Eerste keer mislukte Van Meegeren

Han van Meegeren

Voor het eerst is het leven van de legendarische vervalser Han van Meegeren verfilmd. Een eerdere verfilming mislukte.

Deze week gaat Een echte Vermeer in première, de eerste bioscoopfilm over de legendarische Vermeer-vervalser Han van Meegeren (1889-1947). Maar zo’n film was bijna al eerder gemaakt. De opnamedata stonden vast – najaar 1984 – en de publiciteitsfoto’s, met Willem Nijholt in de hoofdrol, waren al aan de kranten gestuurd.

En toen, een week voordat de opnamen zouden beginnen, kwam de financiering niet rond. Waarop de producent alsnog moest besluiten dat de film niet kon worden gemaakt.

„Dat is dan toch een enorme klap”, verklaarde Willem Nijholt een jaar later in De Telegraaf . „Je voelt je dan ineens op straat gezet.” Hij had zich, naar zijn zeggen, „enorm” in Van Meegeren verdiept en volgde zelfs al maandenlang schilderlessen om ’s mans penseelvoering een authentieke aanblik te geven. Ook had hij zich intensief bemoeid met het script, dat uiteindelijk al vijf keer was herschreven: „Men heeft hem nog gevoeliger gemaakt, zodat je begrijpt waarom hij die vervalsingen is gaan maken.” Maar alle moeite was vergeefs.

En dan te bedenken dat ook de aanloop naar de film een moeizaam proces was geweest. De productie zou 3,3 miljoen gulden moeten kosten, had producent Joost Taverne becijferd, zo duur waren Nederlandse films destijds zelden. Ongeveer een kwart van dat bedrag hoopte hij te ontvangen van het toenmalige Productiefonds voor de Nederlandse Film. Maar dit subsidiefonds had niet genoeg fiducie in een film over Han van Meegeren.

Taverne wist ten slotte in de zomer van 1984 een consortium van Amerikaanse verzekeringsmaatschappijen te vinden, die beloofden te betalen zodra de film klaar zou zijn. Een week vóór de opnamen bleek echter dat geen enkele bank bereid was op basis van zo’n garantie een lening te verstrekken. Waarop het project een roemloos einde vond.

Roy Logger, die de film zou regisseren, heeft zich na het Van Meegeren-fiasco teruggetrokken uit de filmwereld. Hij was erop uitgekeken, zei hij, en runt nu een in judaica gespecialiseerd boekenantiquariaat in Amsterdam. Willem Nijholt heeft nadien nog wel enkele grote filmrollen gespeeld. Maar de rol van Van Meegeren ging aan hem voorbij.