Onderwijs

Van prestatie-afspraken krijg je opgebrande studenten

De hogere psychische nood van studenten is niet op te lossen met meer psychologen maar met een beter studieklimaat, schrijft studente Toske Andreoli.

Anp xtra, Roos Koole

De geestelijke nood onder studenten is hoog. Er zijn te weinig studentenpsychologen, blijkt uit een onderzoek van het Interstedelijk Studentenoverleg met hulp van het Nederlands Instituut van Psychologen.

Universiteiten lijken die mening te delen: allen bieden ze cursussen aan om weerbaarheid te vergroten. Met titels als Lekker in je vel, Faalangst aanpakken, Zelfmanagement en Assertiviteit sporen zij hun studenten aan om ‘persoonlijke problemen aan te pakken’.

Student humanistiek Harmen van der Meulen zag in een opiniestuk in NRC meer Bildung als oplossing, meer persoonlijke vorming in de curricula van universiteiten.  Studenten moeten daarmee ‘leren zichzelf te redden’. Hij schuift het gebrek dan toch weer in de schoenen van studenten: die zijn niet weerbaar genoeg.

Het vreemde is dat ieder onderzoek naar studentenleed rept over prestatiedruk en keuzestress, maar dat de conclusie altijd is dat studenten daar zelf iets aan moeten doen. Wat nou als deze overgrote nadruk op eigen verantwoordelijkheid juist heeft bijgedragen aan alle misère? Waarom zouden we die prestatiedruk niet ter discussie stellen, in plaats van meer weerbaarheid en eigen inzet van studenten te verlangen?

Het is niet moeilijk om het verband te zien tussen psychische nood van studenten en de prestatieafspraken die het ministerie van OCW in 2012 met universiteiten en hogescholen maakte. Toevallig presenteerde een reviewcommissie de resultaten nog geen week na het bericht over ongelukkige studenten. De commissie jubelde: studenten studeren sneller af, zijn ‘excellenter’, en vallen minder vaak uit. De operatie is geslaagd, maar de patiënt overleden.

Haastig afdwingen

Niet alleen rendementsverhogende maatregelen zorgen voor grote druk op studenten. In een onderzoek van de Landelijke Studenten Vakbond (2013) gaven studenten aan dat ze moeite hebben studie met werk, cv-building en een sociaal leven te combineren en dat dit tot stress leidt. Al vanaf de jaren negentig loopt de overheidsfinanciering van studenten terug en moeten meer studenten werken. Ze hebben hierdoor minder tijd voor hun studie. Nu we willen dat ze sneller afstuderen kan dit voor problemen zorgen. De cursus Timemanagement en uitstelgedrag van de Universiteit Utrecht suggereert echter dat deze tijdnood aan uitstelgedrag ligt. Zo ligt de focus weer op het individu met een probleem, en niet op de context waarin iets problematisch wordt.

De prestatieafspraken werden gekenmerkt door een haastig afdwingen van betere resultaten. Als we de psychische klachten van studenten serieus willen nemen, moeten we universiteiten niet opjagen maar een beter studieklimaat scheppen. In plaats van Bindende Studie Adviezen te geven, zouden we moeten kijken wat studenten nodig hebben om academisch en psychisch goed te functioneren. Misschien moeten we dan wel afstand doen van het competitieve individualisme en het gebrek aan sociale ritmes die ingebakken zitten in het huidige studeerontwerp.

We moeten de psychische klachten van studenten zien als diagnose van de hele samenleving. Als de universiteit een generatie opgebrande en ongelukkige mensen voortbrengt, verzaakt zij haar maatschappelijke rol.

Toske Andreoli (1990) is masterstudent filosofie en studeert af op disfunctioneren bij studenten.