Met extra eiwit spieren aansterken terwijl je slaapt

Spierkracht

Spierverlies treft veel oudere mensen. Vaak speelt eiwittekort een rol. Eiwit eten voor het slapengaan kan helpen.

iStock

‘De Tour wordt gewonnen in bed’, zei de Nederlandse wielrenner Joop Zoetemelk in 1980, het jaar waarin hij de Tour de France won. „Hij had helemaal gelijk. Juist in rust bouw je spieren op”, zegt bewegingswetenschapper Bart Groen, die vrijdag promoveerde op spierweefselverlies bij ouderen aan Maastricht UMC+. „En dan wel met de toevoeging: als je tenminste een portie eiwit nuttigt voor je gaat slapen.”

Groen toonde aan dat ouderen die tijdens hun slaap extra eiwit in hun maag krijgen toegediend, meer spierweefsel opbouwen. „Rust en herstelmomenten combineren met een extra innemen van eiwitten, geeft een maximaal effect op de spiergroei”, zegt Groen, „Dat geldt voor sporters, maar evengoed voor ouderen.”

Spierverlies is een belangrijk probleem voor ouderen. Sarcopenie heet dat verschijnsel. Zelfs als zij normaal en gezond eten gaat hun kracht achteruit. Ze krijgen steeds meer moeite met opstaan uit een stoel en gaan langzamer lopen. Het is een zichzelf versterkend effect, want mensen gaan hierdoor minder bewegen en daardoor bouwen spieren minder snel op.

Groen, werkzaam in de groep van Luc van Loon, bedacht een manier om die spiraal te doorbreken: door ouderen ’s nachts 40 gram extra eiwit te geven. Groen: „In de nacht is het parasympatische zenuwstelsel actief, en is de spijsvertering optimaal. Dan worden de aminozuren uit de voeding het best in het lichaam opgenomen. Die aminozuren zijn nodig voor de opbouw van spiereiwitten.”

Maagsonde

In een placebogecontroleerd onderzoek met zestien mannen van 70-plus – Groen diende het eiwit ongemerkt toe via een maagsonde, terwijl de proefpersonen sliepen – bleek inderdaad dat nachtelijk eiwit de balans van spieropbouw en -afbraak versterkte.

Hoewel hij alleen de proef op de som heeft genomen bij oudere mannen, denkt Groen dat het evengoed opgaat voor oudere vrouwen. „En misschien is het effect bij hen nog wel groter. Vrouwen hebben minder spiermassa dan mannen. En er geldt: hoe minder je hebt, hoe groter het effect van extra eiwit op de aanwas van spieren.”

In een tweede onderzoek liet Groen zien dat het effect van nachtelijk eiwit op de spieren kan worden versterkt door neuromusculaire elektrostimulatie. Elektrische stroompjes stimuleren dan het samentrekken van de spieren, ook tijdens de slaap. Bij de proefpersonen bleek het bovenbeen dat gedurende de nacht elektrisch geprikkeld was meer spierwit te hebben aangemaakt.

Extra eiwit en elektrostimulatie samen kunnen spierverlies bij ouderen vertragen of zelfs voorkomen, concludeert Groen. Het is voor ouderen ook in de dagelijkse praktijk heel haalbaar, zegt de bewegingswetenschapper: „Het komt neer op het drinken van één of twee glazen melk voor het slapen gaan.”

Een apparaatje voor elektrostimulatie van de spieren is nog wel kostbaar. Groen, die zelf in opleiding is voor huisarts, vindt echter dat iedere huisartsenpraktijk er een zou moeten hebben, zodat ze die kunnen uitlenen aan oudere patiënten die door ziekte lang in bed liggen.