Opinie

Nederturk, kies voor Nederland

Opinie Niet Nederland, maar Ankara is de eindbestemming geworden in de gedachten van veel Nederturken. Ze zijn vatbaar voor politieke influisteringen vanuit Turkije. Kies voor een toekomst in Nederland, schrijft

Foto Hollandse Hoogte, bewerking NRC

Turkije blijft de gemoederen bezighouden. Het land is in rep en roer. De politieke instabiliteit krijgt onwenselijke proporties. De couppoging, de zuiveringen, de media die monddood zijn gemaakt en de heksenjacht op alles en iedereen die zich kritisch uit over Erdogan, houden ook de Nederturken in een greep.

De laatste Mohikaan, het laatste bastion van kritische media, dagblad Cumhuriyet, dat juist bekend stond als het meest Gulenkritische medium, is gisteren ook getroffen. De hoofdredacteur en veel van zijn schrijvers zijn aangehouden en in verband gebracht met de vermeende couppoging van 15 juli.

Dit alles wordt vanuit Nederland op de voet gevolgd. Het zet ook hier de rust, harmonie en onderlinge verhoudingen onder spanning. De zogenaamde Turkse kwestie en de oplopende spanningen blijven een actueel thema: in de kroeg, in de moskee, en in de Tweede Kamer. Tot voor kort dacht vrijwel iedereen dat de Turks-Nederlandse gemeenschap homogeen en hecht was. Nu blijkt dat leden van deze gemeenschap op allerlei verschillende manieren georganiseerd zijn en totaal verschillend in het leven staan. De Nederlandse samenleving reageert vol ongeloof en verbazing op de ontstane situatie. Waren de Nederturken altijd al zo verdeeld of is dit een nieuwe ontwikkeling? Zal het ooit nog goed komen met de Turkse Nederlanders en wat betekent dit voor de onderlinge rust en harmonie?

De meeste Turkse Rotterdammers zijn, net als ik, oorspronkelijk afkomstig uit Centraal-Anatolië, uit steden zoals Kayseri, Yozgat en Konya. Zelf ben ik geboren in de stad Konya en kwam na mijn elfde, in het kader van gezinshereniging, naar Rotterdam. De stad Konya herbergt van oudsher verschillende culturen en etniciteiten. Konya staat vooral bekend als de stad van de grote dertiende-eeuwse soefimeester Mevlana Djalaladdin Rumi. Tijdens zijn leven moedigde Mevlana mensen aan om in contact te treden met andersdenkenden en met elkaar in gesprek te gaan. Volgens Mevlana is de mens een groot kunstwerk van de Grote Kunstenaar (de Schepper) en dient men uit respect voor de Grote Kunstenaar Zijn kunstwerken (mensen) te respecteren.

In Konya wonen van oudsher Koerden, Turken en Tataren met elkaar in vrede en in harmonie. Er zijn tientallen dorpen waar deze drie etnische groepen al meer dan drie eeuwen probleemloos met elkaar samenleven.

Begin jaren ’60 hebben veel van deze mensen zich als arbeidsmigrant in Nederland gevestigd. En de afgelopen vijftig jaar is het redelijk goed gegaan tussen de drie groepen. Ze zijn met elkaar getrouwd, zijn familie geworden en voelen zich verwant met elkaar vanwege hun gedeelde roots in Konya.

Waar is het dan misgegaan? De Nederturken mogen actief en passief deelnemen aan de Turkse verkiezingen. Ruim vier miljoen Turken in de diaspora, verspreid over verschillende Europese landen, zijn electoraal gezien een interessante doelgroep voor Turkse politieke partijen. Turkse politici hebben de afgelopen jaren vertegenwoordigingen in Europa geopend en zijn zich actief gaan inzetten om deze ‘Turken in het buitenland’ voor hun eigen partij te winnen, zo ook in Nederland. Niet alleen Turkse politieke partijen, ook de Turkse staat is zich intensief gaan richten op Turken in het buitenland en is zich steeds meer met hen gaan bemoeien. De controledwang van de Turkse overheid in het buitenland is de afgelopen jaren sterk toegenomen in macht en invloed. Politieke geschillen en verschillen worden steeds meer benadrukt in de omgang met elkaar. De politieke, religieuze en maatschappelijke polarisatie is daardoor toegenomen.

Recent nog sneuvelden ramen in Rotterdam en Dordrecht van Turkse en Koerdische verenigingen. De burgemeesters van beide steden hebben pogingen ondernomen de groepen aan de gesprekstafel te krijgen – helaas zonder resultaat. Na de verschrikkelijke couppoging in Turkije op 15 juli stonden weer groepen Nederturken lijnrecht tegenover elkaar. Dit keer was het een mengelmoes van ideologieën, politieke en religieuze stromingen die elkaar bestreden. Mensen werd gevraagd partij te kiezen tussen Erdogan en zijn criticasters. Je bent voor Erdogan of je bent een landverrader, een couppleger, een terrorist. Een derde weg was er niet – en is er nog steeds niet.

Drie eeuwen van vrede en rust lijken voorbij. De kunst van het ‘samen leven’ lijkt te zijn vergeten door de nieuwe generatie Nederturken. Ook de intergenerationele contacten binnen deze groep worden steeds minder. Ouderen kunnen hun ervaringen niet meer overbrengen op de jongeren.

In plaats daarvan spelen de politieke, ideologische en electorale beweegredenen de Nederturken parten. De jonge generatie is vatbaar voor politieke influisteringen vanuit het land van herkomst. Niet Nederland maar Ankara is de eindbestemming in de gedachten van veel Nederturken. Niet Rutte maar Erdogan komt dankzij schotelantennes dagelijks bij hen over de vloer. Niet hun toekomst in Nederland, maar hun verleden in het geboorteland van hun ouders houdt de Turkse Nederlanders bezig. Zo blijven ze hangen in een niemandsland; ze zweven tussen heden en verleden.

De spanningen binnen de Turkse gemeenschap laten zien dat liefst vandaag nog een keuze gemaakt moet worden gemaakt: kies definitief voor je toekomst in Nederland.

Kiezen voor Nederland betekent niet breken met je roots, je land van herkomst. Kiezen voor Nederland impliceert dat je tegen de Turkse politici die aan de zijlijn staan, zegt: „Ik ben degene die op het veld staat en ik laat me niet door jullie eraf sturen. Sterker nog, ik sta op het punt van scoren. Het is een belangrijk doelpunt in mijn leven, namelijk kiezen voor mijn toekomst en die van mijn kinderen in Nederland!”