Commentaar

Weg met ‘allochtoon’!

nrcvindt

Woorden hebben hun betekenis. De Chinese wijsgeer Confucius zou gezegd hebben dat een staatsman eerst moet zorgen dat verkeerd woordgebruik wordt rechtgezet. Want als woorden niet overeenstemmen met de werkelijkheid, wordt politiek bedrijven uiteindelijk zinloos. Een soortgelijk inzicht is nu neergedaald bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) dat concludeert dat de tweedeling ‘allochtoon’ en ‘autochtoon’ niet langer past „bij onze zeer diverse samenleving”.

Als het gevolg hiervan is, dat van overheidswege op afzienbare termijn met name het woord ‘allochtoon’ niet meer zal worden gebruikt, is dat winst. NRC nam eerder dit jaar in haar Stijlboek in het lemma over etnische afkomst de bepaling op dat we de termen ‘allochtoon’ en ‘autochtoon’ vermijden omdat dit „sociaalwetenschappelijke containerbegrippen (zijn) die vage spreektaal zijn geworden”.

Het probleem met de term allochtoon is vooral dat het een beladen, negatieve bijbetekenis heeft gekregen. Dat is op zich ironisch omdat het woord door sociologe Hilda Verwey-Jonker ooit was bedoeld als een elegante, en vooral neutrale, oplossing om negatief beladen woorden als ‘buitenlanders’ en ‘gastarbeiders’ te omzeilen. Dezelfde WRR die nu een streep zet door de term, kwam in 1989 met de nota Allochtonenbeleid over de immigratieproblematiek. Toen kwam het woord algemeen in zwang.

Ergens rond de eeuwwisseling kwam de ommekeer. De Allochtonenkrant veranderde haar naam in Multined. De PvdA werd door tegenstanders omschreven als Partij van de Allochtonen. Tien jaar geleden kwam in politiek De Haag het debat op gang om iets nieuws te bedenken. Toenmalig minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) besloot het begrippenpaar allochtoon en autochtoon in navolging van het CBS en bij gebrek aan alternatief te handhaven. Sindsdien werd het woord allochtoon tot sjibbolet in debatten over de multiculturele samenleving. Toen minister Ernst Hirsch Ballin (Justitie, CDA) er vanaf wilde, werd dat door VVD en PVV afgedaan als gezeur en politiek geneuzel.

Dit voorjaar nam de Tweede Kamer een motie aan van de fracties van SP en PvdA waarin wordt gepleit voor afschaffing van de termen. Minister Lodewijk Asscher (Minderhedenbeleid, PvdA) reageerde daarop voorzichtig positief: hijzelf gebruikte de begrippen allochtoon en autochtoon niet, noch het SCP. Maar hij wilde eerst dit WRR-onderzoek afwachten. De minister weet nu wat hem te doen staat: de woorden in overeenstemming brengen met de werkelijkheid van de diverse samenleving en de term afschaffen.