Column

De knipperlichtrelaties in het Midden-Oosten

Foto Amr Abdallah Dalsh/Reuters

Ondank is ’s werelds loon. Daarom moeten de Saoediërs niet verbaasd zijn over de pro-Assad, pro-Poetin, pro-Khamenei koers die de Egyptische president Sisi vaart terwijl zij toch intussen zo’n 25 miljard dollar in zijn schatkist hebben gestort om zijn regime overeind te houden.

In de Koude Oorlog stond er in het Midden-Oosten jarenlang een pro-Amerika- tegenover een pro-Sovjetblok. Oersaai. Maar de allianties van nu hebben meer weg van knipperlichtrelaties. Heel spannend, vind ik.

Ik hoor u vaak klagen dat alles zo ingewikkeld is. Ik zou de Midden-Oosterse relatieknoedel het liefst uittekenen, met rood voor bekoelde en blauw voor nieuwe liefdes. Maar ik heb 450 woorden en geen tekenbord. Dus:

1. Waarmee is Egypte bezig? Sisi vindt zich te groot om iemands lakei te zijn – al is zijn land failliet, hij vertegenwoordigt het grote Egypte dat (ooit) de leider van de Arabische wereld was. Daarom neemt hij nu afstand van die Saoedische parvenu’s die zich veel te veel inbeelden. Dat blijkt met name uit zijn gestage toenadering tot Syrië. Sisi’s argument: Assad bestrijdt dezelfde terroristen als wij in de Sinaï en in buurland Libië. Assads veiligheidschef bracht onlangs heel openlijk een officieel bezoek aan Kairo.

Vriend Assad komt met zijn eigen bondgenoten: Rusland, Iran en Irak. Daarom stemde Egypte vorige maand tot Saoedische woede voor een Russische resolutie in de Veiligheidsraad over Aleppo. Rusland is een machtige én prettige vriend, die niet zeurt over mensenrechten. Er schijnt te worden gedacht aan een Russische luchtmachtbasis in Egypte. Irak levert Egypte meer olie ter compensatie van Saoedische olie die kennelijk als straf wordt ingehouden. Ook de kille relaties met Iran zijn wat opgewarmd. Iran wilde Egypte er vorige maand opeens bij hebben tijdens onderhandelingen over Syrië in Genève.

2. Wie zijn de winnaars? Egypte is inderdaad niet zomaar een landje. Dus zijn herpositionering doet ertoe. Rusland speelt het slim en is een duidelijke winnaar. Egypte zit nog niet helemaal in de pocket, maar is toch een heel eind richting Moskou opgeschoven. Nadeel: net als Syrië kost Egypte veel geld. Iran is een winnaar, getuige ook de verkiezing van Hezbollah-bondgenoot Aoun als president van Libanon.

3. Wie zijn de verliezers? Saoedi-Arabië natuurlijk. Libanon verloren, Egypte verloren, en, helemaal vreselijk, Iran een winnaar. Toenemende geldproblemen wegens lage olieprijzen en een dure oorlog in Jemen die steeds meer kritiek losmaakt, ongenoegen over Amerika. Machteloos Amerika is ook een verliezer, alleen al omdat Rusland een winnaar is.

4. Ongeleid projectiel: Turkije. Verzoend met Rusland, onbestemd met Iran maar verder ruzie met iedereen die niet vóór Erdogan is. Ik durf niet te voorspellen hoe het Midden-Oosten er over een jaar uitziet.