Doet u ook mee? Heel Holland bankt

PAD Tamminga, Menno PAD 027

De benoeming van de opvolger van Gerrit Zalm als bestuursvoorzitter van ‘onze’ ABN Amro begint een nationaal evenement te worden. Heel Holland bankt. De apotheose is ergens tussen de intocht van Sinterklaas en de vraag of er een Elfstedentocht komt.

Voert er wel iemand regie over deze benoeming?

Ja, er zijn zelfs twee regisseurs. En een derde gaat schuil in de coulissen. Over die derde straks meer.

Zo lastig hoeft die opvolging toch niet te zijn? Zalm heeft gedaan wat ’ie moest doen: de bank in rustig vaarwater brengen, een voorzichtige groeistrategie uitwerken en ABN Amro terugbrengen naar de beurs. Want het kabinet wil geen staatsbedrijf, maar een commerciële bank. Dus moet zijn opvolger (m/v) aantoonbaar kundig zijn in de afweging van commercie en risico’s. Hij/zij moet nu een eindverantwoordelijke functie hebben of deze aankunnen. En hij/zij begrijpt dat een deel van de samenleving nog kwaad is over de kredietcrisis van 2008. De nieuwe chef geeft leiding aan een bank met een krimpend aantal personeelsleden. En hij/zij moet kunnen omgaan met heel diverse beleggers, van de overheid (77 procent van de aandelen) tot en met een hedgefonds als Parvus, de één na grootste aandeelhouder met iets minder dan 3 procent.

De regie van Zalms opvolging ligt vanzelfsprekend bij de commissarissen. Zo is het wettelijk geregeld. Maar die commissarissen zijn kennelijk niet in staat of bereid een keus te maken. Of als ’ie al is gemaakt, om die keus door te drukken. De media maken ondertussen goede sier met lekkages over de stoelendans en de kanshebbers. De commissarissen van ABN Amro maakten zich tamelijk belachelijk met het nieuws dat president-commissaris Olga Zoutendijk intern laat weten dat ze geen kandidaat is. Er is niks mis mee dat een (president-)commissaris de nieuwe topman wordt. Dat gebeurde bij KPN (2001) en ING (2009). Die zaten in een existentiële crisis. ABN Amro niet. Dus geen reden voor een noodsprong.

Het machtsvacuüm wordt nu gevuld door minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA). Als grootaandeelhouder claimt hij invloed op de benoeming. Prima, maar dan moet de staat ook grootaandeelhouder blijven. Je kunt niet én een regisseur bij de benoeming willen zijn én je aandelen willen verkopen, zoals het kabinet voornemens is. Pijnlijk is wel dat het kabinet geen groot aandelenpakket kan verkopen zolang de ABN Amro-commissarissen geen opvolger van Zalm gevonden hebben. Dat is een kostbaar machtsvacuüm. De koers van ABN Amro staat nu dichtbij 21 euro, dat is 18 procent boven de koers waarop Dijsselbloem een jaar geleden een aandelenpakket heeft verkocht. Zo goed doet die bank ’t.

Wie is die derde regisseur in de coulissen? De directie van de Europese Centrale Bank in Frankfurt. De ECB houdt sinds twee jaar toezicht op grote Europese banken.

Twee sterke staaltjes van dat toezicht: de ECB-controleurs zitten soms gewoon aan tafel tijdens vergaderingen van de bestuurders en de commissarissen. „Dan kijken ze hoe er wordt vergaderd”, vertelde scheidend president-commissaris Wout Dekker van Rabo onlangs in Het Financieele Dagblad. En ook of de notulen wel kloppen. Ander voorval, uit het verslag over 2015 van de commissarissen van ING. Zij meldden dat de ECB inzage wilde hebben in informatie over kandidaten voor bestuursfuncties. Kandidáten, geen voordrachten, laat staan benoemingen.

Ben wel benieuwd hoe ABN Amro zich daar straks uit redt in Frankfurt.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.