Is dit dan het kantelpunt voor de monarchie van de Oranje’s?

Illustraties Cyprian Koscielniak

De recensent van de Juliana-biografie van Jolande Withuis, Arjen Fortuin, en columnist Youp van ‘t Hek menen dat het nu maar eens afgelopen moet zijn met de monarchie.

Bas Blokker en Jutta Chorus bogen zich over de Bernhard-receptie van het laatste decennium. Ze concluderen: „Het lijkt erop dat Bernhard in de loop der jaren vooral de vergoelijking voor zijn daden is kwijtgeraakt”. En last but not least, ook deze krant viel het op dat de Tweede Kamer zich kritischer dan ooit blijft gedragen over de Oranje-financiën. Opvallend is dat de monarchistische koersdaling kennelijk weinig te maken heeft met een groei van het aantal principiële republikeinen. Daaraan moest ik denken bij het lezen van het interview met Marten Scheffer (NRC, 28/10). De ontdekker van het kantelpunt in complexe systemen, uitgaande van de dynamical systems theory. Die gebruikt Scheffer vooral om het voorstadium van kantelpunten te bestuderen. „Wat we vaak zien is dat de veerkracht van een systeem afneemt in de aanloop naar een kantelpunt. Dat zien we bij ecosystemen, de financiële markten, gezondheid.” Terug naar de monarchie, eveneens een complex systeem. Voorstanders wijzen erop dat de veerkracht ervan sterk is. In Engeland groeide de waardering voor het staatshoofd door een film waarin zij briljant werd gespeeld door Helen Mirren. Maar is dat nu juist niet een zwakte, zoals de gewoonheidspose van de Oranjes?

„Het systeem gaat meer zwalken”, signaleert Scheffer in een andere context. Heeft onze monarchie derhalve niet te maken met early warning signals?