Hoe zen ben je in een yoga-outfit van driehonderd euro?

Yoga-consument Yoga is al lang niet meer alleen oefeningen doen op een matje. Het is een lifestyle, met bijbehorende thee, leggings en shampoo.

Illustratie Jenna Arts

In de Amsterdamse Posthoornkerk zitten zo’n vijftig mensen – mannen, vrouwen, jong, oud – in kleermakerszit op yogamatten te puffen. Elke vijf seconden ademen ze in, en vervolgens stoten ze de adem met een harde ‘pump’ vanuit de onderbuik weer naar buiten. Het is een onderdeel van de ‘pranayama’: een vorm van yoga die zich focust op de ademhaling. Deze pranayamales is deel van de Inner Peace Conference, gehouden in Amsterdam. Een heel weekend lang konden yogafanaten hun hart ophalen bij verschillende yoga- en meditatieworkshops. Er waren zo’n elfhonderd mensen. In totaal waren vijf locaties voor de yogaconferentie gereserveerd, waarvan er vier grote kerken. De metafoor van yoga als ‘nieuwe religie’ ligt voor de hand.

In de Posthoornkerk liggen niet alleen matten. Vlak naast de ingang staat een standje waar je ayurvedische massageolie kunt kopen, en bij het koffie- en theestandje verderop is vers sap, vegan popcorn en raw chocolate in de aanbieding. In de wc staat probiotische handzeep en er liggen tampons van biologisch katoen. Op de Inner Peace Conference zie je dat yoga allang niet meer alleen oefeningen doen is. Yoga is een lifestyle geworden, met een breed aanbod aan bijpassende producten. „Yoga zit in alles”, zegt Leen (29), vlak na de pranayama workshop. Ze is zelf yogadocent en heeft gemerkt dat yoga „veel meer is dan alleen een practice”. „Yoga is ook het eten dat je eet, de shampoo waarmee je je haar wast.”

Dat yoga inderdaad in alles kan zitten, wordt duidelijk bij een blik op het aanbod yoga-merchandise waar een gemiddelde ‘yogi’ zich toe moet verhouden. Naast matten en yogaleggings zijn er yogaslippers, yogadekens, speciale sokken en handschoenen waardoor je minder snel wegglijdt in de downwardfacing dog-houding. Yoga – de leer die het loslaten van het ego en het niet hechten aan materiële zaken predikt – lijkt steeds meer opgeslokt te worden door een merchandise die precies het tegenovergestelde verkondigt: yoga is de juiste trui dragen, de goede thee drinken, je yogamat vervoeren in die ene tas.

yoga is de juiste trui dragen, de goede thee drinken, je yogamat vervoeren in die ene tas

„De yoga-economie is een groeiende markt”, vertelt Heleen Peverelli, hoofdredacteur van Yoga Magazine. „Mensen geven steeds meer geld uit aan yogakleding, yogareizen en een goede yogamat.” Uit een onderzoek dat Yoga Magazine hield onder 311 yogi’s blijkt dat zeker de helft het belangrijk vindt er goed uit te zien tijdens een yogales. Maar hoe zen ben je nog in een outfit van driehonderd euro?

De populariteit van yoga is de afgelopen jaren enorm toegenomen. Bij Yogaonline – een platform dat bijhoudt waar en hoeveel yogascholen er zijn in Nederland – stonden in 2009 zo’n 300 scholen ingeschreven. Inmiddels zijn het er meer dan duizend. Zo’n honderd daarvan zijn in Amsterdam gevestigd; in Rotterdam en Den Haag staan er allebei zo’n vijftig. Sportscholen die ook yoga aanbieden, zijn bij deze aantallen niet eens meegerekend.

Volgens Hanna (38), ook gast op de Inner Peace Conference en yoga-beoefenaar van het eerste uur, zijn de nieuwe scholen wel anders dan de ‘oude’. „Er is een hele cultuur om yoga heen gekomen, en dat zie je ook aan de studio’s”, zegt ze. Volgens Hanna worden die vooral zo mooi mogelijk ingericht, en zijn ze laagdrempeliger geworden, waardoor er een „ander soort yogi” komt. „Veel mensen gaan naar die mooie yogascholen om een foto op social media te kunnen zetten.” De irritatie over zogenoemde ‘instagramyogi’s’ leeft bij meer bezoekers van de Conference. „Dat heeft niets met yoga te maken”, zegt een vrouw in een harembroek. „Yoga is naar binnen keren, niet showen op het internet.”

Één van Nederlands grootste scholen is Delight Yoga, ook organisator van de Inner Peace Conference. Oprichters Wessel Paternotte en Maarten van Huijstee hebben de afgelopen jaren naar eigen zeggen „op een golf gezeten”. De eerste studio ging open in 2006. „Toen was yoga veel minder mainstream”, zegt Paternotte. Toch begonnen de lessen steeds beter te lopen. Eind 2012 moest een ledenstop worden ingelast.

Stressvolle samenleving

Inmiddels is Delight met vier studio’s in Amsterdam en een in Den Haag één van de populairste scholen van Nederland. Zo’n tweeduizend ‘members’ betalen maandelijks zeventig euro om onbeperkt yogalessen te volgen. Een losse les kost vijftien euro. De thee is er gratis.

Volgens Paternotte is de toenemende populariteit van yoga een reactie op de huidige samenleving, die „steeds sneller” en „stressvoller” wordt. Van Huijstee denkt dat het ook te maken heeft met de financiële crisis: „Daarna zijn mensen stil gaan staan en zich gaan afvragen, wie ben ik eigenlijk?” Als gevolg gaan we op zoek naar „verstilling” en „bewustwording”. „We willen terug naar onze essentie.”

Die essentie vind je bij Delight in ‘authentieke’ yogalessen, gecombineerd met tot in de puntjes gestylede studio’s. Elke vestiging van Delight is licht en ruim, ingericht met Indiaas antiek en grote boeddhabeelden. Achter de welkomstbalie zit iemand die je naam kent, in de wc ruikt het naar rozemarijn. „We willen dat mensen direct tot rust komen zodra ze bij Delight binnen stappen”, legt Van Huijstee uit.

In elke Delight studio staat ook een kast met producten: yogatops en broeken, de meeste niet goedkoop. Staat zoiets niet haaks op „teruggaan naar de essentie”? Wat Paternotte betreft niet. „We zouden dat winkeltje ook helemaal kunnen volstoppen met yogaspullen – die zijn er genoeg”, zegt hij. Maar volgens Paternotte is wat er bij Delight te koop is enkel „ondersteunend aan de practice”: een aantal basisproducten die mensen kunnen helpen bij hun yoga-beoefening. „Meer is het niet.”

Door dit soort thee te drinken heb ik echt het idee dat ik ergens bij hoor

Voor Igoya (32) is het wél meer. Ze zit te wachten op de ‘holistische chef’ die straks op de Inner Peace Conference een speech zal geven over bewust leven. Ze blaast in haar thee. „Een mooie yoga-outfit geeft mij het gevoel dat ik een betere yogi ben”, vertelt ze. Onlangs kocht ze een yogalegging gemaakt van bamboe. „Terwijl ik die afreken denk ik: met deze legging kan ik alle houdingen beter.” Onzin natuurlijk, voegt ze snel toe. „Het is gewoon keiharde marketing. Maar het werkt.” Ze kijkt omlaag naar haar thee. „Ik vind het bijvoorbeeld ook fijn dat dit yogithee is, en geen Pickwick. Door dit soort thee te drinken heb ik echt het idee dat ik ergens bij hoor. Bij de yoga-community, zeg maar.”

Dat de yoga-community steeds meer spullen nodig heeft om zich ‘heel’ te voelen, merken ze ook bij de Lotus Designwinkel aan de Amsterdamse Reguliersgracht. De winkel zit al vijfentwintig jaar op dezelfde plek, en verkoopt yoga- en meditatieartikelen. „Het meeste geïmporteerd uit Nepal”, vertelt oprichter Edzo Ebbens. Op dit moment bijzonder populair zijn de klankschalen: muziekinstrumenten die vaak gebruikt worden bij yoga- en meditatiesessies. „Vroeger verkochten we die bijna nooit, nu gaan er zo’n tweehonderd per jaar over de toonbank.”

Eigenlijk is alles in de winkel de afgelopen jaren populairder geworden. „Er komen ook veel meer verschillende mensen”, zegt Ebbens. Alhoewel: het zijn wel hoofdzakelijk „yoga-mensen”. „Fijne mensen”, vult verkoopster Ingrid Neelen aan. De omzet van Lotus Design is in vier jaar met vierhonderd procent gestegen.

Yogaconsument

Wie echt all the way wil gaan als yogaconsument kan zichzelf tegenwoordig trakteren op een yogareis: zeven dagen lang verstilling en verdieping in een zonnig oord, all inclusive. Eén van Nederlands grootste yogareisorganisator is Happy Soul Travel, acht jaar geleden opgericht door Monique Jansse. „Toen ik begon was yoga nog iets alternatiefs”, vertelt ze. „Inmiddels doen op elk schoolplein wel een paar moeders aan yoga.” Met de populariteit van yoga groeide ook Happy Soul Travel: Jansse organiseerde acht jaar geleden vijf à zes reizen per jaar, inmiddels zijn dat er vijftig.

Het programma op zo’n yogareis is intensief: elke ochtend om zeven uur opstaan en mediteren, een paar uur yoga per dag, geen wijn, geen koffie, alleen maar gezond eten. Maar volgens Jansse kom je van zo’n ‘yogaretreat’ een stuk uitgeruster terug dan van een weekje ijs eten aan de Cote d’Azur. „Je wordt er helemaal helder van in je hoofd. Je keert echt naar binnen.” Voor mensen die moeite hebben met het vinden van hun „uit-knop” is zo’n reis een uitkomst, zegt Jansse.

Aan zeven dagen zonnegroeten op Ibiza ben je bij Happy Soul Travel algauw 1.200 euro kwijt. Er zijn ook goedkopere varianten: voor een week yoga in Griekenland betaal je 850 euro en voor een yogaweekend in Zeeland zo’n 450 euro. Volgens Jansse moet je de prijs van een retreat in perspectief zien van wat je ervoor terugkrijgt: yogalessen, meditatiesessies, „waanzinnig eten”: „als je het allemaal bij elkaar ziet is het helemaal niet zo veel geld”.

Het blijft een vreemde paradox: yogi’s die honderden euro’s betalen om compleet verzorgd en gestyled hun ego te vergeten. Gelukkig heeft Leen van de pranayama workshop een oplossing. „Yoga is ook erkennen dat je een ego hebt”, zegt ze, „en dat je ego een nieuwe yogabroek wil kopen.” Yoga gaat om acceptatie; ook van je eigen zucht naar dure spullen. Paternotte en Van Huijstee denken er precies zo over. „Het heeft geen zin om je schuldig te voelen over de kasjmier trui die je aantrekt naar de les”, zegt Paternotte. „Het gaat erom dat je kan inzien dat het maar een trui is. En dat je die trui niet écht nodig hebt.”