Links en rechts, iedereen wil Sarkozy blokkeren

Voorverkiezingen

Veel Fransen proberen te voorkomen dat ze straks moeten kiezen tussen Sarkozy en Le Pen.

Foto Eric FEFERBERG/AFP

Altijd heeft Laurent Moisset (45) links gestemd. Hij was in 2012 in Toulouse zelfs nog even actief in de campagne voor de socialistische kandidaat François Hollande. Maar deze maand is hij van plan te stemmen bij de voorverkiezingen die bepalen wie volgend jaar de rechtse presidentskandidaat wordt. Niet uit overtuiging, maar om strategische redenen. „Tegen elke prijs moet voorkomen worden dat Nicolas Sarkozy weer president wordt”, zegt hij telefonisch.

Moisset, ingenieur in de luchtvaartindustrie, is niet de enige. Ongeveer 10 procent van de mensen die in peilingen zegt bij de open primaire van Frans rechts en centrum-rechts op 20 en 27 november te stemmen, stemt gewoonlijk links. Op sociale media circuleren tientallen oproepen aan linkse kiezers om de uitslag te beïnvloeden. Het doel: voorkomen dat de verkiezingen in 2017 uitdraaien op een tweede ronde tussen Marine Le Pen van het populistische Front National en de bij veel linkse kiezers evenzeer geminachte Sarkozy.

Dat is kiezen tussen „pest en cholera” of „tussen extreem-rechts en iemand die daar heel dicht tegenaan zit”, zegt Moisset over Sarkozy, die met een snoeiharde koers rond veiligheid, immigratie en de Franse identiteit hoopt de voorverkiezingen te winnen.

„Ik accepteer zijn democratische recht op een politieke terugkeer, maar ik vind het schokkend dat iedereen blijkbaar weer vergeten is hoezeer Sarkozy teleurgesteld heeft.”

Sarkozy is „gevaarlijk, heethoofdig en impulsief”, vindt Gaëlle Kerridge (41) uit Brest. „Gezien de internationale situatie kan hij Frankrijk naar de ondergang brengen.” Geen enkele linkse kandidaat maakt volgens de peilingen enige kans om in 2017 de eerste stemronde door te komen. Mocht het inderdaad uitlopen op een tweede ronde tussen Le Pen en Sarkozy, dan blijft Kerridge, zoals veel linkse kiezers, thuis, weet ze nu al. Dat vergroot de kansen van Le Pen.

Mikpunt van kritiek

Wie daarvan vooral profiteert is de bedaagde 71-jarige oud-premier Alain Juppé. Hij is „de minst slechte”, vindt Moisset. Juppé is het mikpunt van kritiek van de entourage van Sarkozy omdat hij weigert de linkse schijnbewegingen te veroordelen. In peilingen heeft hij nog een voorsprong, maar het partijkader van Les Républicains steunt in meerderheid Sarkozy.

In het tweede kandidatendebat, donderdag, was het opnieuw Sarkozy die permanent onder vuur lag van zijn zes uitdagers. Juppé, die de rol van homme d’état, van verzoenende staatsman boven het gekibbel, op zich nam, werd in een peiling na afloop als winnaar aangewezen. Maar opnieuw deed Sarkozy het beter volgens de mensen die zichzelf als rechtse kiezers identificeren.

„Er zijn mensen die teleurgesteld zijn in het hollandisme die eerder Sarkozy hebben gestemd”, zei Juppé vorige maand ter verdediging. „Als ze naar ons toe willen komen, dan zijn ze welkom.” Een andere kandidaat, Sarkozy’s oud-premier François Fillon, riep linkse kiezers zelfs expliciet op om mee te stemmen.

Daarvoor moeten ze wel een beetje jokken. Want wie meedoet, moet niet alleen per stemronde twee euro betalen, maar ook verklaren „de republikeinse waarden van rechts en het centrum te delen” en zich „in te zetten voor een machtswisseling”. Wie links is en meestemt „liegt”, zei Sarkozy daarom. Juppé, die volgens hem „een compromis met links sluit om te winnen”, beschuldigde hij van „trouweloosheid”. Vooral Juppés samenwerking met centrum-politicus François Bayrou ligt verkeerd: Bayrou riep in 2012 op tot een stem voor Hollande.

Bij de Republikeinen vragen kopstukken zich inmiddels openlijk af of Sarkozy zich na zijn terugkeer uit het politieke pensioen, na twee campagneboeken en tientallen verkiezingsbijeenkomsten, op 27 november wel bij een eventueel verlies zal neerleggen. Zijn aanhoudende nadruk op de mogelijk bepalende invloed van linkse kiezers zou een indicatie zijn.

Maar het is moeilijk de uitslag op grond daarvan aan te vechten, zeggen deskundigen. De stemverklaring heeft immers geen enkele rechtsgeldigheid. „Ik denk ook niet dat ik er slapeloze nachten van krijg als ik onderteken”, lacht Moisset.

„Sarkozy is de vijand, Juppé is slechts een politiek tegenstander.”