‘Wie meer vrienden heeft op Facebook gaat minder snel dood’

Dat stond in de Volkskrant.

Foto iStock

De aanleiding

Een stuk op de wetenschapspagina van de Volkskrant begon vorige week zo: ‘Wie meer vrienden heeft op Facebook gaat minder snel dood.’ Het nieuws werd veelvuldig gedeeld: op nu.nl, rtlnieuws, Plusonline. Die berichten bleven dicht bij de strekking van het stuk in de Volkskrant. Al gaf de webredactie van Een Vandaag er een vrolijke draai aan: „Voel je je weleens schuldig omdat je te vaak op Facebook zit? Niet doen! Facebook is juist hartstikke goed voor je, je leeft er zelfs langer door, blijkt uit onderzoek.”

We checken de uitspraak: Wie meer vrienden heeft op Facebook gaat minder snel dood.

Waar is het op gebaseerd?

Het artikel in de Volkskrant verwijst naar de bron: een studie van onderzoekers van de universiteit van Californië, Harvard en Yale. Een onderzoek onder twaalf miljoen Facebookgebruikers in Californië. Een selectie daarvan (de groep die in het kiesregister voorkomt) is vergeleken met een controlegroep van mensen in het kiesregister zónder Facebookaccount. Het gaat om Facebookgebruikers die zich voor oktober 2010 hadden aangemeld en geboren zijn tussen 1945 en 1989. Gekeken werd wie er gedurende een periode van twee jaar overleed en waaraan.

En, klopt het?

Bekend is dat sociaal isolement ongezond is. Begin dit jaar nog publiceerden onderzoekers van de University of North Carolina hun bevindingen op basis van vier langlopende studies. Mensen die zich eenzaam voelen, sterven eerder. Zo toonden de onderzoekers aan dat sociaal isolement de bloeddruk verhoogt.

Facebook kan natuurlijk heel goed bijdragen aan sociale contacten. Maar de vraag is: hebben deze Facebookers niet sowieso meer sociale contacten? Daarop geeft deze studie geen antwoord.

Dit concluderen de onderzoekers wel: Facebookgebruikers hebben een lagere sterftekans dan de groep zonder account – als het gaat om bijvoorbeeld diabetes, hart- en vaatziekten en leveraandoeningen. Ook werd duidelijk: wie veel vriendschapsverzoeken krijgt en accepteert, leeft langer dan de gebruiker die er minder krijgt. Daarnaast toont de studie voor de groep met account aan: online activiteiten die wijzen op veel face-to-face-contact (zoals foto’s) houden verband met een lagere sterftekans.

De onderzoekers spreken bij alle bevindingen steeds van ‘samenhang’, nadrukkelijk niet van causaliteit. Dat wil zeggen dat niet is aangetoond dat Facebook oorzaak is – en een goede gezondheid het gevolg. Zo kunnen de onderzoekers niet uitsluiten dat Facebook gezondere mensen aantrekt. Of juist ziekere mensen. Adviezen (een aanmoediging om een Facebook-account te nemen) zijn op basis van deze studie onmogelijk te geven – wat bij veel krantenartikelen overigens wel de implicatie is. Daar komt bij dat het een studie is onder jonge mensen, in één staat, over een korte periode.

Het Volkskrant-artikel spreekt dan wel steeds keurig over samenhang, pas in de laatste alinea’s wordt het manco van de studie besproken. Niet gek dus dat het bij andere media, en op Twitter, wel misgaat. EenVandaag: „Facebook is juist hartstikke goed voor je, je leeft er zelfs langer door. [....] Dus snel even een foto of video plaatsen vandaag.”

Conclusie

In de studie die dinsdag in PNAS verscheen wordt een verband aangetoond tussen een lage sterftekans en Facebookgebruik – maar ook niets meer dan dat. In het Volkskrant-artikel wordt steeds slechts van samenhang gesproken en niet van causaliteit, Als het gaat om dat criterium beoordelen we de stelling ‘Wie meer vrienden heeft op Facebook gaat minder snel dood’ als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt