn stembiljet in. Eerder deed ook zijn collega Kate Rubin dit al, voordat zij eind oktober terugkeerde naar de aarde.

Als duidelijk wordt dat een astronaut vanwege een ruimtemissie niet kan stemmen, kan hij of zij vooraf aangeven voor welke staat en welk district de stem moet gelden. Op de dag van de verkiezingen wordt een elektronisch beveiligd stembiljet omhoog gestuurd door de missieleiding. De astronaut geeft aan op wie hij of zij wil stemmen, waarop het bericht via de missieleiding rechtstreeks naar de kiescommissie gaat.

Om dit mogelijk te maken werd in 1997 een speciale wet aangenomen. Astronaut David Wolf was de eerste die op die manier stemde.

Eerste stembureaus nu open

Nadat vannacht in drie plaatjes al héél eventjes de stembureaus opengingen, is het inmiddels 06:00 aan de Amerikaanse oostkust, en dat betekent dat er vanaf nu gestemd kan worden in meerdere staten. In onder andere New York, New Jersey, Virginia en Vermont kunnen mensen nu hun stem uitbrengen. Kiezers in swing state Florida moeten nog even een uurtje wachten: de stembussen openen daar pas om 07:00 lokale tijd.

Alle tijden van stembureaus vind je hier.

Twitter avatar MichaelHwrdSaul Michael Howard Saul Massive long line at Upper West Side polling location. It is cold out here. https://t.co/xoLyUGdNdK
Twitter avatar KWilkinson3 Kelly Wilkinson Linda Frantz and others wait. Short line at 5:57, at the polling site at Morning Side at College Park. #INVotes https://t.co/FAOeABVGO9
Twitter avatar RicoBushWAVY Rico Bush Polls are open. Voters heading into polling place right now @WAVY_News https://t.co/CtCMmXFaQh

Zo stemde de rest van de wereld over Trump en Clinton

Wie moet het worden: Clinton of Trump? De Verenigde Staten stemmen daar natuurlijk vandaag over, maar het Duitse weekblad Zeit legde deze vraag aan de hele wereld voor. Vandaag publiceerden ze de resultaten. Clinton blijkt populair in grote delen van de wereld, maar scoorde laag in Frankrijk, Polen en Rusland. Ze gaven een overzicht van de resultaten uit de achttien landen die het meeste stemden:

Maar hoe stemde de hele wereld eigenlijk?

Dit waren de verkiezingsvoorpagina's van The New York Times

Sinds de krant in 1851 werd opgericht, deed The New York Times al 41 keer verslag van een Amerikaanse presidentsverkiezing. Voorafgaand aan de 42e keer zette de krant alle voorpagina's dinsdag online op een rijtje. In de beginjaren betekent dat vooral ellenlange opsommingen van precieze tellingen. Pas in 1930 verschijnt de eerste foto op de cover, pas in 2000 wordt dit een kleurenfoto. Van de verkiezing in 2000 zijn overigens twee voorpagina's geplaatst: één van de dag na de verkiezingen, en één van het moment dat na weken onduidelijkheid bekend werd dat George W. Bush de staat Florida had gewonnen en dus de nieuwe president van Amerika zou worden.

Hillary, de activist, de arbeider, de Republikein?

Als klein meisje schreef Hillary ooit een brief naar NASA met de vraag hoe ze astronaut kon worden. Het antwoord was kort maar duidelijk: Vrouwen worden geen astronaut. Dit maakte haar boos. De Süddeutsche Zeitung geeft dinsdag een opsomming van een aantal Hillary-anekdotes die je waarschijnlijk nog niet kende, waaronder deze. "Het was de eerste keer dat ik een hindernis niet kon overwinnen met hard werken en vastberadenheid," aldus Clinton. Het was een van de eerste ervaringen die haar aanleiding gaf om zich in te zetten voor de verbetering van vrouwenrechten.

Wist je bijvoorbeeld dat ze als studente de Jonge Republikeinen Club, een vereniging voor jonge conservatieven, leidde? Of dat ze op 21-jarige leeftijd op de cover van Life Magazine heeft gestaan? Uit de verhalen blijkt niet alleen hoe Clinton altijd torenhoge ambities heeft gehad, maar laat vooral zien hoe ze al op jonge leeftijd en op kleine schaal haar doelen bereikte.

In haar jongere jaren verdiende Hillary haar geld met het verwijderen van ingewanden bij een visverwerkingsbedrijf. Na een week werd ze ontslagen omdat ze te veel zeurde bij de baas om gebreken aan te pakken. Tijdens een van haar campagnetoespraken dit jaar, vertelt ze hoe juist deze baan haar heeft voorbereid op het presidentschap.

