Column

Dus de pil onderdrukt jouw libido? Serieus?

Interessant leesvoer deze week waren de reacties van vrouwen op een studie naar een nieuw anticonceptiemiddel voor mannen. Het onderzoek werd afgebroken nadat de proefpersonen op grote schaal last hadden gekregen van bijwerkingen. „Wat zielig voor die arme mannen”, schreef iemand op de website van de Britse krant The Independent. „Ze konden de bijwerkingen die vrouwen dagelijks ervaren (…) niet aan.”

Zo klonk het. „Weten ze ook eens hoe het voelt”. Ik zal u de precieze details van de studie besparen maar het komt erop neer dat 8 van de 320 mannen na 52 weken hun vruchtbaarheid nog niet hadden teruggekregen en 2 van de 320 mannen een zelfmoordpoging deden. Een van die pogingen slaagde. Ter vergelijking: in deze leeftijdscategorie pleegt ruwweg 1 op de 10.000 mensen zelfmoord. Nogal toevallig dus dat die ene net tussen de 320 proefpersonen zat.

In veel reacties op het onderzoek werden vergelijkingen gemaakt met de manier waarop de anticonceptiepil voor vrouwen in de jaren ’50 en ’60 werd getest. Bijna alsof er wraak moest worden genomen. Voor de duidelijkheid: dat was ook een buitengewoon immoreel proces. De proefpersonen zaten in een gevangenis, of in een inrichting, of kwamen uit arme gemeenschappen in Puerto Rico. Sommigen gingen naar de gynaecoloog omdat ze zwanger wilde worden. Sommige wisten niet dat ze überhaupt in een onderzoek zaten, of dat ze bijwerkingen konden verwachten. Er werd gelogen en bedrogen. Het was één groot schandaal.

Dat schandaal, het offer van die paar honderd vrouwen, leidde er vervolgens wel toe dat een paar honderd miljoen vrouwen wereldwijd hun leven in eigen handen konden nemen en eindelijk tegen de zin van mannen, de kerk of de staat vrijheid kregen om seks te hebben zonder gevolgen. Maar dat aspect van de pil laten we nu graag even achterwege.

Waar de oude feministen hun bh’s verbrandden is het nu bon ton om je anticonceptiepil of spiraaltje met een grote boog in het haardvuur te smijten. In de Facebook-volksmond is de pil nu geen wondermiddel meer maar ‘troep in mijn lichaam’.

Overal lees je ervaringen van vrouwen wier gevoelsleven en libido jarenlang onderdrukt werden door de pil, nu ze gestopt zijn voelen ze zich eindelijk bevrijd.

Het probleem is dat die eigen ervaring zo ongeveer heilig is geworden. Anno 2016 gaat het niet over feiten, het gaat over jouw hyperindividualistische verhaal. En er is altijd wel iemand op Facebook te vinden die hetzelfde heeft meegemaakt (1+1=waar!) en er is altijd een onderzoek te vinden dat jouw ervaring ondersteunt.

Mensen zijn over het algemeen te beleefd om je te vertellen dat jouw ervaringen en pijntjes en klachtjes en drama’s nogal irrelevant zijn in het grotere perspectief.

Weet u wat jammer is? Het is nog maar de vraag of het vandaag de dag nog mogelijk zou zijn om een degelijk alternatief te ontwikkelen. Anno 2016 is de bescherming van proefpersonen zo streng geworden dat je zelfs geen onderzoek kan doen naar anticonceptie waarin ook placebo’s worden gebruikt. Naast alle praktische problemen vindt menig medisch-ethische commissie het gewoonweg niet acceptabel om mensen het risico te laten lopen op een ongewenste zwangerschap.

Het resultaat is dat, op de Facebook-casuïstiek na, het voor al die honderden miljoenen vrouwen die de pil slikken ronduit onduidelijk is of ze er depressief van worden of niet. Dat helpt bij het fabuleren. Als de wetenschap geen antwoord geeft, dan verzin ik zelf wel een waarheid.

Weet u, al die vrouwen die met de pil stoppen moeten dat zelf weten. Gezien de vergrijzing is het misschien wel toe te juichen. Maar nu wil ik zo langzamerhand de waarheid zelf ook wel eens weten. Als vrouwen met een suikerpil stoppen, voelen ze zich dan ook bevrijd? Krijgen ze dan hun lang verloren gewaande seks-drive weer terug? Ik weiger me te laten overtuigen door de persoonlijke jubelverhalen die nauwelijks het niveau ontstijgen waarmee Wesley Sneijder een paar jaar geleden ‘balansbandjes’ introduceerde bij het Nederlands elftal.

Nee, ik zou dit onderzoek zelf willen doen. Mezelf en misschien een honderdtal andere vrouwen voor de gek houden met een suikerpil en een echte pil. We zouden kunnen samenwerken, onze ervaringen delen, dagboekjes bijhouden, data verzamelen. Noem het maar populistische wetenschap, daar zit misschien wel toekomst in.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.