Recensie

Legende van Kippenberger leeft voort

Met de tentoonstelling in Berlijn over Martin Kippenberger bouwt Christian Jankowski voort aan de legende van de kunstenaar.

©

Waar beter dan in Berlijn had Christian Jankowski zijn tentoonstelling over Martin Kippenberger en ‘de legende van de kunstenaar’ kunnen presenteren? Meteen als je binnenkomt in het Haus am Lützowplatz sta je tegenover het enorme doek ‘Paris Bar’ van Kippenberger – naar het legendarische kunstenaarsrestaurant aan de Berlijnse Kantstrasse.

Het beroemde schilderij was niet door Kippenberger zelf geschilderd, wat nog een hoop gedoe en een mooi verhaal opleverde toen het op een veiling voor 2,7 miljoen euro was verkocht als een echte Kippenberger. Het wás een echte Kippenberger, zij het alleen omdat hij het had bedacht – om vervolgens een reclameschilder opdracht te geven het naar zijn ideeën uit te voeren: een getrouwe weergave van het interieur van de Paris Bar.

In ruil voor het doek, zo wil het verhaal, kon Kippenberger zijn leven lang gratis eten in het restaurant – waar het schilderij jaren aan de muur heeft gehangen. Optisch zorgde het voor een uitbreiding van de eetzaal met een stuk of tien tafeltjes. Tot het restaurant het uit geldnood moest verkopen.

Toneeldecor

Het doek dat nu op de tentoonstelling van Jankowski staat, is nog een slag verder verwijderd van de hand en de geest van Kippenberger. Het is niet ‘de echte’ Kippenberger – het is een schilderij dat diende als decor voor een toneelstuk over Kippenberger uit 2013: Kippenberger! – Ein Exzess des Moments.

Jankowski had voor dat stuk het toneelbeeld bedacht en een decorschilder dit doek van zeven bij vier meter laten maken – een schilderij van het beroemde schilderij van de beroemde kunstenaar, dat aan de muur hangt in het beroemde restaurant. En dat, als een soort droste-effect, nog wat extra diepte en wat extra tafeltjes toevoegt. Met slijtageplekken aan de onderkant, opgelopen tijdens de theaterproductie, staat het diagonaal in het galeriezaaltje, omdat het er anders niet in past.

Zo staan er acht van die enorme doeken: voormalige decorpanelen, die scènes weergeven uit het leven van het vroeg gestorven genie Kippenberger (1953-1997). Allemaal met een heel matte verf geschilderd, allemaal diagonaal opgesteld, je moet je erlangs wurmen om in de volgende zaal te komen.

Ironsiche titel

De titel van de tentoonstelling, De legende van de kunstenaar en ander werk in uitvoering, heeft een ironische lading. Jankowski is behalve kunstenaar ook curator, afgelopen zomer van de Manifesta in Zürich. Hij kent het kunstbedrijf goed, en neemt het hier liefdevol op de hak. Hij bouwt voort aan de legende van de grote Kippenberger – en zo ook aan die van hemzelf – en bespot het proces tegelijkertijd.

Beter een levende komma dan een dode punt, dichtte Martin Kippenberger eens. Aan de vele verhalen over zijn legendarische kunstenaarschap voegt Jankowski zijn eigen versie van die verhalen toe. Zonder een punt te zetten, want de legende van een kunstenaar blijft altijd werk in uitvoering.

Haus am Lützowplatz, Berlijn. T/m 20/11. Inl: hal-berlin.de