Komt er na Oekraïne nu een referendum over CETA?

EU-Canada

Belangengroepen willen dat na het Oekraïne-referendum nu ook een volksraadpleging over het EU-verdrag met Canada wordt gehouden.

Foto Reuters

De initiatiefnemers van een raadgevend referendum over het CETA-handelsverdrag van de EU met Canada hebben al ruim 189.000 steunbetuigingen verzameld. Ze mikken op de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart 2018 als datum voor de volksraadpleging.

Lees hier meer over de struikelblokken voor het pas getekende CETA-verdrag: 189.000 nee-stemmers zijn al binnen

Het ‘Platform TTIP CETA Referendum’ bestaat uit de stichting Meer Democratie, Milieudefensie, voedselwaakhond Foodwatch en de ‘progressieve denktank’ Transnational Institute. Forum voor Democratie van Thierry Baudet zegt bijna elfduizend e-mailadressen te hebben vergaard van referendum-voorstanders.

De sympathisanten kunnen hun handtekening pas zetten als de Eerste Kamer CETA heeft goedgekeurd. Dit kan pas weer als het Europees Parlement eind dit jaar of begin volgend jaar zijn fiat heeft gegeven. De Eerste Kamer zal het verdrag dan in het najaar van 2017 behandelen.

Nadat de benodigde 300.000 handtekeningen zijn ingezameld en voor het referendum campagne is gevoerd, zou het voorjaar van 2018 er een logisch moment voor zijn. Om kosten te besparen heeft een referendum bij voorkeur plaats tijdens reguliere verkiezingen.

Het Platform TTIP CETA Referendum is tegen het CETA-verdrag met Canada en het TTIP-verdrag met de VS, waarover de onderhandelingen nog lopen. Volgens de organisaties erachter bedreigt CETA de democratie omdat het bedrijven in staat stelt overheden buiten de nationale rechtspraak om aan te klagen. Ook zouden nationale standaarden voor sociale bescherming, milieu, dierenwelzijn en consumentenrechten onder druk komen staan.

Woordvoerder en voormalig PvdA-Kamerlid Niesco Dubbelboer benadrukt dat een CETA-referendum „iets heel anders” is dan het Oekraïne-referendum van april. „Dat was vooral bedoeld om Brussel dwars te zitten. Veel politici zijn sindsdien in een kramp geschoten. Een CETA-referendum gaat over het verdrag zelf: over de vraag of wel genoeg rekening wordt gehouden met milieu en sociale standaarden”, zegt Dubbelboer.

Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit Leiden, sluit niet uit dat de Tweede Kamer roet in het eten zal gooien. Na de Kamerverkiezingen van 15 maart evalueren de partijen het Oekraïne-referendum. „Om een nieuw nachtmerriescenario te voorkomen, kunnen ze besluiten dat multilaterale verdragen niet langer referendabel zijn.”

Voermans verwijst naar het associatieverdrag met Oekraïne dat de bevolking verwierp, maar dat in een nieuw jasje ook zonder Nederlandse goedkeuring toch grotendeels van kracht kan worden. Dubbelboer zegt het „volstrekt schandalig” te vinden als internationale verdragen worden uitgesloten.