Advies aan kabinet: stop adoptie uit buitenland

Jeugdbescherming

Voor kinderen is het beter om in het land van herkomst bescherming te bieden, dan adoptie door een Nederlands gezin, vindt adviesraad RSJ.

Nederland moet stoppen met adoptie van kinderen uit het buitenland. Zo luidt het opvallende advies van de Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) aan het kabinet. Volgens het adviesorgaan is hulp bieden in het land van herkomst beter om kinderen zonder gezin te beschermen dan adoptie door een Nederlands gezin.

Op verzoek van het kabinet heeft de RSJ nagedacht over verschillende toekomstscenario’s voor buitenlandse adoptie. Maar volgens het adviesorgaan gaat de fundamentale vraag er aan vooraf hoe potentiële adoptiekinderen het beste beschermd kunnen worden.

Voor het individuele kind zijn er voordelen aan adoptie, schrijft de Raad. Zo is opgroeien in een gezin beter dan in een kindertehuis. Maar dit weegt volgens de RSJ niet op tegen de risico’s van het adoptiesysteem. Uit onderzoek blijkt dat adoptie een aanzuigende werking heeft. Het „creëert een aanbod van kinderen in kindertehuizen”, aldus het adviesorgaan.

Volgens de RSJ staat het belang van het kind bij adoptie nu niet voorop, terwijl dat wel is afgesproken in het Internationale Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK). Buitenlandse adoptie is volgens dat verdrag pas aan de orde wanneer het eigen land geen opvang kan bieden. De ouders moeten worden ondersteund in de zorg voor hun kind en wanneer dat niet mogelijk is, moet er een ander gezin gevonden worden in het land van herkomst. Armoede mag geen reden zijn voor adoptie.

In de praktijk werkt het anders. In veel adoptielanden is er geen jeugdbeschermingssysteem en is armoede wel een reden voor adoptie. De RSJ adviseert minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) om onmiddellijk te stoppen met adoptie uit China, de Verenigde Staten en EU-landen. In China is niet na te gaan of de juiste procedures worden gevolgd en in de westerse landen vindt de RSJ het ongeloofwaardig dat ze niet in staat zijn om kinderen in een gezin te laten opgroeien.

Als alternatief voor buitenlandse adoptie stelt de RSJ voor dat de minister hulp biedt bij jeugdbescherming in adoptielanden.

Het aantal adoptiekinderen is in de afgelopen tien jaren sterk gedaald: van 1185 in 2005 naar 304 in 2015. De meeste van deze kinderen komen uit China. Ook het profiel van de geadopteerde kinderen is veranderd. Ze zijn gemiddeld ouder en hebben steeds vaker een aanvullende zorgbehoefte (special need).

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) liet woensdagochtend weten dat hij verwacht begin volgend jaar met een reactie te komen. Tweede Kamerlid Vera Bergkamp (D66) hoopt dat zijn reactie een beetje vlot komt, omdat het advies voor onzekerheid zorgt bij mensen die nu in een adoptieprocedure zitten. Bergkamp kondigde woensdagochtend aan dat zij een Kamerdebat aanvraagt over het adoptieadvies. Ze noemt het RSJ-advies „kort door de bocht”. „We moeten de misstanden aanpakken, maar van een verbod op buitenlandse adoptie kunnen kinderen de dupe worden. Bijvoorbeeld omdat ze niet terecht kunnen in een pleeggezin – die komen dan terecht in een tehuis.”