Advies kabinet: stop met adoptie uit het buitenland

Volgens het adviesorgaan is hulp bieden in het land van herkomst beter dan adoptie door een Nederlands gezin.

Archieffoto uit 2010 van een adoptiekindje uit Haiti. Na de aardbeving werden er meer dan honderd weeskinderen naar Nederland gehaald. Foto Ed Oudenaarden/ ANP

Nederland moet stoppen met adoptie van kinderen uit het buitenland. Zo luidt het opvallende advies van de Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) aan het kabinet.

Volgens het adviesorgaan is hulp bieden in het land van herkomst beter om kinderen zonder gezin te beschermen dan adoptie door een Nederlands gezin.

Aanzuigende werking van adoptie

Op verzoek van het kabinet heeft de RSJ nagedacht over een toekomstbestendig stelsel voor buitenlandse adoptie. Maar volgens het adviesorgaan gaat de fundamentale vraag er aan vooraf hoe potentiële adoptiekinderen het beste beschermd kunnen worden.

Voor het individuele kind zijn er voordelen. Zo is opgroeien in een gezin beter dan in een kindertehuis. Maar dit weegt niet op tegen de risico’s van het adoptiesysteem. Uit wetenschappelijke onderzoeken blijkt de aanzuigende werking van adoptie. Het “creëert een aanbod van kinderen in kindertehuizen”, aldus het adviesorgaan.

RSJ: stop adoptie uit China, VS en EU-landen

Volgens de RSJ staat het belang van het kind bij adoptie niet voorop. Terwijl dat wel is afgesproken in het Internationale Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK). Buitenlandse adoptie is pas aan de orde wanneer het eigen land geen opvang kan bieden. De ouders moeten worden ondersteund in de zorg voor hun kind en wanneer dat niet mogelijk is, moet er een ander gezin gevonden worden in het land van herkomst. Armoede mag geen reden zijn voor adoptie.

In de praktijk werkt het anders. In veel adoptielanden is er geen jeugdbeschermingssysteem en is armoede wel een reden voor adoptie. De RSJ adviseert minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) om onmiddelijk te stoppen met adoptie uit China, de Verenigde Staten en EU-landen. In China is niet na te gaan of de juiste procedures worden gevolgd en in de westerse landen vindt de RSJ het ongeloofwaardig dat ze niet in staat zijn om kinderen in een gezin op te laten groeien.

In plaats daarvan moet de minister hulp bieden bij jeugdbescherming in adoptielanden. Het adviesorgaan is bewust van de complexiteit van dit onderwerp, zoals het belang van de wensouders. Een fundamenteel debat over buitenlandse adoptie is dan ook hard nodig.

Kamerdebat over adoptieadvies

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) geeft aan dat begin volgend jaar met een reactie verwacht te komen. Tweede Kamerlid Vera Bergkamp (D66) hoopt dat zijn reactie een beetje vlot komt omdat het advies voor onzekerheid zorgt bij mensen die nu in een adoptieprocedure zitten. Bergkamp kondigde woensdagochtend aan dat zij een Kamerdebat aanvraagt over het adoptieadvies. Ze noemt het RSJ-advies “kort door de bocht”.

“We moeten de misstanden aanpakken, maar van een verbod op buitenlandse adoptie kunnen kinderen de dupe worden. Bijvoorbeeld omdat ze niet terecht kunnen in een pleeggezin – die komen dan terecht in een tehuis.”

Een meerderheid van de Kamer wil op korte termijn een debat houden over het advies. SP en CDA steunen het voorstel van PvdA-Kamerlid Keklik Yücel om ook een hoorzitting met deskundigen te houden.

Lees ook een profiel van adoptiekind Hilbrand Westra door NRC-redacteur Anouk Eigenraam: ‘Als ik door Zuid-Korea loop, voel ik me thuis’

Minder adoptiekinderen, vaker met extra zorgbehoefte

Het aantal adoptiekinderen is in de afgelopen tien jaren sterk gedaald van 1.185 kinderen in 2005 naar 304 in 2015. De meeste van deze kinderen komen uit China. Ook het profiel van de geadopteerde kinderen is veranderd. Ze zijn gemiddeld ouder en hebben steeds vaker een aanvullende zorgbehoefte (special need). In 2015 was 85 procent van de adoptiekinderen een special need-kind.