Zes stukken om de verkiezingen beter te begrijpen

Honderden stukken schreef NRC de afgelopen maanden over de verkiezingscampagnes van Donald Trump en Hillary Clinton, die na vandaag eindigen. Het ging over e-mails, vrouwonvriendelijke uitspraken en het niet erkennen van de uitslag. Ben je het overzicht een beetje kwijt? We kozen zes stukken uit die je helpen om alles wat er gebeurde beter te begrijpen.

Spaanstalige stem

Een groep mensen die deze verkiezing massaal lijkt op te komen dagen, in tegenstelling tot vorige keren, zijn de latino’s. Om Clinton te kiezen, of om Trump te weerhouden gekozen te worden. Veel latino’s moeten niks van Trump hebben door zijn retoriek die regelmatig tegen Spaanstaligen ger icht is.
In Florida, een belangrijke swing state is het aantal latino’s dat al gestemd heeft 129 procent hoger dan acht jaar terug. Wellicht geeft deze groep dus de doorslag. Reden genoeg voor Clinton zich deze campagne veel op latino’s te richten.

Amerikaanse expats in Nederland

Ook in Nederland wonen Amerikanen, en die mogen stemmen, zo’n 17.000 in totaal. NRC sprak er een aantal. Zoals Katie Riches, die op Hillary Clinton heeft gestemd:

“Ik denk dat we hier in Nederland zien wat er sociaal mogelijk is: dat je mensen niet aan hun lot hoeft over te laten, dat je als maatschappij voor elkaar kunt zorgen. Van Trumps ideeën staan we hier heel ver af.”

Renee Nielsen stemt Trump:

“Je hoort ons niet zo vaak, want Nederlandse media zijn altijd op de hand van de Democratische kandidaat. Bush was de domste president ooit, Reagan vernietigde de wereld, dat was de teneur. […] Hij [Trump, red.] is de enige kans dat de Republikeinse partij het beleid kan bepalen.”

Lees hier het hele artikel: De expat-stemmer is er niet gerust op

Clinton en Trump komen thuis in New York

Maandagavond hield ze nog haar laatste rally in Raleigh, North Carolina, maar zojuist is presidentskandidaat Hillary Clinton terug naar huis gekeerd. Een half uurtje geleden, midden in de Amerikaanse nacht, landde haar vliegtuig in White Plains, in de staat New York, nabij haar huis in Chappaqua. Ze werd er opgewacht door fans en journalisten.

Twitter avatar ChrisMegerian Chris Megerian The scene in White Plains as Hillary Clinton lands after her final campaign flight. "Welcome home," supporters chant https://t.co/0OWiuO0eF7
Twitter avatar mj_lee MJ Lee Hillary Clinton has landed in White Plains. Breaking news from our flight: Jon Bon Jovi! https://t.co/y267s20T7b

Ook Donald Trump is inmiddels weer thuis: zijn vliegtuig is naar verluidt geland op JFK in de stad New York. Opvallend is dat het vliegtuig van de meereizende pers naar een ander vliegveld is gegaan, en er dus geen beelden zijn van de thuiskomst van Trump. De journalisten werden naar Newark gevlogen.

Twitter avatar colvinj Jill Colvin Meanwhile... Trump's plane has landed at a different airport than the traveling press. https://t.co/6nt20WLkr5

Clinton staffers are getting off the plane first, to cheers from this crowd on the tarmac. pic.twitter.com/CjF1838oPx

— MJ Lee (@mj_lee) November 8, 2016

Twitter avatar SopanDeb Sopan Deb The Trump press corps (most of us) about to take off for our last Trump campaign press plane flight: https://t.co/48WLVN9oGy

Hoe de Amerikaanse partijen stuivertje wisselden

De Democratische partij geldt als progressief, de Republikeinen als rechts. Maar dat is niet altijd zo geweest: hoe werd de partij van de segregatie in het Zuiden de absolute favoriet onder niet-witte Amerikanen, en de leverancier van Amerika's eerste zwarte president? En hoe werden de Republikeinen van Abraham Lincoln - die de slavernij afschafte - de partij van Donald Trump? Nieuwssite Vox legt het uit in twee video's:

From white supremacy to Barack Obama: The history of the Democratic Party

How the Republican Party went from Lincoln to Trump

Jon Stewart en Stephen Colbert roepen zingend op te gaan stemmen

Veel liet hij zich deze verkiezingscampagne niet zien. Sinds Jon Stewart geen presentator meer is van talkshow The Daily Show houdt hij zich meestal afzijdig van de politiek. Maar gisteren dook Stewart toch weer even op, ditmaal in de The Late Show van zijn collega Stephen Colbert.

