Opinie

Doe als de baas van Schiphol: neem de trein naar Parijs

De trein moet goedkoper worden dan een korte vlucht, betoogt , vice-fractievoorzitter van Groenlinks. Belastingbetalers betalen de milieuschade van prijsvechters.

Foto Rick Nederstigt/ANP

opiauteur Tongeren Liesbeth van

‘Ik vraag me af of het maatschappelijk verantwoord is om voor dertig euro heen en weer te vliegen naar Barcelona”, zei Schiphol-directeur Jos Nijhuis op 31 oktober in NRC. „Persoonlijk vind ik dat dat niet moet. Ik ben erg voor betere concurrentie van snelle treinen voor vluchten naar Parijs, Londen, Berlijn. Ik ga zelf ook graag met de Thalys naar Parijs. Als we minder van die korte vluchten vanaf Schiphol hebben, komt er capaciteit vrij voor langere vluchten.”

Het gebeurt niet elke dag dat Schiphol en GroenLinks het met elkaar eens zijn. Zijn woorden zijn me uit het hart gegrepen. Hoe aantrekkelijk het ook is om voor een paar tientjes naar de Spaanse Costa te vliegen, het vervuilt de lucht en draagt bij aan klimaatverandering. Ultrafijnstof en geluidsoverlast schaden de gezondheid van bewoners nabij luchthavens. Alle reden dus voor mens- en milieuvriendelijke alternatieven voor korte vluchten.

De luchtvaartsector wordt al jarenlang financieel ondersteund vanuit de schatkist. Luchtvaartmaatschappijen krijgen fiscale voordelen zoals ontheffingen van btw en vrijstelling van accijnzen op kerosine. De enorme maatschappelijke kosten die de luchtvaart met zich meebrengt, worden maar voor een klein beetje in de vliegticketprijs verrekend. De passagier betaalt bij de prijsvechters een schijntje, maar de belastingbetalers draaien op voor de milieuvervuiling en de negatieve gevolgen voor volksgezondheid en klimaat.

Er is een goed alternatief voor met name de korte vluchten: de (internationale) trein. De meeste Europese bestemmingen (denk aan Parijs, Londen en Berlijn) zijn per trein goed bereikbaar. Binnen een straal van circa 850 km afstand is een korte vlucht, inclusief in- en uitchecken en wachttijden, niet sneller. De klimaatwinst is enorm; wie van Amsterdam naar Parijs met de trein reist, produceert ongeveer 8 kg koolstofdioxide, de veroorzaker van de mondiale opwarming. Per vliegtuig is dat maar liefst 75 kg.

Hogesnelheidsnetwerk

De trein legt het nog steeds af tegen het vliegtuig op prijs en service. Dat moet, in ieder geval voor de korte Europese vluchten, worden omgekeerd. Daarvoor kunnen Schiphol Airport, de luchtvaartmaatschappijen, de Nederlandse Spoorwegen en staatssecretaris Dijksma (PvdA) van Infrastructuur en Milieu de handen ineenslaan. Internationale spoorverbindingen moeten concurrerend én veel aantrekkelijker gemaakt worden. Nederland beschikt over een uitstekend hogesnelheidsnetwerk dat na het Fyra-debacle ligt te verpieteren.

De aanleg van de hogesnelheidslijn heeft laten zien dat internationale treinen niet uit zichzelf kunnen concurreren met het vliegtuig. Wie passagiers wil verleiden om de trein te nemen moet zich op prijs én op service kunnen meten met luchtvaartmaatschappijen. Stap je bijvoorbeeld op Schiphol over op een verbindende vlucht dan gaat je koffer er automatisch heen. Bij vertraging wordt je hele reis omgeboekt. En je kan in een keer een ticket boeken met overstap. Bij een combinatie vliegen-trein is die service er niet. Om een internationale treinreis online te boeken moet je uren handig googlen.

Betrouwbare, frequente én nachtelijke verbindingen zijn een vereiste. Het schrappen van internationale nachttreinen moet daarom worden teruggedraaid. Maar vooral: reizen per trein hoort eigenlijk altijd goedkoper te zijn dan korteafstandsvluchten. Dat kan door de werkelijke kosten van vliegen door te berekenen op vliegtickets. Pas dan ontstaat het gewenste level playing field waarop de trein een serieus alternatief voor het vliegtuig wordt. Schiphol wordt écht de groene luchthaven van de toekomst als topman Nijhuis samen met GroenLinks zorgt dat korteafstandsvluchten vervangen worden door betaalbaar en comfortabel treinvervoer.