Interview

‘Fraude is nu 5000 keer makkelijker’

Interview Frank Abagnale

De verfilming van zijn levensverhaal door Steven Spielberg maakte hem een van de bekendste oplichters aller tijden. Nu verdient hij grof geld door fraudeurs te vangen. „Je moet denken als een crimineel.”

"Ik liep ergens tegenaan en dan was het een kwestie van vindingrijkheid en nieuwsgierigheid of ik ermee kon wegkomen." Foto Niels Blekemolen

Van zijn vijftiende tot zijn eenentwintigste was Frank Abagnale een van de meest gezochte oplichters ter wereld. Als meestervervalser van cheques maakte hij in die jaren – met de FBI op zijn hielen – ruim 2 miljoen dollar buit. Abagnale deed zich voor als piloot van luchtvaartmaatschappij PanAm, hoofd van de kinderafdeling in een ziekenhuis in Georgia en advocaat in Louisiana.

„Ik belandde in een soort flow”, zegt de nu 68-jarige Abagnale in een Amsterdamse hotelbar. „Het was nooit een enorm vooropgezet plan. Ik liep ergens tegenaan en dan was het een kwestie van vindingrijkheid en nieuwsgierigheid of ik ermee kon wegkomen.”

Abagnale zag met hoeveel respect piloten behandeld werden – en hoe makkelijk ze dus valse cheques zouden kunnen innen. Door bij de kleermaker van PanAm te bluffen dat het hotel zijn pilotenuniform had kwijtgeraakt, kreeg hij een nieuwe aangemeten. „En toen ik op het vliegveld in mijn pilotenpak een ticket wilde kopen vroeg de grondstewardess of ik zoals gebruikelijk voor piloten gratis wilde meevliegen op een klapstoel in de cockpit.” Abagnale deed op die manier 26 landen aan en vloog mee op meer dan 250 vluchten.

In 1969 werd hij uiteindelijk gearresteerd in Montpellier. Twaalf landen eisten zijn uitlevering. Via een Franse cel belandde hij in een Zweedse gevangenis. De Zweden droegen hem over aan de Verenigde Staten, waar hij twaalf jaar celstraf kreeg. Na vijf jaar klopte de FBI op zijn celdeur. Of hij geïnteresseerd was in vervroegde vrijlating. In ruil daarvoor moest hij de FBI helpen om fraudeurs te pakken.

De FBI adviseert Abagnale veertig jaar later nog steeds. En sinds een jaar of tien heeft hij er ook zijn eigen goedlopende anti-fraudewinkel naast: Abagnale & Associates. De ex-oplichter is wereldberoemd sinds Steven Spielberg zijn levensverhaal in 2002 verfilmde. In Catch Me If You Can speelt Leonardo DiCaprio de jonge Abignale.

„Die film heeft mijn leven op twee manieren veranderd. Een: iedereen wil met me op de foto. Twee: ik geef nog steeds het anti-fraudeadvies dat ik al veertig jaar geef, alleen betaalt men me er nu véél meer voor.”

Tekst gaat verder onder de filmtrailer van Catch Me Of You Can.

Abagnale was deze week in Amsterdam voor een congres van data-analysebedrijf Experian, een van de vier bedrijven waar hij als vaste consultant op de loonlijst staat. Experian kocht in 2013 voor de cyberfraudedetectietechnologie ’41st parameter’ die Abagnale mee hielp ontwerpen. . „Ik help ze nu die technologie up to date te houden.”

Heeft u respect voor succesvolle oplichters?

„Ik respecteer een goede zwendel. Mijn favoriete is die van twee jongens uit New Jersey die van hun vader een zomerbaantje moesten vinden. Ze kregen een idee, gingen naar het postkantoor en huurden voor 175 dollar een postbus. Vervolgens openden ze bij de bank een bedrijfsrekening. Allemaal gewoon netjes met hun echte paspoorten. Daarna plaatsten ze een advertentie in de New York Post waarin ze de tien beste pornovideo’s aanboden voor maar 49,95 dollar. Een set per persoon, enkel te bestellen door een cheque op te sturen.

Dus die jongens krijgen een heleboel checks opgestuurd. Achter hun computer ontwerpen ze een hele nette brief. ‘Hartelijk dank voor uw bestelling, helaas kunnen we die vanwege de enorme vraag niet leveren’, schrijven ze. ‘Hierbij sturen wij u een check terug voor het volledige bedrag.’ Die cheque was gedekt, als mensen hem hadden ingeleverd bij de bank hadden ze hun geld teruggekregen. Maar niemand durfde dat. De bedrijfsnaam op de cheque was namelijk: Child Pornography Videos Encorporated.”

Abagnale is een geanimeerde verteller. Van het verhaal over de twee jongens uit New Jersey is op internet geen greintje bewijs te vinden. Maar als Abangale het vertelt, geloof je het blindelings. Die fonkeling in zijn ogen, die contante grijns op zijn gezicht. Het voortdurende oogcontact. De stimulerende zinnetjes als „You’ll love this” die hij tussendoor gebruikt. Het nauwelijks waarneembare, razendsnelle aanraken van je onderarm of hand terwijl hij aan het vertellen is. Het is niet moeilijk om in de grijze Abagnale de innemende meesteroplichter van weleer te zien.

