NRC checkt: ‘Bijna een kwart van het kwik in Europa komt via de tandarts in het gebit terecht’

NRC checkt

Dat zei GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout in een persbericht vorige maand.

Een patiënte wordt verdoofd. Beeld ter illustratie. Foto Koen Suyk / ANP

De aanleiding

Bijna een kwart van het gebruikte kwik in Europa komt via de tandarts in het gebit terecht, stelde GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout in een persbericht vorige maand. In totaal gaat het om 300 ton kwik in Europa, waarvan jaarlijks dus 75 ton bij de tandarts terecht zou komen. Terwijl kwikthermometers inmiddels uit de handel zijn genomen vanwege de risico’s voor de volksgezondheid, gebruiken tandartsen kwik nog steeds om gaatjes te vullen.

Waar is het op gebaseerd?

Eickhout baseert zich op een lijvig rapport over kwikgebruik dat is opgesteld in opdracht van de Europese Commissie: Proposal for a regulation of the European Parliament and of the Council on mercury. In een vorige maand gepubliceerd persbericht stelde hij: „Tandheelkunde is goed voor 24 procent van het totale kwikgebruik in de EU.” We checken of het klopt wat Eickhout schreef.

En, klopt het?

In ieder geval niet voor Nederland, stelt een woordvoerder van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT). Kwik wordt in Nederland nog maar sporadisch gebruikt om gaatjes te vullen. „Alleen nog maar voor behandeling van gaatjes onder het tandvlees. Patiënten geven de voorkeur aan witte composietvullingen, in plaats van de zilvergrijze amalgaamvullingen die voor 50 procent uit kwik bestaan.” En inmiddels is er volgens de woordvoerder ook een alternatief voor het vullen van die gaatjes onder het tandvlees. „Door het vlees omlaag te schuiven en dan het gaatje te behandelen.” Maar elders in Europa gaat er nog wel kwik in de gaatjes, bevestigt de woordvoerder. „In het Verenigd Koninkrijk en Oost- en Zuid-Europa wordt tot op de dag van vandaag vooral gebruik gemaakt van kwikvullingen.”

Dit zegt Eickhout ook. Hij pleit de Nederlandse tandartsen vrij van ‘mondvervuiling’. Het gaat volgens hem vooral om landen als Frankrijk, Polen, Roemenië, het VK en Tsjechië.

En dat terwijl het gevaar van kwik voor de volksgezondheid en het milieu evident is. Dat blijkt onder meer uit in 2013 gepubliceerd onderzoek dat gepubliceerd is in Environmental Health. Vooral in landen als Spanje, Portugal en Griekenland wordt het merendeel van de kinderen tijdens de zwangerschap blootgesteld aan te hoge doses kwik. De belangrijkste bronnen van kwik zijn vis, schelp- en schaaldieren. De stof remt bij de foetus de ontwikkeling van de hersenen, en leidt later tot een lager IQ.

Kwik komt onder andere via kolencentrales, crematoria en grondwater in de voedselketen terecht. De Europese Commissie probeert al sinds 2002 het gebruik van kwik te verminderen. Uit het eerder genoemde onderzoek dat werd gedaan in opdracht van de Europese Commissie blijkt inderdaad dat bijna een kwart van het gebruikte kwik via de tandarts in de mond van patiënten verdwijnt.

Tandartsen in Frankrijk, Polen Roemenië Duitsland en Griekenland gebruiken de amalgaamvullingen nog op grote schaal, Luxemburg, Estland en Zweden het minst. De onderzoekers baseerden zich daarbij op data van de tandarts- en gezondheidsorganisaties in EU-landen.

Conclusie

Een kwart van het gebruikte kwik in Europa komt via tandartsen terecht in de mond van hun patiënten en is daarmee een risico voor de volksgezondheid, aldus Europarlementariër Bas Eickhout vorige maand. Hij baseert zich daarbij op een deugdelijke Europa-brede inventarisatie, opgesteld in opdracht van de Europese Commissie. Wij beoordelen deze stelling als waar.