In de show voerden Stewart en Colbert gezamenlijk een musical op over de noodzaak om te gaan stemmen. “He’s endorsed by David Duke!” zingt Stewart. “His tiny hands might get a nuke!” Ook een van de sterren van de Broadway-musical Hamilton komt langs om te benadrukken hoe de geschiedenis bepaald zal worden door deze verkiezingen, waarna wordt afgesloten met een meerstemmig "The Time is Now". Kijk het hele fragment hier terug:

'Stap voor stap worden ons rechten afgenomen'

De afgelopen twee weken voelde NRC-redacteur in Washington Emilie van Outeren in ‘Kort Amerikaans’ iedere dag een kiezer aan de tand. Van Latino tot Afro-Amerikaan, van jong tot oud, wie kiezen zij tot president? Vandaag is het laatste woord aan Carlos Garcia (52), een brandweerman die als kind vanuit Puerto Rico naar Philadelphia verhuisde. Hij heeft een dochter, een zoon, twee pistolen (“Betty en Johnny”) en stemt over enkele uren op Donald Trump:

"Hillary Clinton zegt wel dat ze het tweede amendement op de Grondwet [dat particulier wapenbezit toestaat, red.] niet zal afschaffen, maar iedereen weet dat ze dat stiekem wel wil."

"Onze hele manier van leven staat onder druk. Vele mensen in dit land hebben hun leven gegeven voor onze grondwet en het recht om zichzelf te verdedigen. De enige manier om zeker te weten dat dat blijft bestaan, is door te zorgen dat zij niet in het Witte Huis komt."

Madonna geeft verrassingsoptreden voor Hillary in New York

Nadat talloze popsterren, sporthelden en filmdiva's de afgelopen tijd al campagne voerden voor Hillary Clinton, sloot vannacht nog een laatste grootheid zich daarbij aan. Op het Washington Square Park in New York gaf Madonna maandagavond een verrassingsoptreden, waarin ze haar steun uitsprak voor Clinton. "Dit concert is bedoeld om ons allemaal te verbinden," zei de zangeres.“We gaan samen een president kiezen die vrouwen niet discrimineert, de LGBT-gemeenschap niet discrimineert, die mensen van kleur niet discrimineert, die geen muur wil bouwen om ons van de rest van de wereld af te sluiten. Dit concert gaat over vrede."

Naast eigen hits als Don't Tell Me en Like A Prayer speelde Madonna ook Imagine van John Lennon.

Twitter avatar tarantallegra Matt Jacobs THIS IS LIKE AN ACTUAL PRAYER https://t.co/jKVFQzNZTv
Twitter avatar billboard billboard .@Madonna. Washington Square Park. Right now. https://t.co/heezVbrygd

Overigens is Trump niet onder de indruk van de steun van alle popsterren aan zijn tegenstreefster. Gisteravond benadrukte hij weer eens dat hij hen niet nodig heeft. De naam van zangeres Beyoncé sprak hij daarbij overigens wel verkeerd uit, tot hilariteit van Twitteraars.

Twitter avatar Herring_NBA Chris Herring Donald Trump mispronounced Beyoncé's name. I didn't even know this was possible for an American to do. https://t.co/1EngWqMpoJ

Rusland: VS niet meer welkom bij verkiezingen

Waarnemers uit de Verenigde Staten zijn niet meer welkom tijdens de volgende verkiezingen in Rusland. Dat heeft het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken aan de Amerikaanse autoriteiten laten weten, zo meldt het Russische persbureau RIA. Rusland vindt het onacceptabel dat Russische diplomaten dinsdag niet mogen meekijken tijdens de verkiezingen in de VS. Eerder werd al bekend dat ten minste drie staten het verzoek van Russische diplomaten om de verkiezingen te mogen controleren hebben afgewezen.

Overigens zijn namens Nederland de Tweede Kamerleden Harry van Bommel (SP) en Fred Teeven (VVD) naar de VS afgereisd om als waarnemer erop toe te zien dat de verkiezingen eerlijk verlopen.

Eerste stembureaus openen - en sluiten

Foto: Jim Cole / AP Photo

Foto: Jim Cole / AP Photo

 

De meeste Amerikanen zullen op dit moment nog liggen te slapen, maar een paar landgenoten konden vannacht al de deur uit om hun stem uit te brengen. Traditioneel openen de dorpjes Dixville Notch, Hart's Location en Millsfield, alledrie in de staat New Hampshire, exact om 00:00 uur de deuren van hun stembureaus. Die deuren konden overigens al snel weer dicht, want van de acht kiezers in Dixville Notch kozen er vier voor Clinton en twee voor Trump. Één stem ging naar Gary Johnson van de Libertarische Partij en één kiezer besloot zelf de naam van voormalig presidentskandidaat Mitt Romney erbij te schrijven. Via Twitter deed het dorpje live verslag.

Twitter avatar DixvilleVote Dixville Vote Less than a minute, all votes are cast including 8th last minute vote.

