Zuma wankelt na poging tot beentje lichten

Zuid-Afrika

Een zaak wegens fraude tegen de capabele minister van Financiën verdampt volledig. President Zuma zelf komt nu onder vuur.

President Foto AP

De ramkoers is afgewend. Minder dan 24 uur voordat Zuid-Afrika’s gerespecteerde minister van Financiën, Pravin Gordhan, in de rechtbank moest verschijnen voor een vage beschuldiging van fraude, besloot de openbaar aanklager zijn aanklacht in te trekken. Bij nadere bestudering bleek het toch niet nodig de minister te vervolgen, het vertrouwen in ’s lands economie verder te schaden en Zuid-Afrika mee te sleuren in de poging van president Jacob Zuma om controle te krijgen over de staatskas.

Zuma is niet de eerste president die de openbaar aanklager als wapen gebruikt om zijn vijanden uit te schakelen. Zijn gesneuvelde voorganger Thabo Mbeki deed het ook. Het paniekerige besluit van aanklager Shaun Abrahams om Gordhan op het laatste moment niet te vervolgen, zegt veel over de staat van Zuid-Afrika en de positie van Zuma. Alles wankelt.

De aanklager had ontdekt dat Gordhan in 2009 toestemming had gegeven voor de vervroegde pensionering van twee medewerkers van de belastingdienst. Die toestemming zou frauduleus zijn geweest. Maar Abrahams bekende dat hij geen kwade bedoelingen had kunnen ontdekken in het dossier. Heel Zuid-Afrika had toen al lang begrepen dat Abrahams door kamp Zuma was gestuurd om Gordhan uit te schakelen omdat hij het patronagesysteem van de president in de weg zit. Dat het openbaar ministerie niets doet met liefst zevenhonderd beschuldigingen van fraude en corruptie waarbij Zuma betrokken zou zijn, ook daar kijkt niemand in dit land van op.

Duizenden waren opgetrommeld om minister Gordhan te steunen tijdens de hoorzitting. Het partijbestuur van het ANC zou ook komen.

Zuma verliest zijn greep op de partij. Dit weekend kwam uit dat de parlementariër Des van Rooyen liefst zeven keer bij de omstreden broers Gupta, grote investeerders in India, op bezoek was geweest, alvorens president Zuma hém eind vorig jaar aanwees als nieuwe minister van Financiën. Ook dat vermoedde Zuid-Afrika al, omdat Van Rooyen geen enkele ervaring met geldzaken had en toch in december minister Nhlanhla Nene moest vervangen. De aandelenbeurs crashte net zo hard als de rand, en Zuma was genoopt Van Rooyen na drie dagen weer te ontslaan en te ruilen voor de gerespecteerde Gordhan, die al vijf jaar minister was geweest.

Zuid-Afrikaanse kranten melden dat steeds meer bestuurders binnen het ANC willen dat Zuma opstapt.