Rol van de FBI blijft onduidelijk

Het onderzoek naar de mails van Hillary Clinton wordt niet heropend. Maar wat beoogde FBI-baas James Comey?

foto Brendan Smialowski/AFP

Negen lange dagen hing de dreiging van een nieuw FBI-onderzoek boven het hoofd van Hillary Clinton. Nu blijken paniek en onrust in het Democratische kamp om niets te zijn geweest.

FBI-directeur James Comey stuurde zondag weer een brief naar het Congres. Daarin schrijft hij dat het onderzoek naar Clinton niet wordt heropend aangezien de 650.000 e-mails in de laptop van de Democraat Anthony Weiner geen nieuwe feiten aan het licht brachten. „We hebben onze conclusie van juli over Minister Clinton niet aangepast”, schreef Comey, doelend op de conclusie dat er geen reden was om Clinton te vervolgen.

Het korte briefje van Comey van eind vorige maand was een van de beslissende ‘incidenten’ van deze verkiezingen. Onze correspondent Guus Valk koos er nog drie.

De FBI had Clinton, na eerder onderzoek, in de zomer gevrijwaard van vervolging. Maar e-mailverkeer in de laptop van Anthony Weiner, binnenkort de ex-echtgenoot van Clintons vertrouwelinge Huma Abedin, leverde, zo schreef FBI-directeur James Comey op 28 oktober, mogelijk nieuwe relevante gegevens op. Weiner wordt onderzocht omdat hij seksueel getinte chatberichten aan een minderjarig meisje had verstuurd.

Groot effect van brief Comey

Comey was vaag over de mails die waren aangetroffen en ook over de mogelijke gevolgen voor Clinton. Maar zijn woorden hadden groot effect. Clintons campagne raakte erdoor van slag. Sinds de eerste aankondiging van Comey daalde zij bijna twee procentpunt in de peilingen, terwijl Trump juist steeg. Het nieuws dat het sop de kool niet waard is, komt nu, krap twee dagen voor de presidentsverkiezingen. Het Clinton-kamp reageerde opgelucht. Maar de schade die Comey’s handelwijze de presidentskandidaat en haar campagne heeft berokkend, is aanzienlijk en lijkt niet in één dag weg te werken.

Bovendien is de kwestie hiermee de wereld nog niet uit. Republikeinen weigerden zondag het nieuws te accepteren. Donald Trump suggereerde op een campagnebijeenkomst dat de FBI onder één hoedje speelt met de Democraten. Tegen aanhangers zei Trump daarover:

„Het is volstrekt gemanipuleerd. Je kunt niet 650.000 e-mails beoordelen in acht dagen. Dat gaat niet, jongens.”

De voorzitter van de Republikeinse Nationale Commissie, Reince Priebus, liet weten dat de „FBI bewijs heeft dat Clinton de wet heeft overtreden”. Paul Ryan, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden en de belangrijkste Republikein na Trump, zei in een verklaring:

„Deze beslissing laat onverlet dat uit onderzoek van de FBI blijkt dat Clinton de nationale veiligheid in het geding heeft gebracht.”

Wilde actie

Ondertussen is Comey’s wilde actie nog altijd onduidelijk. Maar uit verklaringen van anonieme bronnen bij FBI en Justitie in de Amerikaanse pers rijst een beeld op van een machtsstrijd tussen enerzijds de FBI, waarvan een contingent sterk op de hand van Trump zou zijn, en anderzijds openbaar aanklagers van het ministerie van Justitie. Justitie ziet geen grond Clinton aan te klagen voor haar gebruik van de privé-server of voor belangenverstrengeling rond de Clinton Foundation, waar de FBI vooronderzoek naar doet.

Het heeft er schijn van dat Comey met zijn abrupt gestopte alarmsignaal een middenkoers heeft willen varen. Het resultaat is dat hij nu voor beide partijen de gebeten hond is.