Rutte: er is iets, tijdloos en groter dan onszelf

Preek van Leek

Voor Rutte is preken iets anders dan een gewone speech houden. Daarom was er zondagmorgen in een Haagse kerk geen tijd voor vrolijkheid.

Mark Rutte op archiefbeeld. Tijdens de preek van Rutte mocht niet gefotografeerd worden. Foto Bart Maat/ANP

Het was een persoonlijk verhaal van een man die de afgelopen jaren over alles liever sprak dan zijn eigen leven. Over wie de persoonlijke anekdotes op de vingers zijn na te tellen.

Maar, zo zei premier Mark Rutte, de Preek van Leek, die hij zondagochtend in de Haagse Duinzichtkerk hield, had hem tot zelfonderzoek gebracht. „Preken is iets anders dan ‘zomaar’ spreken en de kansel is geen gewone katheder. Deze plek maant tot bezinning op vragen die ik mijzelf niet zo gemakkelijk stel.” Zoals de rol die geloof voor de protestants opgevoede premier heeft.

Op deze zondag mocht het géén campagnebijeenkomst zijn, noch een moment voor vrolijkheid, entertainment of selfies. Er mochten geen foto’s worden gemaakt en waren geen cameraploegen aanwezig. De kerk – in Ruttes eigen buurt – was wel aanzienlijk drukker bezocht dan op een gewone zondagochtend, zelfs de galerij zat vol.

Al moet gezegd dat ook bij andere ‘dominees’ die de Preek van de Leek hielden, onder wie bijvoorbeeld vicepremier Lodewijk Asscher, de dienst goed werd bezocht. De prekenserie werd in 2008 gestart in de Singelkerk in Amsterdam, zondagmiddag preekte in een andere Haagse kerk oud-kinderombudsman Marc Dullaert, en over twee weken is de beurt aan minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingswerk, PvdA).

Lees hier de volledige tekst van Ruttes Preek: Geloof: voor 49 procent twijfel en voor 51 procent zeker weten

De verwijzingen naar de politiek in de dienst die Rutte had voorbereid, waren subtiel. Dominee Jacob Korf die de gemeente voorhield dat Jozef „als hij wat van zijn begroting overhad, dat bewaarde voor de magere jaren”, en de kinderen zei dat ze in de kinderkerk zouden leren waarom deze onderkoning van Egypte „zo’n goede premier” was geweest. Rutte zelf, die de kwinkslag maakte dat sommige vertalers Simson uit het bijbelboek Richteren ook wel Samson noemen, hij niet. Uit het gegrinnik bleek dat de gemeente onmiddellijk de link met PvdA-leider Samsom legden. Hij noemde Simson overigens zijn favoriete bijbelvertelling omdat het „zo’n exotisch drama” was.

Er werd gelachen toen Rutte vertelde dat hij als kind best koning Salomo uit het Oude Testament wilde worden: „Ik zag dat helemaal voor me: de hele dag wijze en rechtvaardige besluiten nemen en dan tegen de avond alleen maar mensen die je dankbaar zijn en tevreden naar huis gaan.” Hij haastte toe te voegen dat hij de wijsheid van Salomo „natuurlijk” niet benaderde.

Het persoonlijke van de Preek van de Leek zat hem in Ruttes openheid over zijn geloof, wat in Nederland niet vanzelfsprekend is. Geloof is voor de premier „49 procent twijfel en 51 procent zeker weten”, zei hij. Bovenal geeft het hem het „besef dat er iets is, tijdloos en groter dan onszelf”.

Hij noemde geloof ook „een basis waarop we gezamenlijk staan”: het geloof als fundament voor waarden als verdraagzaamheid en verantwoordelijkheid.

Toch was zijn preek in de kern een ongevaarlijk privéverhaal. Zijn keuze voor de lezing – Matteüs 25, vers 13-40 – past bij een liberaal. Het is immers het verhaal van drie dienaren die de kans krijgen hun talenten te gebruiken. Twee doen dat, en worden beloond. De dienaar die zijn gaven niet benut, wordt bestraft.