De klassieke zwendelaar is bijna uitgestorven, constateert hij enigszins weemoedig. „In mijn tijd was de oplichter een extreem welbespraakt en goed gekleed individu die je in je gezicht geld ontfutselde. Tegenwoordig zit de crimineel in Rusland in de keuken in zijn pyjama achter zijn laptop en zul je hem nooit zien. Je ontdekt nooit wie je bestolen heeft.”

Hoe is het fraudelandschap de afgelopen decennia veranderd?

„Toen ik begon bij de FBI was er geen cybercrime, was er geen witwassen. Ik had vooral met vervalsers te maken. Vroeger gingen er miljoenen om in fraudezaken, nu miljarden. De fraude en valse declaraties alleen al in het gezondheidszorgstelsel in de VS liggen boven de 100 miljard dollar per jaar.”

Is fraude plegen nu dan zoveel simpeler?

„Wat ik vijftig jaar geleden deed is nu vijfduizend keer makkelijker. Ik had de technologie van nu niet. Als ik cheques wilde drukken had ik een Heidelberg-drukpers nodig, die kostte een miljoen dollar. Nu kan ik vanuit mijn hotelkamer met een computer en printer in een kwartier precies dezelfde cheques maken, ik kan identiteiten stelen. Technologie kweekt fraude. Technologie maakt het makkelijker voor criminelen om hun misdaad te plegen.”

U was met de technologie van nu eerder tegen de lamp gelopen. Het zorgt er toch ook voor dat criminelen makkelijker te pakken zijn?

„Wel als je technologie goed inzet, maar dat gebeurt niet vaak. Veel bedrijven, overheden en burgers zijn nog helemaal niet gewend te leven in de nieuwe digitale wereld en onderschatten het probleem. Als er weer miljoenen persoonsgegevens gestolen zijn hoor ik mensen zeggen: mij is niks overkomen. Nee, nu niet. Maar over twee of drie jaar wel. Je naam, geboortedatum en burgerservicenummer zijn voor altijd bruikbaar.”

Wat is volgens u de grootste bedreiging?

„Dat steeds meer dingen op internet aangesloten worden. We kunnen nu iemands pacemaker tien meter verderop versnellen zodat hij een hartaanval krijgt. Ik denk dat over een jaar of vijf iemand dat vanaf duizenden kilometers verderop in Rusland ook kan.”

U bent veel bezig met cybercrime. Heeft u eigenlijk verstand van programmeren?

„Ik schrijf geen computercodes, maar daarvoor word ik ook niet ingehuurd. Ik kijk anders naar dingen. Daarom komen mensen die software ontwerpen naar mij. Ik zie waar zwakheden zitten, hoe iets te kraken is. Je moet denken als een crimineel om een crimineel te vangen.”

Wat is dat, denken als een crimineel?

„Het is iets waar je mee geboren wordt, een natuurlijk instinct. Alle criminelen denken hetzelfde: hoe je van A naar B komt via de slimste weg, in plaats van de juiste. ”

Wanneer kwam dat instinct bij u voor het eerst naar buiten?

„Ik ben weggerend van een gebroken gezin. Het waren de sixties, dat deden wel meer kinderen. Maar die werden hippies en gingen drugs doen en dat soort dingen. Ik belandde in New York, ik had geen geld. Mijn enige pluspunt was dat ik er ouder uitzag dan ik was. Dus toen bedacht ik om de geboortedatum op mijn rijbewijs te veranderen. Ik maakte mezelf tien jaar ouder. Dat was het eerste dat ik vervalste. En toen ben ik gaan experimenteren met het vervalsen van cheques om mezelf te onderhouden. En al mijn vriendinnen.”

U was best wel een rokkenjager hè? Speelde dat een hoofdrol bij uw oplichtingspraktijken?

„O ja. Ik dronk niet, ik rookte niet. Mijn enige probleem waren de dames. Ik was een jonge gast. Het ging niet om hoeveel geld ik kon verdienen. Voor mij draaide het altijd om de meisjes. Ik deed me voor als piloot en dokter om meisjes te ontmoeten. En die vrouwen waren natuurlijk veel ouder dan ik omdat ik me ouder voordeed.”

Dankzij ‘Catch Me If You Can’ bent u beroemd en heeft u veel kunnen verdienen aan uw foute verleden. Heeft daar u wel eens spijt gehad?

„Ik had liever niet dat het was gebeurd, ook al heeft het me erg rijk gemaakt. Het was een hele eenzame periode in mijn leven, ik was altijd op de vlucht. Het was het niet waard. Ik heb veel Kerstmissen en verjaardagen gemist. En ik hou ook niet van alle aandacht. Mensen herkennen je en hebben het de hele tijd over die zes jaar van mijn leven vijftig jaar geleden. Ze zien niet dat ik een heel ander mens ben, dat ik al veertig jaar gelukkig getrouwd ben, drie zoons heb en vier kleinkinderen. Ze weten niet dat ik al veertig jaar lang help boeven vangen.

„Jonge mensen zeggen vaak dat het leven kort is. Maar het leven is niet kort. Het leven is heel lang. Veel mensen van mijn generatie zullen negentig worden. Die van de generatie van mijn kinderen honderd. Dus als je een fout maak, moet je er lang, heel lang mee leven.”