Ook in Hart's Location ging Clinton er met de winst vandoor, maar in Millsfield boekte Donald Trump een flinke overwinning. In totaal staat hij na het tellen van de stemmen in de drie dorpjes in New Hampshire met 32 tegen 25 stemmen voor.

De rest van de stembureaus in de VS opent overigens pas om 12:00 Nederlandse tijd de deuren.

Twitter avatar passantino Jon Passantino Another midnight vote in Millsfield, NH: Trump beats Clinton 16 to 4. With one Bernie write in https://t.co/KoUawGjZRc

Recordaantal vroege stemmers

Een recordaantal kiezers heeft deze presidentsverkiezingen al vóór vandaag zijn of haar stem uitgebracht. Volgens persbureau AP, dat de data over early voting bestudeerde, hebben ten minste 46 miljoen mensen vervroegd gestemd, maar mogelijk al meer dan 50 miljoen. Dat is circa 40 procent van het totaal aantal stemmers, en méér dan tijdens de vorige verkiezingen in 2012.

Vervroegd je stem uitbrengen is in 33 Amerikaanse staten mogelijk en wordt sinds enige jaren gestimuleerd om de opkomst te verhogen. Het percentage vroege stemmers steeg sinds 1992 van 7 procent naar de circa 40 procent van dit jaar.

Het hoge aantal vroege stemmers zou positief voor Hillary Clinton moeten zijn: met name onder Latino's steeg het aantal stemmen, en over het algemeen neigen zij naar steun voor de Democratische kandidaat.

While You Were Sleeping

Foto Charles Krupa / AP

Aanhangers bij een campagnebijeenkomst van Donald Trump in Manchester, New Hampshire. Foto Charles Krupa / AP

 

De Democraten hebben de hoop opgegeven dat zij een meerderheid winnen in het Huis van Afgevaardigden vandaag. En daar geven ze FBI-directeur James Comey de schuld van, schrijft Politico. Zijn heropening van het onderzoek naar het emailschandaal rondom Hillary Clinton heeft kostbare stemmen gekost.

Ook de Republikeinen zijn niet blij. Zo wil de voorzitter van het House Committee on the Judiciary, Bob Goodlatte, Comey op het matje roepen om zich te verantwoorden voor het inmiddels gesloten onderzoek. De afgevaardigde hoopt dat met uitleg van de directeur het onafhankelijke imago van het FBI weer hersteld kan worden.

Doet ie het of doet ie het niet?

Donald Trump zegt dat hij geen eigen televisienetwerk zal oprichten als hij vandaag verliest van Hillary Clinton. Het zogeheten Trump TV bestond tot nu toe alleen maar uit live gestreamde video's op Facebook. Meer zou het niet zijn of worden. Het feit dat de medewerkers van Trump TV een prominente plek hebben gekregen in het New York Hilton Midtown, waar de kandidaat vannacht zijn overwinningsfeest wil houden, blaast volgens The Hill nieuw leven in de geruchten rond een mogelijk nieuw televisiekanaal.

2008 was de verkiezing die hoop belichaamde. Dit verkiezingsjaar stond in het teken van angst, schrijft Quartz. Kijk maar naar deze foto's.

In 2016 zijn de meest iconische foto's beelden met keiharde contrasten, het liefst in zwart-wit en gemaakt met een dikke flits. Dat was onontkoombaar met de massale bijeenkomsten in stadiums waar veel hard licht is. Maar het geheel weerspiegelt een algemeen gedeeld apocalyptisch gevoel onder de Amerikaanse kiezers.

Een handboek voor de verkiezingsnacht

Moet ik de wekker vroeg zetten of lang opblijven? Welke staten zijn al min of meer beslist en welke kunnen nog cruciaal worden? Op welk tijdstip kan de uitslag in theorie al binnen zijn? Op welke plekken in Nederland kun je andere nachtbrakers vinden om de uitslagen mee te volgen?

Op al die vragen geeft redacteur Emilie van Outeren antwoord in deze kieswijzer over de verkiezingsnacht. Waar moet je dinsdagnacht op letten (en op wat juist niet)? Lees de acht belangrijke punten en volg het spoor langs battleground states en swing states:

Dit gebeurde er maandag in de VS

Welkom in ons verkiezingsblog, waarin we verslag zullen doen van de laatste 48 uur voor we weten wie de nieuwe president wordt van de Verenigde Staten. Na een laatste dag waarin de kandidaten nog één keer het land door raceten om op te treden, leidt Clinton maandagavond met gemiddeld 4 procentpunt. Nu de FBI heeft besloten om de Democratische kandidaat niet te vervolgen voor haar e-mails lijkt haar voorsprong weer te stabiliseren, maar de comfortabele uitloop die ze eerst had is weg. De reden van de FBI om het onderzoek te heropenen blijft nog altijd onduidelijk.