Boze blanken eisen respect van de elite

Patriottisme De boze fans van Trump blijven een belangrijke politieke stroming. Arlie Hochschield klom over de ‘empathie-muur’ naar de rednecks en begrijpt nu hun vernedering.

Een aanhanger van de Republikeinse kandidaat Trump houdt een bord omhoog tijdens een campagnebijeenkomst in North-Carolina. Evan Vucci/AP

Vreemdeling in eigen land. Zo definieerde sociologe Arlie Hochschield het gevoel van haar nieuwe vrienden in Louisiana. Vijf jaar woonde ze tussen voormalige oliewerkers in het stadje Lake Charles in Louisiana. Tea Partyland, redneck-land. Zelf kwam ze uit „het andere kamp” van Amerika, zoals ze het zelf definieert: de Democratische ivoren toren van de Universiteit van Berkeley.

Hochschield deed iets, zegt ze, wat Amerikanen in hun gepolariseerde land veel te weinig doen. Ze klom de empathie-muur over. Zo noemt Hochschield de mentale barrière tussen Amerikanen aan weerszijden van het ideologische spectrum. „We kunnen ons niet langer in elkaar inleven. We ergeren ons aan elkaar, begrijpen elkaar niet. Haten elkaar zelfs.”

Hochschield ging vissen met rednecks. Bezocht buurtbarbecues, voerde eindeloze gesprekken. Al voor ze ging, had ze de boekenkennis over de economische achterstand van de blanke middenklasse; haar statusangst af te glijden naar de onderklasse. Hun woede op de regering in Washington, die in hun ogen de onderklasse, onder wie veel minderheden en nieuwkomers, met subsidies vertroetelt.

Welk Amerika gaat de nieuwe president leiden? Lees hier meer trendverhalen over de VS

Maar pas toen Hochschield in Louisiana ging wonen, begreep ze ook de culturele kwetsuren, vertelt ze aan de telefoon.

„De vrijzinnige dogma’s van de elites aan de kusten domineren het landelijke normenstelsel: homoseksualiteit moet geaccepteerd worden, net zoals als andere religies. Afwijking van die culturele norm wordt als racistisch of achterlijk weggezet. In Louisiana voelen de mensen dat. Ze weten precies dat ze door hoogopgeleide en succesvolle mensen worden gezien als rednecks. Terwijl hun redeneringen logisch zijn. Je bent je baan kwijt en wordt niet geholpen, maar het land haalt nieuwkomers binnen. Zet je daar vraagtekens bij, of klamp je je vast aan je identiteit, dan word je afgeschilderd als racist. Dit zijn mensen die redeneren vanuit traditie, de lokale gemeenschap, hun familieclan. De elite gaat daar respectloos mee om.”

Wat heeft Trump voor hen betekend?

„Hij heeft ze bevrijd van hun schaamte. Hij onderstreept elke keer dat wat zij denken niet obsoleet achterlijk is, maar patriottisch en Amerikaans. Zijn reusachtige bijeenkomsten zijn een soort groepstherapie: ‘Ja, jullie mogen er zijn, ja jullie zijn het echte Amerika.’ Linkse media vragen zich af waarom Trumps aanhang hem blijft steunen, ondanks zijn leugens, seksistische en racistische uitspraken. Mij lijkt dat duidelijk: Trump geeft een groep die door de politiek genegeerd en gekleineerd is, zijn eigenwaarde terug.”

Hillary Clinton noemde Trump-kiezers ‘jammerlijke figuren’.

„Ja dat was een vreselijke uitspraak. Ze heeft dat teruggenomen, maar het gaf een heel goed voorbeeld van progressief neerkijken op het zogenoemde white trash. Overigens laten ze zoiets niet op zich zitten. In Louisiana werden T-shirts verkocht met de tekst: adorable deplorable (schattige beklagenswaardige). Nog een teken dat deze groep een nieuw zelfbewustzijn heeft dankzij Trump. Trumps aanhang verdwijnt niet als hij verliest. Dit zal een belangrijke stroming blijven in de Amerikaanse politiek.”

Hoe moet het verder als Trump verliest?

„Dit gespleten land heeft psychische genezing nodig. Het is heel belangrijk dat Clinton, als ze president wordt, niet alleen economische herstelprogramma doorvoert voor postindustriële gebieden, maar ook haar woorden zorgvuldig kiest. Er moet goed nagedacht worden over benaderingen vanuit cohesie, benaderingen die de culturele trigger-points van achtergestelden en zo de emoties van vernedering en boosheid vermijden. Als het om vrouwenrechten en abortus gaat, zou je steeds kunnen praten vanuit de rechten van het gezin. Democraten zouden vaker de Bijbel en de Grondwet kunnen noemen, de ankers voor onzekere, arme Republikeinen.”

Zou dat het wantrouwen echt wegnemen?

„Het wantrouwen is het resultaat van vier decennia economisch beleid dat voor deze groep heel nadelig heeft uitgepakt. Dus woorden zullen niet genoeg zijn. Maar ik denk dat het helpt als er bij de Democratische elites aan de kusten eens het besef doorbreekt dat hun high-tech en denk-economie niet kan bestaan zonder de energie en de grondstoffen uit de Republikeinse staten. Overigens kan Clinton stappen nemen die zowel bij linkse Democraten als bij de Trumpkiezer op goedkeuring kunnen rekenen. Wall Street aanpakken. Het handelsverdrag TPP blijven afwijzen. Limieten stellen aan de invloed van grote geldschieters op verkiezingen.”

Kunnen economisch onderuitgegleden blanken zélf hun situatie veranderen?

„De cultuur van armoede, zoals dat wordt genoemd, is notoir moeilijk te doorbreken – kortetermijnkeuzes zijn het meest logisch in een instabiele, bedreigende omgeving. Om te kunnen veranderen, moet er een bereidheid zijn tot verandering. En de Trumpkiezer zet nu juist de hakken in het zand. We moeten eerst af van de woede, de boosheid en de haat.”

Maar hoe?

„Er is een nationaal debat nodig over de polarisatie. Kerken en vakbonden zouden moeten meedoen. TV-zenders zouden de tegenpartij regelmatig aan tafel moeten vragen. Lokale Democraten en Republikeinen moeten met elkaar praten. Vooral als de Democraten winnen, denk ik dat zíj de eerste stap moeten zetten. Republikeinen moeten hun boosheid overwinnen. Maar daarvoor moeten Democraten wel uit hun ivoren toren komen.”