De details van de cellen kunnen nu in kleur worden gezien

Foto University of California, San Diego

Alsof de klassieke films van Laurel & Hardy ineens zijn ingekleurd. Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd om elektronenmicroscopische opnamen van kleine structuren in de cel ‘in te kleuren’. Dat is revolutionair, want sinds de uitvinding van de elektronenmicroscoop (EM) in de jaren dertig van de vorige eeuw zijn de beelden die het apparaat voorbrengt uitsluitend zwart-wit.

Een EM-foto is de registratie van de elektronenbundel die door het microscopische preparaat wordt geschenen. Het celmateriaal is vooraf behandeld met osmium-oxide (of een uraniumzout) een verbinding waarin het zware metaal schaduw veroorzaakt. Omdat het osmium bindt aan de verschillende moleculen in de cel, verschijnen ook doorzichtige structuren van de cel prachtig in detail in beeld. Tot voor kort alleen in zwartwit. Wel kon het preparaat nog behandeld worden met antilichamen met daaraan gekoppeld goudbolletjes. Daarmee kon de plaats van moleculen in de cel worden gemarkeerd, zichtbaar als zwarte puntjes op het beeld.

Maar nu hebben wetenschappers van de University of California in San Diego drie kleuren aan de grijstonen toegevoegd: geel, rood en groen (Cell Chemical Biology). „Het zijn valse kleuren”, legt Ben Giepmans van het UMC Groningen uit. De pigmenten bevatten lanthanum, cerium en praseodymium, die de golflengte van de passerende elektronenstraal veranderen, zodat de computer een kleur kan geven aan het beeld.

Giepmans is co-auteur van het artikel en werkte in Californië mee aan de ontwikkeling van de techniek. „Nu hebben we kleur op het niveau van biomoleculen, met een resolutie van 10 nanometer”, zegt Giepmans, „En binnenkort komen er nog veel meer kleuren aan!”