Recensie

De kroon wint altijd

Serie Het budget is groot, de acteurs zijn fenomenaal. De Netflix-serie The Crown toont een worstelende koningin Elizabeth II in haar jonge jaren.

Claire Foy speelt de jonge Elizabeth in The Crown.

Een productiebudget van ruim 110 miljoen euro, 7.000 verschillende kostuums, filmen op locatie bij de Kathedraal van Ely en levensgrote replica’s van Buckingham Palace. Netflix had geen betere manier kunnen bedenken om de BBC naar de kroon te steken. Het nieuwe tv-drama The Crown, over het leven van koningin Elizabeth II, waarvan nu de eerste 10 afleveringen te zien zijn op Netflix, is ronduit indrukwekkend. En het raakt bij de Britse publieke omroep precies een gevoelige snaar, want het is toch de BBC die al decennia excelleert in Britse kostuumdrama’s?

Danny Cohen, voormalig hoofd televisie van de BBC, gaf dan ook toe in een interview met The Guardian dat de BBC niet kon wedijveren met het bedrag dat Netflix bereid was neer te leggen voor dit ‘klassieke BBC-onderwerp’. Stephen Daldry, regisseur van The Crown, bevestigde dit deze week nogmaals tijdens de première van de serie, en stelde eveneens dat Netflix hem meer creatieve vrijheid bood dan de BBC. Dat laatste komt dit drama, geschreven door scenarioschrijver Peter Morgan – bekend van The Queen (2006) en Frost/Nixon (2008) – dan ook ten goede.

Het eerste seizoen van The Crown, dat begint in 1947 wanneer koning George VI nog aan de macht is en eindigt in 1955, vlak voor het uitbreken van de Suez-crisis, volgt de jonge jaren van Elizabeth (Claire Foy). Meteen in de eerste aflevering zien we hoe bij George VI (Jared Harris) de eerste tekenen van longkanker zich aandienen – hij hoest telkens bloed op maar verbergt dit voor zijn familie.

Lees ook het interview met hoofdrolspeelster Claire Foy: ‘Wat Elizabeth en Churchill bespraken weet niemand’

Ondertussen is Elizabeth, net getrouwd met Philip Mountbatten (Matt Smith), nauwelijks bezig met het koningschap. Zich niet bewust van de ernst van de ziekte van haar vader, gaat ze een aantal keer op staatsbezoek en wordt begin 1952 pas wakker geschud als ze, tijdens een reis met Philip door Australië en Nieuw-Zeeland, het bericht van de dood van haar vader ontvangt. Pas dan dringt de harde realiteit zich op.

De onvermijdelijke taak die haar wacht, wordt op een simpele, doch niet mis te verstane wijze, verwoord in een brief die zij, tijdens haar terugreis, ontvangt van koningin-moeder Mary. „Je zult nu rouwen om de dood van je vader,” schrijft haar oma. „Maar je moet ook rouwen om iemand anders: Elizabeth Mountbatten. Zij wordt nu vervangen door een ander: Koningin Elizabeth. En die twee zullen herhaaldelijk in strijd zijn met elkaar. En uiteindelijk zal telkens de kroon winnen.”

In een notendop is dat waar het in dit eerste seizoen om draait. Want hoe graag Elizabeth ook het koningschap wil moderniseren – ze probeert de naam van haar echtgenoot aan te houden, ze wil niet in Buckingham Palace wonen maar in Clarence House, ze onderneemt pogingen om haar zuster Margaret te laten trouwen met haar grote liefde Peter Townsend, een gescheiden man en dus affront voor de kerk – telkens opnieuw wordt ze door het parlement teruggefloten om te voldoen aan haar constitutionele plicht. En degene die ze daarbij tegenover zich heeft staan is niemand minder dan Winston Churchill.

Golden Globe

Het zijn die scènes tussen Elizabeth en Churchill, die elkaar wekelijks ontmoetten in Buckingham Palace, die tot de hoogtepunten van dit seizoen behoren. Niet alleen omdat actrice Claire Foy – die ongetwijfeld een Golden Globe en een Emmy in de wacht zal slepen voor haar vertolking – excelleert als onzekere koningin. Met slechts een thuisscholing achter de rug, moet ze zelf maar uitvinden wat het betekent om de vierde monarch van de Windsor-dynastie te zijn.

Het is ook de fenomenale vertolking van Churchill door John Lithgow (The World According to Garp, 3rd Rock from the Sun) die bewondering oogst. De Amerikaanse acteur, die zich voor zijn rol moest hullen in een fat suit en 30 centimeter langer is dan de Britse staatsman, zet Churchill neer als een zelfingenomen oorlogsheld (‘You need to be a monster to defeat Hitler’) die, strijdend met zijn gezondheid, koppig aan zijn positie vasthoudt.

Tekst gaat verder onder de video


Zelden is de eloquente, dwarse premier ertoe bereid zijn zwakheden onder ogen te zien, pas tijdens de Great Smog – in 1952 werd Londen geteisterd door extreme luchtvervuiling waarbij duizenden inwoners vroegtijdig stierven – toont hij enig berouw voor zijn nalatigheid. Zijn ware aard wordt pas zichtbaar in een van de laatste afleveringen wanneer Churchill wordt geportretteerd door Graham Sutherland.

De schilder weet tijdens de zittingen voor het portret – het schilderij was een geschenk aan de staatsman van het Britse Lager- en Hoger Huis – Churchill langzaam tot zijn kern af te pellen. Het levert hoogstaand drama op, al helemaal omdat het portret, waarvan bekend is dat Churchill het eindresultaat verschrikkelijk vond, later onder toeziend oog van Lady Churchill in het geheim is verbrand.

Zo worden er heel wat historische feiten in The Crown op geloofwaardige wijze gedramatiseerd. In hoeverre dit volledig waarheidsgetrouw is, en of het Britse koningshuis en de historici de creatieve vrijheid die Daldry nam, zullen waarderen, moet nog blijken.

In ieder geval levert The Crown zeer boeiend drama op.